Từ mái nhà ông bà, người thân đến những lớp học, vòng tay của những người mẹ đỡ đầu giúp nhiều đứa trẻ mồ côi có thêm niềm tin để vượt qua mất mát, tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ.
Từ khoản hỗ trợ đến sự đồng hành lâu dài
Tại nhà ông Nguyễn Văn Khuyến ở Ninh Mỹ 3, phường Hoa Lư, những nữ cán bộ Công an tỉnh Ninh Bình đã trở thành những người mẹ như thế với cháu Nguyễn Thị Ánh Hồng. Năm 2022, bố Hồng qua đời, đến năm 2024, mẹ em cũng mất vì tai nạn. Ba chị em Hồng sống cùng ông bà. Ông Khuyến đã ngoài 70 tuổi, cùng vợ chăm sóc các cháu nội.
Ông Khuyến kể, từ khi Hội Phụ nữ Công an tỉnh nhận đỡ đầu, các cháu và ông bà có thêm chỗ dựa cả về vật chất lẫn tinh thần. Các chị thường xuyên đến thăm, hỏi chuyện học hành, lắng nghe tâm tư và động viên các cháu. Ánh Hồng đang học tại Trường trung học cơ sở Đinh Tiên Hoàng, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi.
Điều khiến ông cảm động là sự gần gũi giữa các mẹ đỡ đầu và các cháu. Vì khác biệt thế hệ, có khi ông bà khuyên bảo nhiều nhưng các cháu chưa nghe; các mẹ đỡ đầu chỉ cần nhẹ nhàng trò chuyện thì các cháu lại cởi mở hơn. Những cuộc gặp như thế giúp ông bà thêm yên tâm, còn Ánh Hồng có thêm người để chia sẻ trước những lựa chọn và thử thách của tuổi mới lớn.
Theo Trung tá Nguyễn Thị Hoa, Phó Đội trưởng, Chủ tịch Hội Phụ nữ cơ sở Phòng Hồ sơ nghiệp vụ, Công an tỉnh Ninh Bình, điều quan trọng là để các cháu cảm nhận sự quan tâm không chỉ trong những dịp trao quà, mà ngay trong những ngày bình thường, khi các em cần được lắng nghe, động viên. Sự chăm sóc ấy cũng cần gắn với hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình, để ông bà và người thân có thể cùng các mẹ đỡ đầu nâng đỡ trẻ.
Ngồi bên các mẹ đỡ đầu, Ánh Hồng chia sẻ về kết quả học tập và những dự định trong kỳ thi sắp tới. Em chăm chú lắng nghe lời động viên, khích lệ, rồi cởi mở hơn khi nói về những điều mình đang cố gắng. Với Hồng, sự hiện diện của các mẹ là thêm một chỗ dựa để em mạnh dạn chia sẻ, tự tin hơn trên chặng đường học tập.
Tại Xóm 3 Như Hòa, xã Quang Thiện, Hội Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp Câu lạc bộ thiện nguyện Ước mơ xanh chăm sóc, đỡ đầu hai anh em Nguyễn Thanh Tùng và Nguyễn Thị Khánh Vy. Mồ côi cả cha lẫn mẹ, hai em hiện sống cùng bà nội. Sự chung tay của các mẹ đỡ đầu và nhóm thiện nguyện giúp người bà có thêm nguồn lực chăm lo cho các cháu, đồng thời để Tùng và Vy cảm nhận được sự quan tâm từ cộng đồng.
Không ít em sau khi được hỗ trợ đã có điều kiện tiếp tục học tập và trưởng thành. Cháu Đinh Thị Thúy Vân, mồ côi mẹ từ năm hai tuổi, đã đỗ Học viện Quân y. Thành tích ấy trước hết là kết quả nỗ lực của bản thân em và sự chăm lo của gia đình; sự động viên, hỗ trợ từ những người đỡ đầu cũng góp phần giúp em vững tin theo đuổi con đường đã chọn.
Chương trình “Mẹ đỡ đầu” được triển khai trong lực lượng Công an Ninh Bình từ năm 2022, trên cơ sở kế hoạch của Hội Phụ nữ Bộ Công an và các cấp Hội Phụ nữ địa phương. Đảng ủy, lãnh đạo Công an tỉnh chỉ đạo các đơn vị xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế.
