Bài viết dưới đây là chia sẻ của Thạc sĩ Nguyễn Quang Thi, Giáo viên Toán, Trường THPT Bảo Lộc, Lâm Đồng về những giải pháp giúp nâng cao chất lượng dạy và học môn Toán, từ vai trò của tổ chuyên môn, giáo viên đến ý thức tự học của học sinh.
Để duy trì chất lượng môn Toán, mỗi thành tố trong quá trình dạy học đều cần có những thay đổi phù hợp.
Tổ chuyên môn phải thống nhất cách dạy
Sau sáp nhập, số lượng giáo viên trong tổ chuyên môn có thể tăng, vì vậy vai trò của tổ trưởng càng quan trọng. Trước hết, tổ cần xây dựng kế hoạch rõ ràng dựa trên kế hoạch của nhà trường, xác định trách nhiệm của từng thành viên.
Sinh hoạt chuyên môn nên dành phần lớn thời gian cho các vấn đề chuyên môn thay vì công việc hành chính. Giáo viên có thể cùng góp ý giờ dạy, thảo luận những nội dung khó, thống nhất cách dạy từng bài, lượng bài tập phù hợp với học sinh và việc ứng dụng công nghệ thông tin.
Tổ chuyên môn cũng cần thống nhất ma trận đề kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực, phân công giáo viên xây dựng đề giữa kỳ, cuối kỳ và đề minh họa để học sinh làm quen với dạng đề.
Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức
Lâu nay, giáo viên thường nghĩ mục tiêu của việc giảng dạy là truyền đạt kiến thức để học sinh khá, giỏi không nhàm chán, còn học sinh trung bình, yếu vẫn có thể theo được. Tuy nhiên, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt ra yêu cầu khác.
Trong chương trình mới, mỗi bài học đòi hỏi giáo viên tổ chức các hoạt động, thảo luận nhóm để học sinh chủ động tham gia vào quá trình hình thành kiến thức. Giáo viên cũng cần đầu tư tìm hiểu các bài toán thực tế để đưa vào bài học, giúp học sinh thấy toán học gần gũi với cuộc sống.
Trước hết, giáo viên cần lựa chọn bài tập phù hợp với từng nhóm học sinh và phương pháp dạy học phù hợp. Thời gian trên lớp cũng cần được phân bổ hợp lý giữa kiểm tra bài cũ, hình thành kiến thức mới, luyện tập, củng cố và hướng dẫn học sinh tự học.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh để duy trì sĩ số, nhắc nhở những học sinh chưa tập trung học tập, đồng thời tìm hiểu hoàn cảnh của những em gặp khó khăn để kịp thời động viên, hỗ trợ. Học sinh khá, giỏi có thể được khuyến khích giúp đỡ những bạn còn yếu.
Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh bày tỏ quan điểm, mạnh dạn đặt câu hỏi và cùng tìm cách giải quyết vấn đề. Khi học sinh chưa làm được bài, thay vì vội vàng phê bình, giáo viên nên tìm hiểu nguyên nhân để giúp các em khắc phục.
“Không phải có bao nhiêu kiến thức giáo viên lại truyền đạt hết cho học sinh mà quan trọng là hình thành phương pháp học để cho học sinh tìm tòi và khám phá”.
Mỗi giờ học cần giúp học sinh hình thành sự hứng thú, say mê và khả năng sáng tạo. Giáo viên cần công bằng trong đánh giá, nhận xét, khích lệ học sinh và tạo không khí lớp học cởi mở để các em tập trung, chủ động hơn.
Học sinh phải biết tự học và vượt qua nỗi sợ Toán
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến việc hình thành năng lực tự học. Vì vậy, muốn học tốt môn toán, trước hết học sinh phải nắm chắc kiến thức đã học.
Sau mỗi bài, học sinh cần biết hệ thống hóa những kiến thức quan trọng, hiểu và vận dụng được vào giải toán. Khi gặp một bài toán, cần biết phân tích, lập luận chặt chẽ, nhận diện những bài có cách giải tương tự và tìm phương pháp phù hợp. Với những bài khó, cần kiên trì tìm tòi thay vì nhanh chóng bỏ cuộc.
Việc luyện tập thường xuyên cũng giúp học sinh củng cố kiến thức và tích lũy kinh nghiệm giải toán. Nên bắt đầu từ những bài cơ bản rồi tăng dần mức độ khó. Khi mắc lỗi, cần ghi lại để tìm nguyên nhân và cách khắc phục, tránh lặp lại sai sót.
Bên cạnh kiến thức, học sinh cần có hứng thú và mục tiêu học tập. Không nên tạo áp lực khiến các em sợ môn Toán mà cần giúp các em tự tin, có động lực tiến bộ và khát vọng vươn lên.
Trên lớp, học sinh cần tham gia các hoạt động nhóm, lắng nghe, ghi chép đầy đủ và mạnh dạn hỏi khi chưa hiểu. Việc chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp cũng giúp các em dễ tiếp thu kiến thức và chủ động xác định những vấn đề cần hỏi giáo viên.
Ở nhà, học sinh nên xây dựng thời gian biểu phù hợp vì phải học nhiều môn. Riêng môn Toán, cần dành thời gian luyện tập thường xuyên, làm nhiều dạng bài để củng cố kiến thức và nâng cao khả năng suy luận. Ngoài việc học, các em cũng cần vui chơi, tham gia các hoạt động phù hợp để phát triển toàn diện.
Đồng thời, học sinh cần hạn chế thời gian sử dụng điện thoại, mạng xã hội và trò chơi điện tử để không ảnh hưởng đến việc học.
Muốn học sinh học tốt môn Toán, không thể chỉ đặt yêu cầu vào giáo viên hay học sinh. Chất lượng môn học cần được xây dựng từ sự tổ chức thống nhất của tổ chuyên môn, phương pháp dạy học của giáo viên và tinh thần chủ động, tự học của học sinh.