1/9 là ngày đặc biệt với gia đình cụ Trần Thị Chín, 104 tuổi, trú xã Thiên Nhẫn, khi hài cốt liệt sĩ Lê Đình Văn, sinh năm 1957, được cất bốc từ nghĩa trang Liệt sĩ TP HCM, đưa về an táng tại quê nhà.
Vợ chồng cụ Chín sinh được 7 người con, anh Văn là thứ ba. Năm 1976, lúc 19 tuổi, chàng trai quê xã Nam Cường (cũ) nhập ngũ, biên chế tại Đại đội 10, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 812, Sư đoàn 309, làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam.
Lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ Lê Đình Văn ngày 1/9. Ảnh: Đức Hùng
Tháng 3/1981, anh Văn hy sinh khi vừa tròn 24 tuổi, được đồng đội an táng tại nghĩa trang của đơn vị ở Campuchia. Vài năm sau, hài cốt quy tập về nghĩa trang liệt sĩ TP HCM, từ đó gia đình duy trì việc thăm viếng.
Năm nay cụ Chín 104 tuổi, sức khỏe yếu, phải nằm một chỗ, mọi sinh hoạt cá nhân đều nhờ con cháu hỗ trợ. Tuy nhiên, trí tuệ của cụ vẫn minh mẫn, nhớ rõ mọi chuyện gia đình. Vài năm sau ngày Văn mất, chồng cũng qua đời vì bệnh tật, từ đó một mình cụ nuôi các con trưởng thành, hiện đều có cuộc sống ổn định.
Với anh Văn, cụ Chín vẫn nhớ mùa thu năm 1979, khi con trai mặc quân phục, đeo balô trở về thăm nhà trong đợt nghỉ phép. Cụ ôm con, hỏi chuyện ở đơn vị, động viên cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, không ngờ đó là cuộc gặp cuối.
Cụ Chín xúc động khi nhìn về quan tài đựng hài cốt của con trai Lê Đình Văn. Ảnh: Đức Hùng
Từ khi biết nơi chôn cất của anh Văn, gia đình mong muốn đưa hài cốt em trở về quê an táng nhưng chưa có điều kiện thực hiện. "Vì say xe, không thể đi đường xa nên mẹ chưa gặp anh", ông Lê Văn Truyền, 74 tuổi, anh trai liệt sĩ Văn, nói.
Cuối tháng 8, gia đình hoàn tất thủ tục đưa hài cốt anh Văn từ nghĩa trang liệt sĩ TP HCM về xã Thiên Nhẫn. Linh cữu đặt tại nhà ông Truyền ở xóm Nam Cường để họ hàng, người dân đến thắp hương trước khi làm lễ truy điệu và an táng.
Ngày 31/8, khi hài cốt anh Văn được chở về tới cổng, con cháu đẩy xe lăn đưa cụ Chín đến bên linh cữu. Cụ ngồi lặng trước quan tài, mắt rớm lệ, đưa bàn tay run rẩy miết lên lá cờ đỏ sao vàng rồi gọi: "Văn ơi, con ơi... mấy chục năm rồi".
Lễ di quan hài cốt liệt sĩ Lê Đình Văn về nơi an nghỉ cuối cùng. Ảnh: Đức Hùng
Ông Truyền đứng bên cạnh, nhiều lần nhìn cụ Chín rồi bật khóc nức nở. "Điều chúng tôi mong nhất là mẹ còn đủ sức khỏe để được đón chú về. Giờ tâm nguyện lớn nhất của bà đã thành hiện thực", ông Truyền nói.
Chiều 1/9, tại lễ truy điệu và an táng do xã Thiên Nhẫn tổ chức, cụ Chín ngồi lặng trên xe lăn hướng về bàn thờ đặt di ảnh con, thỉnh thoảng lấy khăn vải lau nước mắt. Mùa thu năm 1979, cụ tiễn anh Văn trở lại đơn vị sau chuyến phép cuối. 47 năm sau, cũng dịp này, cụ đón hài cốt con về quê.
"Lòng tôi bây giờ hết day dứt vì Văn đã trở về nhà", cụ Chín nói.
Theo bà Lê Thị Hương, Phó chủ tịch UBND xã Thiên Nhẫn, việc đưa hài cốt liệt sĩ Lê Đình Văn về quê đúng dịp Tết Độc lập là sự tri ân đối với người đã hy sinh vì Tổ quốc, đồng thời là niềm an ủi với gia đình sau nhiều năm chờ đợi.
Đức Hùng