Núi lở hở hàm ếch, 52 hộ dân Quy Nhơn sống bất an, đêm nằm không yên giấc

Mùa mưa năm 2026 mới bắt đầu, nhưng 52 hộ dân dưới chân và lưng chừng núi Một, phường Quy Nhơn, Gia Lai, đã phải sống trong cảnh thấp thỏm từng ngày. Khu vực này xuất hiện dấu hiệu đất đá chuyển động, sau khi ngọn núi bất ổn và sạt trượt nghiêm trọng trong đợt mưa bão cuối năm 2025. Chỉ vài trận mưa đầu mùa, nước đã rỉ qua đất, thấm vào tường nhà, trong khi dòng chảy từ trên núi tiếp tục khoét sâu những hàm ếch chực đổ xuống. Nhà dân mọc san sát tận chân núi, còn trên lưng chừng núi là những mái nhà cơi nới tạm bợ, chật chội của nhiều gia đình lao động nghèo. Chính quyền đã cắm bảng cảnh báo khu vực nguy hiểm, nhưng không phải hộ dân nào cũng đủ điều kiện rời đi tìm nơi ở khác. Một số gia đình chấp nhận bỏ lại nhà cửa, đi thuê trọ hoặc chuyển đến nơi an toàn hơn, trong khi nhiều người vẫn phải bám trụ vì gánh nặng cơm áo. Căn nhà tạm của bà Nguyễn Thị Kim Loan, 50 tuổi, nằm ngay trước một hàm ếch lớn tại điểm sạt lở lưng chừng núi Một, nơi chỉ cách cửa nhà khoảng bốn mét. Hàm ếch này hình thành sau trận sạt lở kinh hoàng cuối năm trước, khoét sâu vào sườn núi và khiến khoảng cách an toàn với căn nhà gần như không còn. Gia đình con gái cùng cháu ngoại đã ra phố thuê trọ để bảo đảm an toàn cho trẻ nhỏ, nhưng vợ chồng bà Loan vẫn ở lại căn nhà đã gắn bó hơn 20 năm. Theo lời bà Loan, không ai muốn sống trong vùng nguy hiểm, nhưng tiền thuê trọ khoảng 2 đến 3 triệu đồng mỗi tháng vượt quá khả năng của một gia đình lao động nghèo. Ban ngày, hai vợ chồng đi làm kiếm sống, còn ban đêm, họ phải nghe ngóng từng tiếng mưa, tiếng nước và những dấu hiệu bất thường từ sườn núi. Khi thấy nước đổ xuống nhiều, gia đình lại vội vàng mang mền chiếu chạy sang nhà hàng xóm tránh tạm, bởi giấc ngủ trong mùa mưa luôn bị thay thế bằng nỗi lo sạt lở. Dãy nhà trên lưng chừng núi kéo dài gần đến đỉnh, nằm ngay phía trên một vạt đất lớn đã sụt lún và trôi xuống phía dưới. Đất đá sạt xuống làm lộ ra những mái nhà, bức tường vỡ vụn, tạo nên cảnh tượng nguy hiểm nhìn từ chân núi lên hoặc từ giữa núi xuống. Ông Dương Văn Lộc, 52 tuổi, sống cạnh nhà bà Loan, kể rằng bảy căn nhà đối diện từng được Nhà nước di dời trước khi một trận sạt lở cuốn trôi toàn bộ xuống vực. Sau vụ việc, khu vực chỉ còn lại một phần móng phía trước của những căn nhà cũ, như dấu tích cảnh báo về sức tàn phá của núi lở. Những căn nhà nằm phía ngoài nhà ông Lộc phần lớn cũng đã được chủ nhân bỏ lại vì không chịu nổi cảnh mưa bão là phải sống trong sợ hãi. Ông cho biết người dân trong xóm mong được Nhà nước hỗ trợ di dời đến nơi ở mới, bởi hầu hết đều làm lao động chân tay và không thể tự mua đất, dựng nhà. Nguyện vọng ấy càng trở nên cấp thiết khi mỗi trận mưa lớn lại làm nước chảy mạnh hơn, đất đá tiếp tục bị khoét sâu và nguy cơ sạt xuống các mái nhà vẫn hiện hữu. Với những gia đình nghèo, rời khỏi vùng nguy hiểm không chỉ là quyết định an toàn, mà còn là bài toán tài chính quá sức. Dưới chân núi, năm căn nhà của người dân tại hẻm 41 Tháp Đôi từng bị đất sạt xuống gây hư hỏng nặng, sau đó các hộ này đã được di dời đến nơi khác. Tuy nhiên, hàng chục căn nhà xung quanh vẫn nằm trong vùng có nguy cơ, khi người dân chỉ cần ngước lên đã thấy vạt núi phía trên treo lơ lửng mối đe dọa. Ông Nguyễn Công Minh, 62 tuổi, chỉ qua mái căn nhà đối diện đã bị đất đá cuốn sập và lo rằng nếu các mái nhà phía trên tiếp tục sạt, dòng đất đá sẽ lao thẳng xuống khu dân cư bên dưới. Nhà cửa nằm san sát trong những kiệt hẻm nhỏ khiến việc xử lý, di dời và bảo đảm an toàn trở thành bài toán nan giải. Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Đức Toàn, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, cho biết chính quyền đã xác định còn 52 hộ dân đang sống trong khu vực nguy hiểm. Những con số về các hộ dân, năm căn nhà bị hư hỏng và bảy căn nhà từng bị cuốn trôi cho thấy nguy cơ không còn là cảnh báo xa vời, mà đã nhiều lần xảy ra ngay trước mắt người dân. Trong lúc chờ phương án giải tỏa, di dời được triển khai, các gia đình vẫn phải tự tìm cách ứng phó, từ theo dõi lượng nước đến chạy sang nhà hàng xóm khi mưa lớn. Núi vẫn đứng đó, hàm ếch vẫn mở rộng, còn những người ở lại chỉ mong sớm có một nơi ở an toàn để mùa mưa không còn là chuỗi đêm dài thấp thỏm.