Trong một lần đạp xe cùng bố, Gia Khánh, 11 tuổi, ở Lâm Đồng, bị ngã khi xuống dốc. Bàn chân phải của bé bị trầy da, rướm máu nhưng không đau nhiều, sau đó vẫn chạy nhảy và chơi cùng bạn bè bình thường.
Thấy con không có biểu hiện bất thường, anh Tuấn, 38 tuổi, cũng không nghĩ vết thương cần theo dõi đặc biệt. Ba ngày sau, bàn chân Gia Khánh bắt đầu sưng đau. Sợ bố mắng vì mải chơi, cậu bé giấu tình trạng này cho đến khi sốt cao, bỏ ăn và không thể đi lại bình thường.
Vết trầy xước nhỏ ở chân trẻ em. Ảnh minh họa: Vecteezy
Tại bệnh viện, bác sĩ chẩn đoán bé bị viêm mô mềm nặng vùng bàn chân do nhiễm khuẩn, phải nhập viện dùng kháng sinh và theo dõi nhiều ngày. Vợ chồng anh Tuấn phải thay nhau nghỉ làm chăm con.
"Ở quê, việc trẻ em té ngã, trầy xước rất bình thường, tôi chưa từng nghĩ một vết trầy da nhỏ lại có thể khiến con phải nhập viện", anh nói.
Trường hợp của Gia Khánh cho thấy mức độ tổn thương nhìn thấy bên ngoài không phải lúc nào cũng phản ánh nguy cơ sau đó. Những vết trầy xước, vết cắt hoặc vết thương nhiễm bẩn có thể bị bỏ qua khi trẻ vẫn sinh hoạt bình thường. Việc phát hiện muộn hoặc chăm sóc vết thương không đúng có thể khiến tình trạng nhiễm khuẩn tiến triển trước khi phụ huynh nhận thấy bất thường.
Trẻ thích tham gia hoạt động ngoài trời, nên nguy cơ xảy ra tai nạn, trầy xước thường xuyên. Ảnh: Vecteezy
Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ em là đối tượng hiếu động, thường dành nhiều thời gian vui chơi ngoài trời, tham gia các hoạt động thể chất. Nhiều phụ huynh vẫn bận công việc, khó có thể giám sát trẻ nên nguy cơ xảy ra tai nạn như té ngã, đứt tay chân, bỏng, động vật cắn hay đuối nước thường gia tăng.
Bên cạnh đó, nhiều gia đình còn có quan niệm trẻ cần tiếp xúc với môi trường để xây dựng hệ miễn dịch. Do đó, các vết thương dễ bị phụ huynh đánh giá thấp thường là vết trầy xước diện rộng, vết đâm hoặc cắt có miệng nhỏ nhưng ăn sâu, vết thương dính đất cát, dị vật, vết cắn hoặc cào của động vật. Những tổn thương ở bàn tay, bàn chân, gần khớp cũng cần được chú ý vì trẻ có thể vẫn sinh hoạt bình thường trong những giờ đầu, trong khi tình trạng viêm hoặc nhiễm khuẩn có thể tiến triển sau đó.
Cách xử trí ban đầu của nhiều gia đình cũng chưa đúng, thường áp dụng các mẹo truyền miệng như đắp lá cây, thuốc lào, bôi kem đánh răng, rắc cà phê lên vết thương. Những cách này không giúp cầm máu hay phòng nhiễm trùng, ngược lại có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, khiến việc điều trị sau đó khó khăn hơn.
Theo bác sĩ Tấn, với những vết thương sâu, bẩn, gia đình cần rửa dưới vòi nước sạch và loại bỏ dị vật nếu có. Nếu trẻ bị động vật có vú cắn, cào hoặc liếm vào vùng da đang tổn thương, vết thương cần được rửa kỹ dưới vòi nước sạch với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, xử trí phù hợp.
Trẻ được tiêm vaccine để phòng bệnh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Bình An
Bên cạnh xử trí trực tiếp vết thương, bác sĩ cũng cần biết lịch sử tiêm chủng của trẻ để đánh giá nguy cơ và quyết định biện pháp dự phòng sau một số tai nạn. Bác sĩ Tấn khuyến cáo phụ huynh lưu giữ lịch sử tiêm chủng của trẻ. Khi trẻ gặp tai nạn có nguy cơ phơi nhiễm uốn ván hoặc bệnh dại, thông tin về các mũi đã tiêm giúp nhân viên y tế đánh giá mức độ bảo vệ và chỉ định biện pháp dự phòng phù hợp.
Trẻ nên được đưa đi khám nếu vùng tổn thương ngày càng sưng, nóng, đỏ hoặc vùng đỏ lan rộng, đau tăng, xuất hiện dịch đục, mủ hoặc mùi bất thường; trẻ sốt, mệt, bỏ ăn, hoặc hạn chế vận động như không muốn đi lại, không cử động được ngón tay, bàn tay hay khớp gần vị trí bị thương. Vết thương sâu, còn dị vật, chảy máu khó cầm hoặc do động vật cắn, cào cũng nên được nhân viên y tế đánh giá sớm thay vì chờ xuất hiện triệu chứng.
Trong trường hợp Gia Khánh, khi biết bé từng được tiêm chủng trong Chương trình Tiêm chủng Mở rộng khi còn nhỏ, bác sĩ chỉ định một mũi vaccine có thành phần uốn ván. Sau khi con xuất viện, anh Tuấn đưa bé đi rà soát lại lịch tiêm và bổ sung những mũi còn thiếu theo tư vấn.
Hoàng Yến