Hội Phụ nữ Công an tỉnh phối hợp các cơ quan, tổ chức và chính quyền địa phương rà soát trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn để lựa chọn trường hợp cần hỗ trợ. Việc đỡ đầu thường được thực hiện theo từng giai đoạn từ 3-5 năm, chủ yếu theo hình thức gián tiếp, thông qua gia đình hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng.
Theo Trung tá Vũ Thị Duyên, Phó Trưởng ban Phụ nữ Công an tỉnh, để chương trình có hiệu quả, các đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với địa phương, nắm đúng hoàn cảnh và nhu cầu của từng trẻ. Từ việc thống nhất đối tượng, hình thức và thời gian hỗ trợ đến phân công hội viên thăm hỏi, mỗi khâu đều cần sự tham gia của cơ sở và gia đình. Qua đó, sự giúp đỡ không dừng lại ở trao kinh phí, mà có thể theo sát hơn quá trình trưởng thành của các em.
Mức hỗ trợ phổ biến từ 500 nghìn đến một triệu đồng mỗi tháng cho mỗi em, được trao theo quý, theo năm hoặc vào những dịp như Tết, Trung thu, ngày Quốc tế Thiếu nhi và đầu năm học. Nhiều đơn vị còn vận động thêm sách vở, đồ dùng học tập, máy tính, xe đạp, quần áo, nhu yếu phẩm; có nơi hỗ trợ sửa sang nhà cửa. Các mẹ đỡ đầu cũng trò chuyện, định hướng nghề nghiệp và trao đổi với trẻ về phòng, chống đuối nước, bạo lực học đường, bảo đảm an toàn trên không gian mạng.
Để vòng tay yêu thương được nối dài
Theo báo cáo của Công an tỉnh Ninh Bình, các cấp Hội Phụ nữ đã phối hợp nhận chăm sóc, đỡ đầu 107 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Tính chung các chương trình do Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ trong lực lượng triển khai, hiện có 147 trẻ mồ côi, hoàn cảnh khó khăn đang được đỡ đầu, với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 2,2 tỷ đồng. Nhiều em đạt thành tích học tập tốt, tham gia “Trại hè yêu thương” do Bộ Công an tổ chức hoặc tiếp tục học lên cao đẳng, đại học
Nguồn kinh phí của chương trình “Mẹ đỡ đầu” chủ yếu được huy động từ sự tự nguyện đóng góp của cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, hội viên và các nhà hảo tâm. Đây cũng là một trong những khó khăn khi việc hỗ trợ cần duy trì lâu dài. Hình thức chăm sóc gián tiếp qua gia đình, địa phương giúp các em được ở trong môi trường quen thuộc, nhưng đòi hỏi các đơn vị thường xuyên giữ liên hệ để nắm bắt kịp thời những thay đổi trong cuộc sống của trẻ. Bởi vậy, một cuộc thăm hỏi đúng lúc có khi mang ý nghĩa không kém khoản hỗ trợ vật chất. Với ông bà đang nuôi cháu nhỏ, đó là sự sẻ chia trách nhiệm. Với trẻ, đó là cơ hội được nói ra điều mình nghĩ, được hỏi về những băn khoăn và được biết có người sẵn sàng lắng nghe.
Chương trình cũng tạo sự kết nối giữa lực lượng công an với chính quyền, Hội Liên hiệp Phụ nữ, nhà trường, các nhóm thiện nguyện và cộng đồng dân cư. Giai đoạn 2026-2030, Công an tỉnh tiếp tục rà soát, lựa chọn trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, vận động các nguồn lực hợp pháp và nhân rộng những cách làm hiệu quả. Trung tá Vũ Thị Duyên cho biết, định hướng của chương trình là tiếp tục ưu tiên trẻ ở địa bàn còn nhiều khó khăn, đồng thời vận động thêm các nguồn lực để việc chăm sóc, đỡ đầu được duy trì phù hợp với điều kiện từng đơn vị, địa phương.
Với Ánh Hồng, Nguyễn Thanh Tùng và nhiều đứa trẻ khác, những người mẹ đỡ đầu không thể xóa đi mất mát đã xảy ra; nhưng qua từng lần ghé thăm, từng lời khích lệ và sự giúp đỡ thiết thực, các mẹ đang góp phần để các em có thêm niềm tin vào những ngày phía trước.
Bài và ảnh: VĂN LÚA