Người phát hiện tượng thần khỉ Hanuman nhận khen thưởng

Ngày 27-9, UBND tỉnh Quảng Ngãi quyết định tặng bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho ông Dương Đình Lục, ngụ thôn Đông Lỗ, xã Vạn Tường. Ông được ghi nhận vì thành tích phát hiện, bảo quản và giao nộp cổ vật là tượng thần khỉ Hanuman, hiện vật quý thuộc nghệ thuật điêu khắc Champa. Khoản tiền thưởng được thực hiện theo quy định hiện hành, trích từ Quỹ Thi đua, khen thưởng của tỉnh Quảng Ngãi, nhằm ghi nhận trách nhiệm của người phát hiện. Trước đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng quyết định chi thưởng cho ông Lục vì đã giao nộp cổ vật có giá trị nghiên cứu đặc biệt. Theo quyết định này, ông được thưởng gần 93 triệu đồng, sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp văn hóa của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi. Bộ yêu cầu đơn vị liên quan hoàn tất việc chi thưởng trong năm 2026, theo đúng quy trình quản lý kinh phí được quy định hiện hành. Câu chuyện bắt đầu năm 2021, khi ông Dương Đình Lục ra biển câu cá và bất ngờ phát hiện một bức tượng nằm dưới lớp cát. Vị trí bức tượng cách bờ khoảng 50m, ở độ sâu 4m, khiến việc tiếp cận, đưa hiện vật lên bờ trở thành công việc không hề đơn giản. Do tượng rất nặng, ông phải huy động người thân, đồng thời thuê xe cẩu để trục vớt rồi đưa cổ vật về nhà bảo quản. Thông tin về bức tượng nhanh chóng lan rộng, thu hút nhiều người hiếu kỳ tìm đến xem, trong đó có cả những người chuyên mua bán đồ cổ. Có người từng trả ông Lục 2 tỉ đồng để sở hữu hiện vật, nhưng ông không bán, dù đây là khoản tiền rất lớn đối với một gia đình. Sau đó, chính quyền địa phương vận động, giải thích để ông hiểu rõ giá trị lịch sử, văn hóa của cổ vật và đồng ý bàn giao cho Nhà nước. Đến năm 2023, ông Lục giao nộp bức tượng cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi để các cơ quan chuyên môn tiến hành nghiên cứu, giám định. Kết quả xác định đây là tượng thần khỉ Hanuman, chế tác từ đá sa thạch hạt mịn, cao 84cm, rộng 40cm và nặng khoảng 150kg. Cấu trúc hiện vật gồm bệ đá hình bát giác cao 14cm cùng phần thân cao 70cm, trong đó thần Hanuman được thể hiện ở tư thế ngồi. Những đường nét trên tượng gồm đầu tròn, mắt lồi, sống mũi cao và miệng rộng, tạo nên diện mạo mạnh mẽ, đặc trưng của hình tượng thần khỉ. Các hoa văn vòng tròn, tua lục lạc quanh bụng cho thấy phong cách điêu khắc Champa giai đoạn muộn, đồng thời phản ánh ảnh hưởng rõ nét từ nghệ thuật Khmer. Theo đánh giá của chuyên gia, tượng có kích thước lớn, tình trạng tương đối nguyên vẹn và giữ vai trò quan trọng trong nghiên cứu nghệ thuật Champa. Một số nhà nghiên cứu nhận định hiện vật có thể xuất phát từ phế tích tháp Chánh Lộ, nơi từng phát hiện, khai quật hàng trăm tác phẩm điêu khắc Champa năm 1927. Tượng được xác định có niên đại khoảng thế kỷ XI-XII, giai đoạn để lại nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa quan trọng tại khu vực Quảng Ngãi. Hiện vật đồng thời cho thấy kỹ thuật chạm khắc tinh xảo, ảnh hưởng của Ấn Độ giáo và sự giao thoa nghệ thuật từng diễn ra trong khu vực. Việc ông Lục từ chối bán tượng, sau đó tự nguyện giao nộp, giúp cổ vật được bảo quản, nghiên cứu và phát huy giá trị đúng hướng. Khoản thưởng gần 93 triệu đồng cùng bằng khen của tỉnh là sự ghi nhận đối với hành động có ý nghĩa trong bảo vệ di sản văn hóa. Theo thông tin Tuổi Trẻ, tượng thần khỉ Hanuman hiện không chỉ gây chú ý bởi kích thước mà còn bởi khả năng bổ sung tư liệu cho lịch sử điêu khắc Champa.