Bỏ qua điều hướng
•

Nhật Bản sắp đưa mẫu vật từ vệ tinh sao Hỏa về Trái đất, giải mã bí ẩn hàng tỉ năm

Nhật Bản sắp đưa mẫu vật từ vệ tinh sao Hỏa về Trái đất, giải mã bí ẩn hàng tỉ năm
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Nhật Bản chuẩn bị thực hiện sứ mệnh đưa mẫu vật từ Phobos, một trong hai vệ tinh tự nhiên của sao Hỏa, về Trái đất.

- Ảnh 1.

Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) giới thiệu tàu vũ trụ phục vụ sứ mệnh thám hiểm vệ tinh sao Hỏa tại Trung tâm Vũ trụ Tanegashima hồi tháng 8 - Ảnh: AP

Theo báo Guardian, Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) dự kiến phóng tàu thăm dò vệ tinh sao Hoả MMX bằng tên lửa H3 vào ngày 20-10.

Theo kế hoạch, tàu sẽ đến khu vực sao Hỏa vào tháng 8-2027, sau hành trình dài khoảng 500-600 triệu km.

Sau đó, tàu sẽ dành khoảng ba năm khảo sát vệ tinh Phobos, thu thập dữ liệu và mẫu vật, đồng thời bay ngang qua vệ tinh Deimos để quan sát trước khi trở về Trái đất vào năm 2031.

JAXA đặt mục tiêu thu thập ít nhất 10g đất đá qua các lần lấy mẫu. Theo kế hoạch, khoang mang mẫu vật sẽ hạ cánh xuống Úc trước khi chuyển về Nhật Bản để phục vụ nghiên cứu.

Nhật Bản sắp đưa mẫu vật từ vệ tinh sao Hỏa về Trái đất, giải mã bí ẩn hàng tỉ năm - Ảnh 1.

Vệ tinh Phobos có đường kính khoảng 27km, quay quanh sao Hỏa ở khoảng cách 6.000km và hoàn thành ba vòng quỹ đạo mỗi ngày - Ảnh: NASA

Tuy nhiên, việc hạ cánh xuống Phobos được đánh giá là thách thức lớn, bởi vệ tinh này có bề mặt gồ ghề, đầy hố va chạm và lực hấp dẫn chỉ bằng khoảng 1/2.000 so với Trái đất.

Để hạn chế nguy cơ bật nảy khi tiếp đất, tàu MMX được trang bị bốn chân đáp có khả năng giảm chấn. Xe tự hành cũng được thiết kế để di chuyển trong môi trường trọng lực thấp và tự trở lại tư thế bình thường nếu bị lật.

Các nhà khoa học kỳ vọng sứ mệnh kéo dài 5 năm này sẽ giúp giải mã hai vệ tinh sao Hỏa Phobos và Deimos, đồng thời tìm kiếm manh mối về nguồn gốc sự sống trong hệ Mặt trời.

TIN LIÊN QUAN

Quản lý dự án Yasuhiro Kawakatsu cho biết những mẫu vật thu thập được có thể cung cấp dữ liệu hữu ích, giúp giới khoa học đánh giá khả năng sử dụng các vệ tinh này làm căn cứ phục vụ sứ mệnh đưa con người lên sao Hỏa trong tương lai.

"Mặc dù có tầm quan trọng tiềm tàng, các vệ tinh của sao Hỏa vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ", ông Kawakatsu nói, đồng thời ví chúng như "những ngọn núi quan trọng nhất chưa được chinh phục trong hệ Mặt trời".

Hiện Nhật Bản dẫn đầu sứ mệnh hợp tác quốc tế này, với sự hỗ trợ của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cùng các cơ quan vũ trụ châu Âu.

Giải mã bí ẩn về nguồn gốc hai vệ tinh sao Hỏa

Kể từ những năm 1960, hàng chục sứ mệnh thám hiểm đã được triển khai đến sao Hỏa, nhưng nguồn gốc hai vệ tinh Phobos và Deimos đến nay vẫn là một bí ẩn.

Nhiều nỗ lực của Nga nhằm đưa tàu thăm dò hạ cánh xuống Phobos, trong đó có sứ mệnh được phóng năm 2011, đều thất bại.

Một số nhà khoa học cho rằng hai vệ tinh Phobos và Deimos hình thành từ những mảnh vật chất văng ra sau vụ va chạm giữa sao Hỏa và một thiên thể lớn.

Trong khi đó, giả thuyết khác cho rằng đây vốn là những tiểu hành tinh từ nơi khác, sau đó bị lực hấp dẫn của sao Hỏa giữ lại.

Các nhà khoa học tin rằng việc phân tích mẫu vật từ Phobos sẽ giúp xác định giả thuyết nào chính xác hơn.

Phobos được lựa chọn làm nơi lấy mẫu vì nằm gần sao Hỏa hơn Deimos, nên có thể lưu giữ nhiều thông tin hơn về hành tinh đỏ.

Theo JAXA, khoảng 0,1% lượng mẫu vật thu thập từ Phobos có thể là vật chất có nguồn gốc từ sao Hỏa.

"Chúng tôi gần như chắc chắn có thể đưa ra kết luận thông qua việc phân tích các mẫu đất", ông Kiyoshi Kuramoto, nhà khoa học phụ trách chính của sứ mệnh, cho biết.

Theo ông Kuramoto, việc nghiên cứu Phobos cũng có thể giúp làm sáng tỏ nguồn gốc của Deimos, bởi hai vệ tinh được cho là có chung quá trình hình thành.

- Ảnh 2.Xe tự hành NASA lập kỷ lục đi xa nhất trên sao Hỏa, 90% quãng đường tự lái

Xe tự hành Perseverance của NASA đã đi được 45,2km trên sao Hỏa, lập kỷ lục thế giới và đang hướng tới cột mốc đi xa 100km.

Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản chuẩn bị phóng tàu thăm dò MMX bằng tên lửa H3 nhằm thu thập mẫu vật từ Phobos, một trong hai vệ tinh tự nhiên của sao Hỏa. Tàu dự kiến tiếp cận quỹ đạo hành tinh đỏ vào tháng 8-2027 và mang ít nhất 10g đất đá hạ cánh xuống Úc vào năm 2031. Đây là chương trình hợp tác quốc tế quy mô lớn do Nhật Bản dẫn đầu cùng sự hỗ trợ kỹ thuật từ NASA và các đối tác châu Âu. Thách thức kỹ thuật lớn nhất nằm ở bề mặt gồ ghề cùng trọng lực cực yếu của Phobos, chỉ bằng khoảng 1/2.000 so với Trái đất. Để ngăn nguy cơ bật nảy khi tiếp đất, tàu MMX tích hợp hệ thống chân đáp giảm chấn chuyên dụng kèm xe tự hành có khả năng tự cân bằng khi lật. Quá trình hạ cánh và vận hành thiết bị đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối trong môi trường khắc nghiệt này. Dữ liệu thực địa từ Phobos giữ vai trò then chốt giúp giới thiên văn học giải mã nguồn gốc hình thành của hệ thống vệ tinh sao Hỏa, vốn còn nhiều tranh cãi giữa giả thuyết va chạm thiên thể hay tiểu hành tinh bị giữ lại. Ngoài ra, việc nghiên cứu các mẫu vật nguyên sơ còn mở ra cơ hội đánh giá tiềm năng xây dựng căn cứ tiền trạm, phục vụ các sứ mệnh đưa con người thám hiểm sao Hỏa trong tương lai.
amung