Một căn hộ nhà ở xã hội cho thuê lấy đi hơn nửa tháng lương, thì câu hỏi cần đặt ra là mức giá ấy có thực sự nằm trong khả năng chi trả của người cần được hỗ trợ hay không? Thu nhập bình quân của người lao động khoảng 9 triệu đồng một tháng, ở nhiều địa phương chỉ khoảng 6-8 triệu đồng. Trong khi đó, mức giá cho thuê nhà ở xã hội tính theo diện tích sàn thường dao động từ 48.000 đến 198.000 đồng mỗi m2 một tháng, tùy thuộc vào số tầng của tòa nhà. Với căn hộ rộng khoảng 25 m2, giá cho thuê có thể lên tới 5 triệu đồng một tháng.
Với người nhận lương 6-8 triệu đồng, khoản tiền này có thể chiếm phần lớn thu nhập, khiến họ hầu như không còn khoảng trống cho những nhu cầu thiết yếu khác. Họ sẽ nhìn vào bảng lương cuối tháng rồi tính: trả tiền nhà xong còn đủ tiền nuôi con không, có đủ tiền thuốc khi cha mẹ ốm không, có để dành được một khoản phòng lúc thất nghiệp không?
>> 'Đang ung dung thuê nhà 3,5 triệu bỗng gánh nợ 900 triệu mua nhà'
Nhà ở xã hội cho thuê về lý thuyết phải là chiếc "van an toàn" cho những người chưa đủ khả năng mua nhà: công nhân trẻ, lao động mới đến thành phố, người mới lập gia đình, giáo viên, điều dưỡng, nhân viên dịch vụ... Nếu chính nhóm này lại không thuê nổi thì mô hình sẽ mất đi ý nghĩa ban đầu.
Ngoài ra, nhà ở xã hội không nên bị đẩy quá xa nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu. Nếu căn nhà rẻ hơn vài trăm triệu đồng nhưng người lao động phải di chuyển hàng chục km mỗi ngày, họ sẽ trả phần chênh lệch ấy bằng tiền xăng, tiền vé xe, thời gian, sức khỏe và thời gian dành cho con cái. Hai tiếng mỗi ngày trên đường, nhân với hơn 20 ngày làm việc một tháng, rồi nhân với hàng chục năm, đó là hàng nghìn giờ trong cuộc đời một người. Chưa kể khi nhà ở xa trường học, bệnh viện, chợ và giao thông công cộng, gia đình có thể phải mua thêm xe máy, thậm chí ô tô; con nhỏ phải dậy sớm hơn; cha mẹ phải về muộn hơn.
Hãy bắt đầu từ một câu hỏi rất thực tế: một gia đình có thể trả bao nhiêu tiền cho nhà ở mà vẫn nuôi được con, chăm được cha mẹ và còn một khoản dự phòng? Sau đó mới tính đất cần hỗ trợ thế nào, tín dụng cần ưu đãi bao nhiêu, hạ tầng phải bố trí ra sao và doanh nghiệp có thể nhận mức lợi nhuận nào? Khi thứ tự ấy được đặt đúng, "nhà ở xã hội" mới thực sự mang đúng nghĩa của hai chữ xã hội. Một mái nhà chỉ thực sự rẻ khi người cần nó có thể trả được.
Vũ Thị Minh Huyền
- Hai tháng gian truân mua nhà ở xã hội của tôi
- Mua nhà xã hội để ở nhưng 'được giá bán ngay'
- Nghịch lý người có thu nhập phải đóng thuế nhưng được mua nhà ở xã hội
- 'Xe hơi đậu kín khu nhà ở xã hội'
- 'Tháo rào' cho nhà ở xã hội bằng cách cho thuê, trả góp
- 'Nhà ở xã hội nên ưu tiên cho thuê'