Trước thực tế đó, tỉnh đã có nhiều giải pháp thiết thực, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào.
Pà Cò là xã vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 90%. Địa bàn giao thông chia cắt, hạ tầng thiếu và yếu là những trở ngại lớn đối với phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Từng bước tháo gỡ khó khăn, năm 2025, Pà Cò được hỗ trợ tổng kinh phí 10 tỷ đồng từ các chương trình, dự án của Trung ương.
Ông Sùng A Màng ở xã Pà Cò cho biết: “Được hỗ trợ, người dân có thêm điều kiện phát triển kinh tế, chăm lo con cái và ổn định cuộc sống. Chúng tôi rất phấn khởi và mong các chính sách tiếp tục được triển khai hiệu quả, đến đúng đối tượng để người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thêm động lực vươn lên”.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Pà Cò Sùng A Chênh, nhờ lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế-xã hội vùng dân tộc thiểu số, miền núi, tỉnh tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, phát triển sinh kế, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn các dịch vụ xã hội cơ bản.
Tại xã Tiền Phong, hạ tầng giao thông vùng cao được quan tâm đầu tư, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Theo đồng chí Đỗ Đức Thành, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương xác định chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, trong đó chú trọng tham mưu, đề xuất cấp trên đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, sửa chữa, nâng cấp đường giao thông nông thôn và đường nội đồng. Đồng thời, hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững thông qua đào tạo nghề, chuyển đổi và giới thiệu việc làm cho lao động địa phương.
Với 91% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, xã Kim Bôi tập trung phát huy nội lực, huy động các nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội. Thông qua đẩy mạnh đào tạo nghề, nhất là nghề may công nghiệp và mây tre đan, hàng nghìn lao động nông thôn có việc làm, cải thiện thu nhập. Đáng chú ý, mô hình tổ hợp nghề mây tre đan xuất khẩu đang được nhân rộng, tạo sinh kế cho hơn 400 phụ nữ tại các khu, xóm với thu nhập từ 3-6 triệu đồng/người/tháng. Trong năm qua, xã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ sản xuất, phát triển sinh kế. Bên cạnh hỗ trợ giống lúa, vật tư, người dân còn được cấp giống khoai tây lòng vàng và hướng dẫn kỹ thuật để sản xuất vụ đông. Ông Bùi Văn Thức, hộ cận nghèo ở xóm Dảnh cho biết, gia đình được dự án hỗ trợ gà giống và thức ăn ban đầu. Nhờ tuân thủ kỹ thuật chăm sóc, đàn gà đạt trọng lượng 2–2,5 kg/con, bán với giá 120.000 đồng/kg, mang lại doanh thu gần 40 triệu đồng mỗi lứa. Từ nguồn thu này, gia đình có vốn tái đầu tư, nhân rộng mô hình, từng bước ổn định thu nhập và cải thiện đời sống.
Từ tháng 11/2025, tỉnh Phú Thọ đã ban hành Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đất đai, đối tượng thụ hưởng bao gồm cộng đồng dân cư dân tộc thiểu số chưa có đất sinh hoạt cộng đồng theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi chưa được giao đất, cho thuê đất hoặc còn thiếu đất so với hạn mức. Đây là chính sách hướng trực tiếp vào những nhu cầu thiết yếu của người dân như đất ở, đất sản xuất và đất sinh hoạt cộng đồng.
Về giáo dục, tháng 5/2026, tỉnh ban hành Nghị quyết hỗ trợ kinh phí dạy và học tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp một: Giáo viên được hỗ trợ 110.000 đồng/tiết; mỗi trẻ được hỗ trợ 350.000 đồng để cơ sở giáo dục mua đồ dùng học tập, tài liệu học tiếng Việt. Chính sách giúp trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số có nền tảng tiếng Việt trước khi vào lớp một, giảm bất lợi về ngôn ngữ, tiếp cận giáo dục bình đẳng hơn, nhất là ở vùng đặc biệt khó khăn. Ngày 30/6/2026, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, trong đó có Chương trình phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là cơ chế tài chính quan trọng để cụ thể hóa chủ trương chăm lo vùng dân tộc thiểu số bằng nguồn lực cụ thể.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng. Toàn tỉnh có 1.195 thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó 487 thôn đặc biệt khó khăn; 72 xã, phường thuộc vùng này, gồm 9 xã khu vực I, 11 xã khu vực II và 52 xã khu vực III. Theo Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hùng Cường, thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh làm tốt công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách đối với vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn. Phối hợp chặt chẽ các cấp, ngành, địa phương nắm chắc đời sống, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và tình hình tín ngưỡng, tôn giáo, kịp thời giải quyết vấn đề phát sinh từ cơ sở góp phần giữ vững an ninh, trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Bài và ảnh: TRẦN HẢO - NGỌC LONG