Mất cân bằng nội tiết có thể xảy ra bất kỳ giai đoạn nào trong đời - Ảnh: Medical Group
Nội tiết tố tham gia vào rất nhiều hoạt động của cơ thể, từ chu kỳ kinh nguyệt, sinh sản, chuyển hóa năng lượng đến giấc ngủ và tâm trạng. Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện nhiều thay đổi bất thường cùng lúc, không ít phụ nữ trẻ dễ nghĩ ngay đến việc "mất cân bằng hormone".
Tuy nhiên, một triệu chứng riêng lẻ chưa đủ để kết luận cơ thể đang bị rối loạn nội tiết. Theo bác sĩ Li-Shei Lin, bác sĩ sản phụ khoa và nội tiết sinh sản tại Trung tâm Sinh sản Reproductive Partners ở San Diego, Mỹ, những biểu hiện này có thể liên quan đến rối loạn nhịp sinh học, thiếu ngủ, căng thẳng hoặc những vấn đề sức khỏe cần được đánh giá y tế.
Trẻ nhưng đã có dấu hiệu rối loạn nội tiết, vì sao?
Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy nhất là chu kỳ kinh nguyệt trở nên bất thường, chẳng hạn kinh đến không đều hoặc bị mất kinh. Bên cạnh đó, phụ nữ trẻ có thể gặp tình trạng mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng, thay đổi tâm trạng, lo âu, dễ cáu gắt, khó ngủ hoặc ngủ đủ nhưng vẫn không cảm thấy khỏe.
Những thay đổi về ngoại hình cũng có thể xuất hiện như tóc mỏng đi, nổi mụn, da thay đổi, tăng cân hoặc khó giảm cân. Một số phụ nữ còn gặp giảm ham muốn, cảm giác nóng bừng hoặc đổ mồ hôi ban đêm.
Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn với mất cân bằng nội tiết tố. Căng thẳng, thay đổi cân nặng, hội chứng tiền kinh nguyệt, thuốc đang sử dụng hoặc những thay đổi trong sinh hoạt cũng có thể tác động đến hormone.
Trong một số trường hợp, nguyên nhân lại nằm ở bệnh lý. Bác sĩ Lin lưu ý các vấn đề như hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn tuyến giáp, suy buồng trứng sớm, dư thừa estrogen hoặc thiếu progesterone đều có thể liên quan đến những biểu hiện rối loạn nội tiết. Các bệnh lý khác như hội chứng Cushing, tiểu đường hoặc vô kinh do rối loạn vùng dưới đồi cũng có thể ảnh hưởng đến hệ hormone.
Đáng chú ý, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài cũng có thể làm cơ thể mất nhịp sinh học. Bác sĩ Lin cho biết thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến melatonin và cortisol, trong khi căng thẳng cao có thể tác động đến hormone sinh sản.
6 cách hỗ trợ sức khỏe nội tiết tố từ những thói quen hằng ngày
Duy trì vận động thường xuyên. Hoạt động thể chất giúp hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa và nhiều chức năng của cơ thể. Tuy nhiên, tập luyện quá mức trong khi ăn uống không đủ có thể tạo ra tình trạng thiếu năng lượng, ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt và hormone.
Vì vậy, mục tiêu không phải là tập càng nhiều càng tốt mà là duy trì mức vận động phù hợp với khả năng và nhu cầu năng lượng của cơ thể.
Ưu tiên giấc ngủ đều đặn. Hệ nội tiết hoạt động gắn với nhịp sinh học của cơ thể. Thường xuyên ngủ không đủ hoặc thay đổi giờ ngủ liên tục có thể ảnh hưởng đến nhiều hormone liên quan đến chuyển hóa, cảm giác đói và phản ứng với stress.
Với phụ nữ trẻ thường xuyên mất ngủ, ngủ không sâu hoặc thức dậy vẫn mệt mỏi, việc điều chỉnh giờ ngủ nên được xem là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe tổng thể.
