Sự chồng chéo trong các đề xuất nhiệm vụ công nghệ địa phương

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ đang rà soát, phân loại các đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược do các địa phương gửi về. Tính đến ngày 14/9, 30 địa phương đã đề xuất tổng cộng 113 nhiệm vụ, cho thấy nhu cầu ứng dụng công nghệ tại cơ sở đang tăng nhanh. Tuy nhiên, kết quả rà soát bước đầu của Bộ cho thấy nhiều nhiệm vụ có nội dung tương đồng, thậm chí trùng lặp đáng kể giữa các địa phương. Một số bài toán công nghệ được nhiều tỉnh cùng quan tâm nhưng lại thiết kế trong phạm vi địa giới hành chính riêng, làm dấy lên nguy cơ đầu tư phân tán, dữ liệu chia cắt và nguồn lực bị sử dụng kém hiệu quả. Trợ lý ảo AI tiếng Việt là nhóm đề xuất xuất hiện nhiều nhất, với sự tham gia của Thái Nguyên, Điện Biên, Nghệ An, Cần Thơ, Cà Mau, Tây Ninh và Đắk Lắk. Các địa phương mong muốn nghiên cứu, phát triển, làm chủ hoặc ứng dụng công nghệ này để phục vụ chính quyền cơ sở, song Bộ đánh giá đây là bài toán có thể dùng chung trên toàn quốc. Nếu mỗi tỉnh tự xây dựng một mô hình ngôn ngữ hoặc trợ lý ảo riêng, dữ liệu có thể bị phân tán, chi phí tăng lên, trong khi chất lượng sản phẩm chưa chắc tương xứng với nguồn lực bỏ ra. Cách tiếp cận này cũng dễ khiến nhiều địa phương cùng giải một bài toán, nhưng kết quả cuối cùng thiếu khả năng liên thông, mở rộng và phục vụ người dân trên quy mô lớn. Theo định hướng được nêu, một nền tảng lõi dùng chung sẽ phù hợp hơn, còn từng địa phương có thể tham gia kiểm chứng bằng những nhu cầu thực tế của mình. Thiết bị bay không người lái, gọi tắt là UAV, cũng xuất hiện trong đề xuất của hàng loạt địa phương với nhiều mục tiêu khác nhau, từ giám sát rừng, phát hiện cháy đến quản lý đất đai, tài nguyên, nông nghiệp, đô thị và cứu nạn cứu hộ. Tuy vậy, phần lớn đề xuất chủ yếu hướng tới mua thiết bị bay thương mại có sẵn, sau đó gắn cảm biến để chụp ảnh, thu thập dữ liệu và xử lý theo yêu cầu. Chỉ một số đề xuất của Tuyên Quang và TP HCM tập trung vào phát triển công nghệ lõi, qua đó cho thấy sự khác biệt giữa làm chủ công nghệ và triển khai một sản phẩm đã có trên thị trường. Sự phân biệt giữa nghiên cứu nền tảng và ứng dụng cụ thể cũng thể hiện rõ trong nhóm nhiệm vụ về camera AI, khi Hà Nội đặt mục tiêu nghiên cứu, phát triển và chế tạo nền tảng camera AI đa dụng. Trong khi đó, một số địa phương khác tập trung vào những nhu cầu hẹp hơn như giám sát an ninh, bảo đảm an toàn giao thông hoặc quản lý đô thị. Theo cách nhìn của Bộ, các ứng dụng này có thể được xây dựng trên cùng nền tảng, thay vì để từng nơi phát triển những hệ thống riêng biệt với chức năng gần giống nhau. Trong lĩnh vực y tế, Nghệ An, Lào Cai, An Giang, Thái Nguyên, Huế và Bắc Ninh cùng đề xuất xây dựng kho dữ liệu ảnh y khoa, huấn luyện mô hình thị giác máy tính và triển khai bệnh án điện tử. Bộ Khoa học và Công nghệ cảnh báo rằng dữ liệu bị chia nhỏ theo từng bệnh viện tỉnh sẽ làm giảm hiệu quả huấn luyện, đồng thời ảnh hưởng đến độ chính xác của các mô hình AI. Những đề xuất về nông nghiệp, chế biến sâu, bản sao số và dữ liệu không gian cũng xuất hiện tại nhiều nơi, dù phục vụ các ứng dụng khác nhau nhưng thực tế cùng dựa trên một số nền tảng công nghệ lõi. Từ kết quả rà soát, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất tái cấu trúc các nhiệm vụ trùng lặp thành sáu cụm nhiệm vụ quốc gia, liên vùng, theo nguyên tắc một nền tảng lõi dùng chung và nhiều địa bàn cùng kiểm chứng thực tế. Tại cuộc họp giao ban ngày 18/9, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết qua phân tích hơn 100 nhiệm vụ, ông nhận thấy tình trạng trùng lặp khá nhiều, đồng thời chưa có ranh giới rõ giữa phát triển, ứng dụng và mua sắm công nghệ. Bộ trưởng nhận định nếu không phân định rõ các khâu, nguồn lực có thể bị lãng phí, còn kết quả triển khai lại không đạt kỳ vọng. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, khi nhiều địa phương cùng có một nhu cầu, Bộ có thể hình thành nhiệm vụ khoa học quy mô lớn, chọn một số nơi thí điểm rồi hoàn thiện sản phẩm trước khi nhân rộng. Bộ dự kiến soạn thảo thông tư hướng dẫn xây dựng nhiệm vụ, ban hành kèm các biểu mẫu, đồng thời triển khai nền tảng số dùng chung để kiểm tra khả năng trùng lặp. Nội dung này được yêu cầu xử lý trong tháng 10, với trọng tâm kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý, trong đó doanh nghiệp được xác định là hạt nhân triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ.