Anh Hoàng Thanh, một cư dân tại TPHCM, cho biết từng gặp nhiều phiền toái liên quan đến việc nuôi chó, mèo trong chung cư. Dù tòa nhà đã có nội quy, thậm chí quy định không được nuôi thú cưng, một số hộ vẫn nuôi và đưa vật nuôi ra các khu vực sử dụng chung.
Theo anh Thanh, những vấn đề thường gặp là chó sủa gây ồn, phóng uế tại hành lang hoặc công viên nhưng chủ không dọn dẹp, hay được đưa vào thang máy cùng những cư dân khác.
Đáng lo hơn là với những giống chó lớn, người xung quanh khó biết con vật có hiền hay dễ kích động. Chỉ một tình huống bất ngờ, chẳng hạn vô tình chạm vào khiến chó hoảng sợ, cũng có thể dẫn đến nguy cơ bị cắn và phát sinh mâu thuẫn giữa các cư dân.
“Nuôi thú cưng là sở thích của mỗi người. Có người rất có ý thức trong việc trông giữ, nhưng cũng có người khá thản nhiên khi vật nuôi gây ảnh hưởng đến người khác. Khi người bị ảnh hưởng lên tiếng, đôi bên thậm chí có thể cự cãi, xung đột”, anh Thanh nói.
Theo anh, câu chuyện nuôi chó, mèo trong chung cư vì vậy không còn đơn thuần là sở thích cá nhân mà liên quan trực tiếp đến an toàn, vệ sinh và chất lượng không gian sống chung, đặc biệt với những gia đình có trẻ nhỏ.
Từ thực tế này, một câu hỏi được đặt ra: khi cư dân vi phạm quy định về nuôi và quản lý thú cưng, Ban quản trị hoặc Ban quản lý chung cư có quyền xử phạt hay không?
Trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Nguyễn Thị Mỹ Viễn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Quản lý vận hành Nhà chung cư TPHCM (HCMO), cho biết thú cưng là một trong những vấn đề khá dễ phát sinh tranh chấp tại chung cư.
Theo bà Viễn, nếu người nuôi đưa chó ra khu vực chung nhưng không rọ mõm, không xích giữ hoặc không thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cần thiết, chủ vật nuôi có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Tuy nhiên, Ban quản trị hay Ban quản lý chung cư không có thẩm quyền ra quyết định xử phạt. Các đơn vị này chỉ có thể ghi nhận sự việc, thu thập hình ảnh, trích xuất camera, xác định vật nuôi thuộc căn hộ nào, sau đó chuyển thông tin đến UBND cấp xã, phường hoặc cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chó không rọ mõm ở chung cư gây ảnh hưởng cư dân (Ảnh: DT).
Với những chung cư cho phép nuôi thú cưng, Hội nghị nhà chung cư có thể thống nhất các quy định riêng nhằm bảo đảm an toàn khi vật nuôi xuất hiện tại khu vực sử dụng chung. Chẳng hạn, chủ nuôi phải dùng dây dắt, rọ mõm, bế thú cưng khi sử dụng thang máy hoặc chỉ được sử dụng thang hàng.
Theo luật sư, những quy định này đặc biệt cần thiết với các giống chó lớn, nhằm giảm nguy cơ xảy ra sự cố và mâu thuẫn giữa các cư dân. Tuy nhiên, ngay cả khi chung cư đã có nội quy, việc bảo đảm tất cả cư dân tuân thủ vẫn không đơn giản.
Thực tế, một số chung cư từng tính đến biện pháp cắt nước đối với căn hộ cố tình vi phạm quy định về nuôi thú cưng để buộc chủ nuôi chấp hành. Luật sư Viễn cho rằng cách xử lý này không phù hợp nếu cư dân vẫn hoàn thành nghĩa vụ thanh toán tiền nước.
“Người ta không nợ tiền nước thì không được quyền cắt nước. Hai hành vi đó không có mối quan hệ nhân quả với nhau”, bà Viễn nói.
Theo luật sư, trường hợp vật nuôi gây thiệt hại thực tế cho người khác, chủ sở hữu hoặc người đang quản lý vật nuôi có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật. Vì vậy, bên cạnh các chế tài và nội quy của chung cư, ý thức của người nuôi vẫn là yếu tố quan trọng để hạn chế xung đột, bảo đảm an toàn và chất lượng không gian sống chung.
Hành lang chung cư có phải là nơi công cộng?
Từ ngày 1/8, chủ chó có thể bị phạt 1-2 triệu đồng nếu đưa chó ra nơi công cộng nhưng không đeo rọ mõm, không xích giữ hoặc không có người dắt. Quy định này cũng đặt ra câu hỏi liệu hành lang, sảnh chung cư có được xem là “nơi công cộng” để áp dụng chế tài hay không.
Trao đổi với Dân trí, luật sư Trịnh Văn Dũng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết pháp luật hiện chưa có một khái niệm thống nhất về “nơi công cộng” áp dụng cho mọi trường hợp.
Tuy nhiên, hành lang, sảnh và những khu vực sinh hoạt chung của nhà chung cư là không gian được nhiều cư dân cùng sử dụng. Pháp luật cũng đã có các quy định riêng đối với hành vi thả rông hoặc để vật nuôi ảnh hưởng đến khu vực sinh hoạt chung.
Theo luật sư Dũng, Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt đối với hành vi thả rông vật nuôi trong đô thị hoặc nơi công cộng; đồng thời có chế tài đối với một số hành vi để vật nuôi lấn chiếm khu vực sinh hoạt chung trong khu dân cư, chăn thả gia súc, gia cầm trong khu chung cư.
Bên cạnh đó, từ ngày 1/8, Nghị định 204/2026/NĐ-CP nâng mức phạt lên 1-2 triệu đồng đối với chủ chó không đeo rọ mõm, không xích giữ hoặc không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng, cùng một số hành vi vi phạm quy định về phòng, chống bệnh dại.
Theo ông Dũng, việc xử lý các vi phạm liên quan đến vật nuôi tại chung cư trên thực tế vẫn gặp khó khăn. Lực lượng chức năng không thể thường xuyên có mặt để kiểm tra, trong khi việc phát hiện vi phạm phần lớn dựa vào phản ánh của cư dân, hình ảnh camera và sự phối hợp của Ban quản lý chung cư.
Do đó, luật sư cho rằng cơ quan chức năng cần có hướng dẫn cụ thể hơn về phạm vi của khái niệm “nơi công cộng”, đặc biệt đối với hành lang, sảnh và các khu vực sinh hoạt chung trong chung cư, để việc áp dụng chế tài được thống nhất.
Trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể, ông Dũng khuyến cáo người nuôi nên chủ động rọ mõm, xích giữ và có người dắt khi đưa chó ra khỏi căn hộ. Chủ vật nuôi cũng cần tuân thủ nội quy chung cư và các quy định về phòng, chống bệnh dại nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng, đồng thời tránh nguy cơ bị xử phạt.