Hạn chế đường bổ sung. Chế độ ăn quá nhiều đường bổ sung có thể góp phần làm tăng nguy cơ tăng cân, kháng insulin và các vấn đề chuyển hóa. Thay vì phụ thuộc vào đồ uống ngọt, bánh kẹo hoặc thực phẩm chứa nhiều đường, nên ưu tiên thực phẩm ít chế biến và cân đối các nhóm chất.
Ăn đủ chất xơ, protein và chất béo lành mạnh. Các chuyên gia khuyến nghị bổ sung thường xuyên những thực phẩm như đậu, yến mạch, rau xanh, các nguồn protein và chất béo lành mạnh từ quả bơ, các loại hạt.
Theo bác sĩ Sheeva Talebian, bác sĩ nội tiết sinh sản và đồng sáng lập CCRM Fertility New York tại Mỹ, chất béo lành mạnh có vai trò trong quá trình tổng hợp các hormone như estrogen và progesterone. Chất xơ và protein cũng giúp hỗ trợ cảm giác no, kiểm soát đường huyết và quá trình chuyển hóa.
Ngủ đủ, ăn uống đầy đủ, vận động phù hợp, kiểm soát căng thẳng và nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể là cách để nội tiết luôn ổn định - Ảnh: ondemand.labcorp
Bác sĩ Talebian khuyên nên duy trì chế độ ăn đa dạng, có thể bổ sung các thực phẩm như sữa chua chứa probiotic và thực phẩm lên men.
Kiểm soát căng thẳng. Đây là yếu tố thường bị bỏ qua ở những phụ nữ trẻ có lịch học tập, công việc và cuộc sống căng thẳng. Theo bác sĩ Lin, stress mạn tính có thể làm tăng cortisol, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, giấc ngủ và các hệ thống hormone khác.
Thiền, tập thể dục, hít thở sâu hoặc yoga có thể trở thành những phương pháp đơn giản để giảm áp lực hằng ngày.
Khi nào phụ nữ trẻ cần đi khám để tìm nguyên nhân?
Nếu chu kỳ kinh nguyệt liên tục bất thường, mất kinh, mệt mỏi kéo dài, thay đổi cân nặng rõ rệt, mất ngủ hoặc xuất hiện nhiều triệu chứng cùng lúc, phụ nữ trẻ không nên chỉ tự mua thuốc hay thực phẩm bổ sung để "cân bằng nội tiết".
Bác sĩ Lin khuyên người bệnh nên theo dõi các triệu chứng và chu kỳ kinh nguyệt, sau đó trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguyên nhân. Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra hormone tuyến giáp, hormone sinh sản, hormone tuyến thượng thận hoặc kết hợp nhiều xét nghiệm khác.
Một số chất bổ sung như inositol hoặc magiê có thể được sử dụng trong những trường hợp nhất định, nhưng không nên tự ý dùng chỉ vì xuất hiện các triệu chứng như mụn, tăng cân hay kinh nguyệt không đều. Việc bổ sung cần dựa trên nguyên nhân và được chuyên gia y tế hướng dẫn.
Ở phụ nữ còn rất trẻ, chăm sóc nội tiết tố không có nghĩa là phải tìm mọi cách để "điều chỉnh hormone". Điều quan trọng hơn là ngủ đủ, ăn uống đầy đủ, vận động phù hợp, kiểm soát căng thẳng và nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể.
Ăn uống theo chu kỳ: Bí quyết để phái đẹp làm chủ nội tiết tốCó bao giờ bạn thắc mắc tại sao cùng một chế độ ăn nhưng có tuần bạn thấy tràn đầy năng lượng, có tuần lại thèm đồ ngọt đến mức không thể kiểm soát và da dẻ bỗng dưng nổi mụn? Câu trả lời nằm ở sự biến thiên của hormone.