Ngành xuất bản Việt Nam đang đối diện với khó khăn nào?

Ngày 1-10, đoàn công tác do ông Nguyễn Ngọc Hồi - Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - làm Trưởng đoàn đã đến thăm, chúc mừng các đơn vị trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành, nhân kỷ niệm 74 năm Ngày Truyền thống ngành xuất bản, in và phát hành sách Việt Nam (10-10-1952 - 10-10-2026),

Tại các buổi làm việc, nhiều đề xuất tập trung vào việc khai thác nguồn nội dung sẵn có, mở rộng không gian đọc và tìm cách đưa sách đến gần hơn với người dân.

Đưa sách đến gần hơn với cộng đồng

Tại buổi làm việc, bà Ông Thị Ngọc Linh - Phó tổng biên tập Nhà xuất bản Tổng Hợp TP.HCM - cho biết đơn vị đang hướng tới việc đưa hoạt động giới thiệu, giao lưu và phát hành sách đến gần người dân hơn. 

Thay vì tập trung vào các hội sách tại khu vực trung tâm, đơn vị mong muốn tổ chức những buổi giao lưu, chia sẻ, bán sách trực tiếp tại các địa điểm gần cộng đồng như ủy ban nhân dân, khu chung cư, trường học. 

• 

  TP.HCM đang tiếp tục mở rộng hoạt động đưa sách về gần hơn với người dân

Bà Linh cũng đề cập đến việc khai thác kho tư liệu, tác phẩm và công trình nghiên cứu đang có để xây dựng những ấn phẩm mới về TP.HCM. 

Theo bà, Nhà xuất bản Tổng Hợp TP.HCM có nguồn tư liệu phong phú về TP.HCM, đang được chọn lọc và chuyển hóa thành các sản phẩm sách, sách nói hoặc video phù hợp với từng sự kiện. 

Việc có định hướng, đặt hàng cụ thể sẽ tạo cơ sở để đơn vị đầu tư sâu hơn cho các sản phẩm này.

Theo ông Hồi, TP.HCM đang hướng tới việc đăng ký tham gia Mạng lưới Thành phố Sách của UNESCO, trong đó đặt ra yêu cầu mở rộng không gian sách tại cộng đồng và phát triển nội dung trên môi trường số.

Ông cũng đề nghị Nhà xuất bản Tổng Hợp TP.HCM nghiên cứu liên kết với các nền tảng nội dung để quảng bá, kinh doanh và cùng sản xuất nội dung, đồng thời tham gia các chương trình đưa sách đến khu dân cư.

Những sức ép mới của thị trường sách

Bà Phạm Thị Hóa - Phó tổng giám đốc Công ty CP Phát hành sách TP.HCM (Fahasa) - nêu nhiều khó khăn đang tác động đến hoạt động phát hành sách. Trong đó có biến động về giá ngoại tệ, nhu cầu đối với một số dòng sách nhập khẩu giảm, tình trạng sách giả, sách lậu và cạnh tranh về giá trên các sàn thương mại điện tử.

Một vấn đề khác được phía Fahasa đề cập là chi phí trên các sàn thương mại điện tử. Đại diện doanh nghiệp cho rằng mức chiết khấu và phí dịch vụ cao, gây áp lực lớn cho hoạt động phát hành, đặc biệt với những mặt hàng có lợi nhuận thấp như sách giáo khoa.

Từ đó bà đề xuất xem xét mức chiết khấu, phí dịch vụ trên các sàn thương mại điện tử; đồng thời đề xuất một số điều chỉnh trong thủ tục phát hành, nhập khẩu sách để giảm thời gian và nguồn lực thực hiện.

Bên cạnh đó phía Fahasa mong muốn phối hợp triển khai mô hình tủ sách, thư viện tại các khu chung cư. Việc đưa sách vào khu dân cư và duy trì hoạt động thường xuyên có thể tạo thói quen đọc cho trẻ em và người lớn.

Trao đổi về đề xuất này, ông Nguyễn Ngọc Hồi cho biết Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đang nghiên cứu các hướng phát triển không gian đọc, và mong muốn Fahasa tham gia sâu hơn vào những mô hình thí điểm.

"Chúng tôi muốn Fahasa cam kết đi đầu trong chuyện này. Điều quan trọng là chúng ta không chỉ đặt một kệ sách hay một thư viện rồi để đó. Nếu không có hoạt động thì không gian đó rất dễ trở nên không hiệu quả. Phải có những hoạt động thường xuyên để kéo người dân đến" - ông Hồi nói.

Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng đề nghị Fahasa tiếp tục nghiên cứu khả năng đưa sách Việt Nam ra nước ngoài, qua đó mở thêm kênh giới thiệu văn hóa và hình ảnh TP.HCM. 

"Quảng bá thông qua sách là một con đường lâu dài và có hiệu quả. Đó không chỉ quảng bá văn hóa, kiến thức mà còn giúp giới thiệu hình ảnh về TP.HCM và Việt Nam" - ông Hồi kết luận.

TP.HCM đang thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng thị trường xuất khẩu và đưa sách Việt Nam đến gần hơn với độc giả trong nước lẫn quốc tế, đồng thời tạo thêm những không gian đọc phù hợp với từng nhóm độc giả.