Chuyến bay số hiệu FZ1073 của hãng hàng không flydubai hôm 30/9 bật mã phát đáp thông báo tình hình khẩn nguy và bị không tặc tấn công, cũng như liên tục tăng giảm độ cao đột ngột. Nguyên nhân dẫn đến sự việc là cơ phó đã tấn công cơ trưởng và tìm cách lao máy bay xuống đất.
Hai phi công ngồi trong khoang khách đã nhanh chóng cùng các hành khách can thiệp, giành quyền điều khiển và đưa máy bay về hạ cánh khẩn cấp tại Arab Saudi.
Theo New York Times, các hãng hàng không hiếm khi bố trí tổ lái dự phòng cho những chặng bay ngắn như Dubai đến Tel Aviv. Tuy nhiên, các phi công có thể đi nhờ trên những chuyến bay mà họ không trực tiếp điều khiển, hoạt động trong ngành gọi là "deadheading", để đến nơi họ cần có mặt cho chuyến bay tiếp theo.
Phi cơ có số hiệu FZ1073 của hãng flydubai tại sân bay ở Arab Saudi hôm 30/9. Ảnh: Times of Israel
Hãng flydubai xác nhận "các thành viên phi hành đoàn đang làm nhiệm vụ và có mặt trên chuyến bay" đã giúp phi cơ hạ cánh an toàn sau sự cố. Do các phi công đi nhờ máy bay theo phân công của hãng, họ được tính là đang làm nhiệm vụ, vẫn được trả lương và không được sử dụng đồ uống có cồn, có thể chọn mặc đồng phục hoặc không.
John Cox, cựu cơ trưởng và chuyên gia tư vấn an toàn hàng không Mỹ, cho rằng hai phi công ở khoang khách nhiều khả năng đang được hãng điều động đến nơi khác để thực hiện chuyến bay tiếp theo. "Chúng tôi cũng điều động phi công đi khắp nơi trên thế giới như vậy", ông nói.
Chuyên gia Cox không cho rằng sự xuất hiện của họ là nhằm đề phòng các tình huống phát sinh. "Phi công là nhân sự đắt đỏ. Họ được đào tạo bài bản và hưởng lương cao. Xét về mặt kinh tế, các hãng chỉ muốn có đủ số phi công cần thiết, ở đúng nơi, đúng lúc. Không ai muốn trả tiền cho số lượng nhân sự nhiều hơn nhu cầu thực tế", ông nói.
Israel công bố video cảnh hỗn loạn trên máy bay flydubai sau khi cơ trưởng bị tấn công
Cảnh hỗn loạn trên máy bay flydubai trong vụ tấn công ngày 30/9. Video: Channel 12
Một khả năng khác là flydubai cần tổ bay thứ hai để điều khiển phi cơ trong chặng từ Tel Aviv về Dubai, vì tổ lái chính có thể vượt quá số giờ làm việc cho phép và cần thời gian nghỉ ngơi bắt buộc.
Các chuyên gia cho rằng chuyến bay kéo dài 3,5 giờ thường không cần thêm phi công, nhưng tình hình bất ổn trong khu vực đang tạo ra những yêu cầu đặc biệt về bố trí lịch bay. Các hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh đã nhiều lần phải hoãn, hủy hoặc chuyển hướng các chuyến bay khi xung đột leo thang.
Thời gian làm việc theo quy định của phi công không chỉ phụ thuộc số giờ bay trên không, mà bắt đầu tính từ thời điểm họ có mặt nhận nhiệm vụ tại sân bay, trong đó có thời gian di chuyển trên đường lăn, chờ đợi và quá trình chuẩn bị trên mặt đất cho chặng bay kế tiếp. Thay đổi đường bay hoặc phải bay chờ ngoài dự kiến có thể khiến tổ lái vượt quá giới hạn làm việc trong ngày.
Richard Levy, cơ trưởng Mỹ về hưu, ca ngợi sự dũng cảm của tổ lái và hành khách trên chuyến bay FZ 1073. Ông cho rằng cơ trưởng bị thương mà vẫn có thể mở cửa buồng lái và phát tín hiệu khẩn cấp trong lúc bị tấn công là điều đáng kinh ngạc, cũng như hai phi công trong khoang khách đã cố gắng hạ cánh an toàn.
"Bánh lái đứng đã bị xé rời. Thật kỳ diệu khi phi cơ vẫn có thể bay được", ông nói.
Cú lao kinh hoàng đẩy máy bay flydubai đến sát ngưỡng vượt âm
Cú lao kinh hoàng đẩy máy bay flydubai đến sát ngưỡng vượt âm. Video: NDTV
Sally Leivesley, chuyên gia an ninh hàng không, cho biết bố trí tổ lái dự phòng trên các chuyến bay ngắn có thể là phương án hợp lý khi tình hình khu vực căng thẳng. Bà lưu ý rằng trong bối cảnh các đòn tập kích qua lại xảy ra trong khu vực, các chuyến bay có thể phải trì hoãn đến khi mối nguy được loại bỏ.
Tiến sĩ Leivesley nhấn mạnh không có dấu hiệu nào cho thấy sự xuất hiện của 2 phi công trong khoang khách chuyến bay FZ 1073 bắt nguồn từ cảnh báo an ninh cụ thể. Theo bà, hành khách đã phản ứng với vụ tấn công trước cả 2 phi công, cho thấy họ không phụ trách nhiệm vụ nào liên quan đến an toàn chuyến bay.
Thanh Tâm (Theo New York Times, ABC, SMH)