Mức sinh tại nhiều quốc gia cũng đang giảm sút - Ảnh minh họa
"Lương tháng chục triệu lo cho bản thân còn chật vật"
Sau khi bài viết Tại sao có một thế hệ "lười yêu, ngại cưới, sợ sinh" đăng tải trên Tuổi Trẻ, nhiều bạn đọc băn khoăn liệu người trẻ có thật sự đang "lười", "ích kỷ" hay "sợ trách nhiệm".
Bạn đọc Huy Trần cho rằng áp lực kinh tế đang là một nguyên nhân rất thực tế.
"Mình thấy không phải giới trẻ 'lười' hay 'sợ' vô cớ đâu, mà do thực tế kinh tế quá áp lực! Lương tháng chục triệu lo cho bản thân còn chật vật, tiền mua nhà thì xa tầm tay, nghĩ đến chi phí sữa, bỉm, học hành cho con sau này là thấy ngợp rồi", bạn đọc viết.
Cùng quan điểm, bạn đọc Quân Vương cho rằng cuộc sống mưu sinh ngày càng khó khăn, trong khi gần như mọi nhu cầu cơ bản đều gắn với tiền bạc.
"Hiện tại mua nhà với nhiều người là không thể, áp lực cuộc sống, tất cả đều phải có tiền dư dả mới có thể sống bình thường thì sao lại tạo thêm áp lực khi yêu và lập gia đình?", bạn đọc đặt vấn đề.
Theo bạn đọc này, ngay cả khi có con, gia đình còn phải đối mặt với hàng loạt khoản chi từ sinh hoạt, học hành đến khám chữa bệnh. Vì vậy, với nhiều người trẻ, khi bản thân còn đang chật vật kiếm sống, việc lập gia đình và sinh con trở thành một áp lực lớn.
Bạn đọc Dân cũng cho rằng giá nhà đất tăng cao là một trong những nguyên nhân khiến người trẻ khó hình dung về tương lai.
"Ai cũng biết nhu cầu ăn ở là nhu cầu cơ bản của con người từ thời khai thiên lập địa, nhưng nay điều kiện nhà ở đã trở thành một điều quá khó khăn, không thể với tới khiến nhiều người đặc biệt là người trẻ cảm thấy áp lực trong cuộc sống, tương lai mơ hồ nên không dám kết hôn, sinh con là điều đương nhiên", bạn đọc viết.
Không chỉ vì kinh tế, còn là chuyện "giá trị sống"
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng nếu chỉ quy nguyên nhân về kinh tế thì chưa đủ.
Bạn đọc Thanh Trúc cho rằng mỗi thế hệ có một hệ giá trị khác nhau. "Mỗi thời mỗi khác, hệ giá trị của giới trẻ giờ đã thay đổi. Kết hôn hay sinh con không còn là nhiệm vụ bắt buộc phải hoàn thành nữa", bạn đọc viết.
Bạn đọc Hoa cũng nhìn nhận sự khác biệt giữa các thế hệ ở cách đặt ưu tiên trong cuộc sống.
"Thế hệ trước chấp nhận hy sinh toàn bộ sở thích cá nhân vì con cái, còn thế hệ trẻ hiện nay coi trọng quyền cá nhân của mình hơn", bạn đọc nhận xét.
Bạn đọc Quân chia sẻ: "Chưa bao giờ mình thấy sống đủ cho bản thân. Nên tới giờ vẫn chưa nghĩ gì đến chuyện cưới xin, vẫn hạnh phúc và yêu đời đây".
Trong khi đó, bạn đọc Phạm Thị Ngoan cho rằng một bộ phận người trẻ vẫn yêu nhưng không nhất thiết muốn kết hôn hay sinh con.
"Nhiều người vẫn yêu say mê nhưng không muốn cưới, cưới rồi không muốn sinh con. Họ lại thích nuôi thú cưng và chi bộn tiền chăm chút cho thú cưng", bạn đọc viết.
Hay bạn đọc Ba Tân thẳng thắn cho rằng: "Lý do đơn giản hơn là do người ta nghĩ về mình nhiều quá (nếu không muốn nói là ích kỷ). Họ nghĩ độc thân là tự do. Không sinh con đặng thoải mái, khỏi phải chăm lo".
Thực tế, hiện nay người trẻ có xu hướng cân nhắc nhiều hơn về nhu cầu cá nhân, chất lượng cuộc sống và khả năng tự quyết định tương lai.
