Một xác ướp được trưng bày trong bảo tàng ở Ai Cập - Ảnh: REUTERS
Loại thuốc có tên Mumia vera aegyptiaca (gọi tắt là Mumia) từng được sử dụng rộng rãi trong y học Ả Rập và châu Âu sau khi xác ướp Ai Cập trở thành mặt hàng buôn bán quốc tế.
Các thầy thuốc thời đó tin rằng những chất dùng trong quá trình ướp xác có thể chữa nhiều bệnh, từ vết thương, bệnh hô hấp đến liệt và động kinh, theo trang IFLScience ngày 29-10.
Nhu cầu lớn đến mức hoạt động buôn bán xác ướp phát triển mạnh. Đến thế kỷ 16, Ai Cập phải cấm xuất khẩu sản phẩm này. Một số thương nhân thậm chí làm giả thuốc bằng cách sử dụng thi thể người hiện đại được làm khô.
Trong nghiên cứu mới công bố trên Kỷ yếu Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Mỹ (PNAS), các nhà khoa học phân tích 24 mẫu Mumia lưu giữ tại các trường đại học và bảo tàng dược phẩm.
Kết quả cho thấy thuốc chứa nhiều hợp chất có nguồn gốc từ nha đam, vốn chưa từng được ghi nhận trong các phân tích trước đây về hỗn hợp dùng để ướp xác Ai Cập.
Phát hiện gợi ý nha đam có thể từng được sử dụng trong quá trình bảo quản thi thể.
Một thành phần phổ biến khác là axit 7-oxodehydroabietic, hợp chất có trong nhựa cây lá kim như nhựa thông. Trước đây, chất này từng được cho là thành phần tạo nên tác dụng chữa bệnh của Mumia.
Để kiểm tra hoạt tính sinh học, nhóm nghiên cứu sử dụng chiết xuất Mumia trên tế bào thận chó nhiễm bốn loại vi rút cúm khác nhau.
So với nhóm tế bào không được xử lý, những tế bào tiếp xúc với chiết xuất trên có thời gian sống lâu hơn. Tác dụng bảo vệ được ghi nhận đối với hai chủng cúm phổ biến là H1N1 và H3N2.
Tuy nhiên, khi thử nghiệm riêng axit 7-oxodehydroabietic, các nhà khoa học không ghi nhận hiệu quả tương tự. Điều này cho thấy nhựa cây lá kim có thể không phải nguồn tạo ra tác dụng kháng vi rút của loại thuốc cổ đại.
Nhóm nghiên cứu nhận định hoạt chất thực sự có thể là những hợp chất khác với hàm lượng thấp hoặc kết quả đến từ sự phối hợp của nhiều thành phần trong chiết xuất.
Các nhà khoa học nhấn mạnh phát hiện không chứng minh những thầy thuốc thời Trung cổ từng chữa khỏi bệnh cho bệnh nhân bằng Mumia.
Thử nghiệm hiện chỉ cho thấy tác dụng trên tế bào trong phòng thí nghiệm, chưa xác nhận hiệu quả điều trị cúm ở người.
Ai Cập thu hồi xác ướp, quan tài bị buôn lậu từ MỹCác hiện vật được thu hồi tại thành phố New York, giới chức Ai Cập cho biết.