Phát biểu trực tuyến tại Diễn đàn An ninh Warsaw ở Ba Lan ngày 12/10, Tổng thống Volodymyr Zelensky đặt câu hỏi về cơ sở kinh tế của thỏa thuận mà Tổng thống Donald Trump công bố cuối tuần qua, trong đó cho phép Nga xuất khẩu hàng triệu tấn dầu diesel bất chấp các lệnh trừng phạt mà Mỹ cùng các đồng minh phương Tây đã ban hành.
"Nếu có những thỏa thuận như vậy, tại sao Mỹ không ký 'thỏa thuận diesel' với Ukraine? Hãy để Ukraine xây dựng dự thảo, vì chúng tôi có thể quyết định những tàu nào có thể ra khơi và các nhà máy lọc dầu của Nga có thể hoạt động hay không", Tổng thống Ukraine nói.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu trực tuyến tại Diễn đàn An ninh Warsaw ở Ba Lan ngày 12/10. Ảnh: X/ZelenskyyUa
Hôm 9/10, ông Trump thông báo đạt thỏa thuận diesel với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Tổng thống Zelensky lên tiếng phản đối, cho rằng thỏa thuận này là "món quà" với Nga và có thể khiến chiến sự kéo dài.
Đến ngày 11/10, ông Trump tiếp tục tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng, có hiệu lực ngay lập tức, nhưng không nêu điều khoản, thời hạn hay cơ chế giám sát.
Ông Zelensky nói Kiev chỉ biết về thỏa thuận ngừng bắn qua truyền thông và chưa nhận được xác nhận rằng Moskva đã chấp thuận, tuy nhiên Ukraine vẫn ủng hộ mọi ý tưởng ngừng bắn công bằng.
Ông khẳng định Ukraine đã hoãn tập kích các nhà máy lọc dầu Nga ngay trong đêm xuất hiện thông tin về thỏa thuận. Trong khi đó, Nga gần như ngay lập tức phát động tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine, trong đó có nhà máy nhiệt điện tại Kharkov. "Rõ ràng ông Putin không đọc Truth Social và máy bay không người lái của Nga đã nhận lệnh khác", ông nói.
Ukraine tiếp tục tập kích nhà máy lọc dầu lớn nhất Nga
UAV Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga tại Omsk cùng nhà máy lọc dầu tại Ukhta ngày 9/10. Video: X/DefenceU
Tổng thống Ukraine khẳng định Kiev sẵn sàng ngừng tập kích hạ tầng dầu mỏ và diesel của Nga nếu Washington có thể bảo đảm Moskva chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào lưới điện Ukraine.
Ông lưu ý lưới điện Ukraine còn kết nối với châu Âu. Nếu hạ tầng năng lượng nước này không bị phá hoại, Ukraine có đủ khả năng cung cấp điện với giá thấp hơn cho các quốc gia châu Âu vốn đang thiếu hụt nguồn cung.
Lãnh đạo Ukraine lưu ý rằng lượng diesel Nga có thể xuất khẩu chỉ vào khoảng 300.000-500.000 tấn mỗi tháng, trong khi mức tiêu thụ toàn cầu đạt khoảng 120 triệu tấn. Ông cho rằng lượng cung của Nga trên thực tế khó tạo ra thay đổi đáng kể đối với giá nhiên liệu thế giới.
"Cuộc khủng hoảng năng lượng bắt nguồn từ Trung Đông. Bất kỳ ai cũng hiểu rõ điều này, đều có thể làm phép tính đơn giản. Nga chỉ đóng góp 2,2% nguồn cung diesel toàn cầu, thế thì họ làm sao tác động lên giá thành được", ông lập luận.
Khói bốc lên sau khi một nhà máy lọc dầu ở Moskva, Nga bị tập kích hôm 20/9. Ảnh: Reuters
Kể từ khi ông Trump tuyên bố Nga và Ukraine đạt thỏa thuận "ngừng bắn năng lượng", hai bên vẫn tiếp tục tập kích các mục tiêu quan trọng, trong đó có hạ tầng năng lượng Ukraine và các trung tâm dữ liệu của Nga, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng thỏa thuận được triển khai trên thực tế.
Trả lời báo chí tại Nhà Trắng ngày 12/10 về việc cả Moskva và Kiev đều chưa xác nhận chấp thuận ngừng bắn, ông Trump tiếp tục khẳng định hai bên đã đồng ý.
"Họ đã đồng ý. Biết tại sao không? Vì tôi nói: 'Các ông đồng ý'. Đó là lý do. Họ đồng ý vì tôi nói họ đã đồng ý", ông trả lời, đồng thời bình luận rằng Tổng thống Putin "muốn đạt được thỏa thuận nhiều hơn" so với Tổng thống Zelensky.
Thanh Danh (Theo Kyiv Post, AP)