Có con sẽ vui đó nhưng cuộc sống thành thị đắt đỏ, nhiều chi phí khiến không ít bạn trẻ dù đã kết hôn nhưng chưa dám có con - Ảnh: C.TRIỆU
"Sinh con để con hạnh phúc và đủ đầy"
Ở chiều ngược lại, nhiều bạn đọc cho rằng không sinh con không hẳn là vì ngại vất vả cho bản thân, mà còn xuất phát từ nỗi lo về chất lượng cuộc sống của đứa trẻ.
Bạn đọc Linh viết: "Sinh con là để con hạnh phúc và đủ đầy. Xã hội bây giờ áp lực lắm, trẻ con đã phải chạy đua từ khi mới biết đi rồi. Tôi không phải là một người giàu có, nên tôi không muốn sinh con để con phải mệt mỏi như vậy".
Bạn đọc Mai cũng cho rằng việc nuôi con hiện nay đã khác trước rất nhiều.
"Nuôi con thời nay đâu phải chỉ cho ăn no mặc ấm, còn phải đầu tư giáo dục, tâm lý, kỹ năng. Sinh con khi bản thân còn chưa vững tài chính thì cả nhà cùng khổ", bạn đọc nhận xét.
Bạn đọc Trường An lại nhìn câu chuyện theo cách hài hước nhưng cũng phản ánh những lo lắng khá phổ biến: "Yêu thì vui chứ nghĩ tới cảnh làm dâu, cơm áo gạo tiền rồi con cái quấy khóc là sợ tỉnh cả người! Giới trẻ giờ thực tế hơn xưa rồi".
Ở chiều khác, bạn đọc "rain******@gmail.com" cho rằng nếu muốn xây dựng gia đình, người trẻ cần có sự chuẩn bị thực tế hơn, từ lựa chọn người bạn đời đến tài chính.
Theo bạn đọc này, vợ chồng cần cùng đi làm để bảo đảm kinh tế gia đình, biết dành dụm trước hôn nhân để sau khi cưới có thể cùng tích lũy mua nhà, có khoản dự phòng và chuẩn bị cho việc nuôi con.
Đồng thời, vợ chồng cần biết nhường nhịn, tôn trọng nhau thay vì dễ dàng nhắc đến chuyện ly hôn mỗi khi xảy ra mâu thuẫn.
Mỗi người đều có lý do nhưng loay hoay giải pháp hiệu quả
Bạn đọc Hồng Nhung Lê cho rằng đây mới là vấn đề khó nhất: "Ai cũng đặt câu hỏi, ai cũng biết lý do nhưng chưa ai đưa ra được một biện pháp hiệu quả cho vấn đề này".
Bạn đọc Binh cũng nhận xét: "Có quá nhiều thứ dẫn tới tình trạng đó mà rất khó giải quyết được".
Vấn đề vì thế không chỉ là làm sao để người trẻ "chịu cưới, chịu sinh", mà còn là làm sao để họ cảm thấy kết hôn và sinh con là một lựa chọn có thể đem lại hạnh phúc, thay vì thêm một gánh nặng trong cuộc sống.
Theo điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt là 27,3 tuổi, tăng 2,1 năm so với năm 2019. Tại khu vực thành thị, tuổi kết hôn trung bình lên tới 28,5 tuổi, riêng khu vực Đông Nam Bộ là 29 tuổi.
Trong khi đó, tổng tỉ suất sinh của Việt Nam giảm liên tục, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 2,01 năm 2022, 1,96 năm 2023 và 1,91 năm 2024. Năm 2025, mức sinh có nhích lên 1,93 con/phụ nữ nhưng vẫn thấp hơn mức sinh thay thế khoảng 2,1 con.
Khảo sát do Cục Dân số, Bộ Y tế công bố cho thấy trong nhóm người độc thân được khảo sát, 31,4% không có ý định lập gia đình và 27,1% không có ý định sinh con.
Tại sao có một thế hệ ‘lười yêu, ngại cưới, sợ sinh’?Hiện tượng "lười yêu, ngại cưới, sợ sinh con" không chỉ là sự thay đổi tâm lý của giới trẻ. Đằng sau đó là quá trình chuyển đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, văn hóa, thị trường lao động, nhà ở, bình đẳng giới và quan niệm về hạnh phúc.