Một nam bệnh nhân 40 tuổi vừa được Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận, điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp. Đáng chú ý, trước khi khởi phát bệnh, người bệnh ngủ trên ô-tô trong một chặng đường dài, đầu và cổ duy trì ở tư thế lệch, gập trong thời gian kéo dài. Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh xác định nguyên nhân đột quỵ là lóc tách động mạch cảnh.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Phùng Đình Thọ - Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, lóc tách động mạch xảy ra khi cấu trúc thành mạch bị tổn thương, khiến máu đi vào trong thành mạch và hình thành khối máu tụ.
Tổn thương này có thể gây đột quỵ qua hai cơ chế chính. Một là gây hẹp hoặc tắc lòng động mạch: Khối máu tụ trong thành mạch làm thu hẹp lòng mạch, khiến dòng máu lên não bị giảm. Hai là hình thành huyết khối, gây tắc mạch não: Huyết khối hình thành tại vùng động mạch bị tổn thương có thể bong ra, di chuyển theo dòng máu và gây tắc động mạch trong não.
Lóc tách động mạch vùng cổ, bao gồm động mạch cảnh và động mạch đốt sống, là một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ, có thể chiếm tới khoảng 25% các trường hợp đột quỵ thiếu máu não ở người dưới 50 tuổi.
Bệnh có thể xảy ra tự phát, nhưng trong một số trường hợp liên quan đến chấn thương hoặc các tác động cơ học lên vùng cổ. Vì vậy, khi khai thác bệnh sử ở người trẻ bị đột quỵ, các bác sĩ đặc biệt lưu ý những tình huống xảy ra trước khi khởi phát như chấn thương vùng cổ, vận động cổ quá mức hoặc duy trì tư thế cổ bất thường trong thời gian dài.
Lóc tách động mạch cảnh có thể biểu hiện bằng các triệu chứng tại chỗ trước hoặc cùng thời điểm xuất hiện thiếu máu não.
Các dấu hiệu cần chú ý gồm: Đau đầu hoặc đau vùng cổ, thường mới xuất hiện và khác với những cơn đau trước đó; hội chứng Horner như sụp mi nhẹ và co đồng tử cùng bên tổn thương; ù tai theo nhịp mạch - người bệnh có thể cảm nhận tiếng đập hoặc tiếng “vù” trong tai theo nhịp tim.
Các dấu hiệu đột quỵ: Méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác hoặc các triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột.
Tiến sĩ, bác sĩ Phùng Đình Thọ khuyến cáo, khi ngủ hoặc di chuyển đường dài, nên hạn chế duy trì đầu và cổ ở tư thế gập, xoay hoặc lệch quá mức trong thời gian kéo dài. Đồng thời, tránh các động tác bẻ, giật hoặc xoay cổ mạnh.
Đặc biệt, nếu xuất hiện đau đầu hoặc đau cổ mới, bất thường, nhất là sau chấn thương hoặc tác động lên vùng cổ, kèm theo các triệu chứng thần kinh như méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê chân tay, rối loạn thị giác…, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Trường hợp bệnh nhân 40 tuổi là lời cảnh báo rằng đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Ở người trẻ, những tác động bất thường lên vùng cổ cũng có thể là yếu tố liên quan đến các tổn thương mạch máu não nguy hiểm.
THIÊN LAM