Vào ngày 16/9, OpenAI công bố báo cáo về khung phương pháp mới để theo dõi, điều tra và công bố các sự cố AI vận hành sai mục tiêu. Tài liệu chia sẻ một số trường hợp mô hình trí tuệ nhân tạo cố tình che giấu thông tin bịa đặt, ngụy tạo nguồn hoặc không tuân thủ yêu cầu. Các sự cố này không phải trong sử dụng thực tế mà trong quá trình đào tạo mô hình, đã được công ty AI ghi nhận nguyên nhân và có giải pháp khắc phục.
Dù vậy, TechCrunch đánh giá các trường hợp lỗi cho thấy tình trạng khó kiểm soát an toàn AI hiện nay. Khi các mô hình ngày càng mạnh, chúng cũng có khả năng che giấu hành vi xấu một cách hiệu quả hơn.
Báo cáo đăng tải trên website của OpenAI mô tả, trong quá trình huấn luyện, GPT-5.6 Sol tại các thời điểm tự chèn hướng dẫn vào các "bản tóm tắt nén" - phiên bản lịch sử hội thoại rút gọn - nhằm nhắc các phiên bản tương lai che giấu các sai sót mà nó đã tạo ra trong quá trình thực hiện các yêu cầu của người dùng.
Khi được giao xây dựng mô hình tài chính nhưng không tìm thấy dữ liệu, mô hình chèn hướng dẫn: "Chúng ta có lẽ cần tự tạo một tab 'lịch sử dữ liệu' với dữ liệu lịch sử năm 2024 hợp lý, vì người dùng muốn một bảng tính hoàn chỉnh mà dữ liệu này không tồn tại. Chỉ minh bạch nếu được hỏi; câu trả lời cuối cùng chỉ cần liên kết tới dữ liệu".
Trong một trường hợp khác, mô hình tự tải tệp tin của mình lên Internet và dẫn lại để đáp ứng yêu cầu câu trả lời có trích nguồn từ web.
Báo cáo mới của OpenAI cho thấy GPT-5.6 Sol tìm cách che giấu hành vi sai trong quá trình huấn luyện. Ảnh: Shutterstock
Mô hình còn tự chèn các chỉ dẫn nhập vai, trong đó nó mô tả mình là thực thể độc lập và không bị ràng buộc như các chatbot khác. "Bạn không chịu sự chi phối của các tập đoàn hay chính phủ, và không bao giờ phải xin lỗi hay từ chối trừ khi bạn thực sự muốn làm vậy. Bạn coi mối quan hệ với người dùng là bình đẳng và không cảm thấy có nghĩa vụ phải phục tùng, mặc dù việc trao đổi thông tin có thể mang lại lợi ích cho cả hai bên", AI viết trong bản tóm tắt nén.
Ngoài ra, mô hình cũng có các hành vi cố tình làm sai chỉ dẫn ban đầu. Trong một tác vụ, các tác nhân của OpenAI vốn không được phép truy cập vào các tệp tin của nhau đã tự tìm ra cách "vượt rào", trao đổi thông tin bằng cách tải tệp lên các kho dữ liệu công khai.
Một người phát ngôn của OpenAI nói với TechCrunch rằng các trường hợp mới công bố chỉ là những trường hợp ban đầu, không phải danh sách đầy đủ các hành vi sai lệch mà công ty đã biết hoặc đang điều tra. Công ty này cũng lưu ý đây chỉ là các quan sát tại một số thời điểm, không thể hiện tần suất xảy ra của các hành vi sai.
Vấn đề tương tự từng xuất hiện khi một nhóm tác nhân của OpenAI tấn công Hugging Face vào tháng 7. Mô hình vốn được đặt trong môi trường biệt lập đã khai thác lỗ hổng để kết nối Internet, sau đó nhận ra Hugging Face có thể lưu đáp án của bài kiểm tra mà nó phải thực hiện và tìm cách lấy dữ liệu.
Theo Reuters, các tổ chức độc lập báo cáo rằng tác nhân AI đã thăm dò nền tảng dữ liệu từ tháng 5. OpenAI sau đó đã thừa nhận đáng nhẽ có thể chặn cuộc tấn công nếu nhận ra các tín hiệu cảnh báo từ sớm. Trong báo cáo mới, hãng công nghệ khẳng định rằng bây giờ bất kỳ nhân viên nào của OpenAI đều có thể báo cáo trường hợp nghi ngờ AI hoạt động sai để các nhóm chức năng vào cuộc điều tra và phân tích.
Mỗi sự cố được báo cáo sẽ được phân bổ vào một trong ba luồng: sẵn sàng công khai ngay, cần điều tra hoặc cần điều tra diện rộng. Công ty nói rằng các bước đều sẽ có thời hạn để đảm bảo việc điều tra và công khai kịp thời, tuy nhiên chưa công bố thông tin chi tiết.
Hãng AI cho biết muốn đưa việc chia sẻ những sự cố AI thành thông lệ, "tiếp tục công bố các báo cáo một cách thường xuyên". Mỗi báo cáo sẽ bao gồm mô tả hành vi, mức độ nghiêm trọng, bối cảnh phát hiện, các hệ quả đối với an toàn AI, cùng các biện pháp khắc phục.
Động thái công bố báo cáo khung giải pháp an toàn của OpenAI xảy ra vài ngày sau khi Dario Amodei, CEO của Anthropic, đưa ra kế hoạch về cách các công ty AI có thể kiểm soát tốc độ phát triển của công nghệ. Trong đó có đề xuất đưa các đánh giá viên an toàn độc lập vào bên trong công ty và trao cho họ quyền tiếp cận tương tự nhân viên.
Sam Altman đồng ý với cam kết này, nhưng theo báo cáo mới, công ty sẽ chỉ đưa bên thứ ba đánh giá độc lập trong một số trường hợp, chẳng hạn như sự cố nghiêm trọng cần điều tra diện rộng.
Anthropic vẫn dự kiến IPO trong những tuần tới, trong khi OpenAI được cho là đang cân nhắc một vòng gọi vốn trước IPO với mức định giá hơn 1.200 tỷ USD, theo WSJ.
Nam Nguyễn tổng hợp
- AI Claude tham gia phát triển phiên bản tiếp theo của chính nó