Nga liên tục "tiến hóa" UAV, Ukraine khó bắt kịp trước thay đổi bất ngờ

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Nga đang tiến hành một cách có hệ thống việc hiện đại hóa các UAV tấn công trên mọi phương diện có thể và trong nhiều trường hợp khiến Ukraine không thể lường trước.

Nga liên tục tiến hóa UAV, Ukraine khó bắt kịp trước thay đổi bất ngờ - 1 — Một UAV của Nga (Ảnh: Reuters).

Cố vấn công nghệ quốc phòng của Tổng thống Volodymyr Zelensky, ông Serhii “Flash” Beskrestnov, cho biết các UAV của Nga dự kiến trong tháng này sẽ mang theo ăng-ten chống nhiễu gồm 20 phần tử, thay cho loại 16 phần tử. Điều này khiến cho hệ thống tác chiến điện tử của Ukraine ngày càng khó đối phó với những vũ khí này hơn.

Khả năng mở rộng quy mô và nâng cấp vũ khí của Nga là điều mà các chuyên gia Ukraine liên tục cảnh báo trong thời gian qua. Serhii Bratchuk, người phát ngôn của Quân đoàn Tình nguyện Ukraine, gần đây thừa nhận: “Phải ghi nhận rằng Nga biết cách mở rộng quy mô hệ thống vũ khí”.

Trong khi đó, nhà phân tích quân sự Oleksandr Kovalenko thuộc nhóm Information Resistance cho rằng Nga lên kế hoạch cho các chiến dịch tập kích trước nhiều năm và điều chỉnh gần như hàng tháng, một khả năng nhìn xa mà Ukraine gặp khó khăn trong việc bắt kịp và ứng phó với tình hình mới.

Việc Nga nâng cấp ăng-ten chống tác chiến điện tử là một ví dụ điển hình. Chuyên gia Ukraine dự đoán quá trình này sẽ không dừng lại ở loại trang bị 20 phần tử chống gây nhiễu. Nhà cung cấp chính là VNIIR “Progress” dự kiến phát triển các mảng ăng-ten 24 phần tử vào năm 2027, cho thấy tốc độ nâng cấp vũ khí của Nga đang diễn ra nhanh chóng, tính theo tháng.

Ông Beskrestnov cho biết không phải mọi UAV động cơ phản lực bay tới Kiev đều do một người điều khiển trực tiếp. Một tỷ lệ lớn sử dụng hệ thống định vị vệ tinh thông thường. Vài tuần trước, Nga đã nâng cấp hệ thống định vị quán tính của các UAV, tức hệ thống dự phòng giúp chúng duy trì hướng bay khi tín hiệu vệ tinh bị gián đoạn.

Sự khác biệt này làm thay đổi cách Ukraine đối phó với vũ khí Nga. Một UAV được điều khiển trực tiếp có thể bị ngăn chặn bằng cách gây nhiễu đường truyền liên lạc mà nó sử dụng, chẳng hạn mạng di động hoặc internet vệ tinh, qua đó cắt kết nối giữa UAV và người điều khiển.

Một UAV bay bằng định vị quán tính thì không có đường truyền như vậy để gây nhiễu. Trong trường hợp đó, Ukraine phải gây nhiễu tín hiệu định vị GPS hoặc GLONASS mà UAV dựa vào.

Logic tương tự cũng áp dụng với các loại vũ khí hành trình mới hơn của Nga. Ông Beskrestnov cho biết các UAV lai tên lửa Banderol và Dan-T, những loại vũ khí mà Nga đang đặt nhiều kỳ vọng, hoàn toàn không có đường truyền kết nối với người điều khiển mà chỉ sử dụng định vị vệ tinh và định vị quán tính.

Dan-T là một trường hợp khá đặc biệt. Ban đầu nó có tên Dan-M, là một UAV mục tiêu sử dụng động cơ phản lực do Cục thiết kế Sokol của Nga chế tạo vào đầu những năm 1990 nhằm mô phỏng tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ để phục vụ huấn luyện phòng không. Hiện nay, loại UAV này được trang bị đầu đạn và sử dụng để tấn công mục tiêu của Ukraine.

Do các vũ khí này tự định vị thay vì được điều khiển, tác chiến điện tử của Ukraine là một trong số ít công cụ có thể làm chúng chệch hướng, ngay cả khi Nga đang chạy đua để tăng khả năng chống chịu của các hệ thống định vị mà chúng phụ thuộc vào.

Nga đang đẩy nhanh tốc độ hiện đại hóa lực lượng thiết bị bay không người lái (UAV) tấn công một cách có hệ thống, khiến hệ thống phòng thủ của Ukraine gặp nhiều thách thức trong việc ứng phó. Theo cố vấn công nghệ quốc phòng Ukraine Serhii Beskrestnov, các dòng UAV của Nga dự kiến được nâng cấp lên mảng ăng-ten chống nhiễu 20 phần tử ngay trong tháng này nhằm vô hiệu hóa hiệu quả của tác chiến điện tử đối phương. Dự kiến đến năm 2027, nhà cung cấp VNIIR Progress sẽ tiếp tục phát triển mảng ăng-ten 24 phần tử, thể hiện chiến lược cải tiến công nghệ theo chu kỳ tính bằng tháng của Moscow. Bên cạnh việc nâng cấp khả năng chống gây nhiễu, Nga cũng thay đổi phương thức vận hành khi gia tăng tỷ lệ UAV tự động bay theo tọa độ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người điều khiển trực tiếp. Việc nâng cấp hệ thống định vị quán tính dự phòng giúp các khí tài này duy trì đường bay ổn định ngay cả khi tín hiệu vệ tinh GPS hay GLONASS bị ngắt kết nối. Sự dịch chuyển công nghệ này buộc lực lượng phòng không Ukraine phải thay đổi chiến thuật, chuyển từ gây nhiễu đường truyền liên lạc sang tập trung làm chệch hướng tín hiệu vệ tinh của mục tiêu. Mô hình nâng cấp này hiện áp dụng rõ nét trên các dòng vũ khí lai tên lửa như Banderol và Dan-T. Trong đó, Dan-T vốn là UAV mục tiêu bay bằng động cơ phản lực được phát triển từ thập niên 1990 để mô phỏng tên lửa Tomahawk, nay đã được cải tiến mang đầu đạn chiến đấu để tập kích các mục tiêu cố định. Chuyên gia Oleksandr Kovalenko nhận định khả năng lập kế hoạch chiến dịch dài hạn kết hợp điều chỉnh kỹ thuật hàng tháng giúp Nga duy trì thế chủ động, đặt tác chiến điện tử Ukraine vào cuộc đua thích ứng liên tục và căng thẳng.