Phạt tiền người lao động đi làm muộn, doanh nghiệp bị phạt 80 triệu đồng

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Doanh nghiệp áp dụng hình thức phạt tiền đối với người lao động vi phạm kỷ luật như đi làm muộn sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức tiền phạt cao nhất là 80 triệu đồng.

Phạt tiền người lao động đi làm muộn, doanh nghiệp bị phạt 80 triệu đồng - 1 — Pháp luật nghiêm cấm sử dụng hình thức phạt tiền, trừ lương khi xử lý kỷ luật lao động (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).

Trên diễn đàn quản trị nhân sự, một cán bộ phòng nhân sự cho biết giám đốc yêu cầu bộ phận của chị lập quy chế xử phạt khi nhân viên vi phạm giờ giấc làm việc.

“Ông ấy muốn phạt 50 nghìn đồng nếu đi trễ hơn giờ làm việc quy định. Trễ từ 15 đến 30 phút thì trừ nửa ngày lương. Trễ hơn 30 phút thì trừ 1 ngày lương. Quy định như vậy thì có hợp pháp không?”, chị này hỏi.

Bình luận trên diễn đàn, nhiều thành viên cho biết công ty mình cũng có quy định xử phạt tương tự, thực hiện bằng hình thức xử lý nội bộ, tiền phạt sẽ được người vi phạm góp vào quỹ chung để chi cho các khoản chi phúc lợi tập thể.

Thực tế, vấn đề lương thưởng được pháp luật quy định rất chặt chẽ. Bộ luật Lao động dành riêng Chương VI với 15 điều (từ Điều 90 đến Điều 104) quy định toàn diện các vấn đề về tiền lương như tiền lương tối thiểu, nguyên tắc trả lương, hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương…

Trong đó, Điều 102 (quy định về việc khấu trừ tiền lương) chỉ nêu 1 trường hợp duy nhất mà người sử dụng lao động được quyền khấu trừ tiền lương của người lao động là “để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động”.

Điều 124 Bộ luật Lao động chỉ quy định 4 hình thức xử lý kỷ luật lao động khi người lao động sai phạm là: Khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng; cách chức và sa thải.

Tại Khoản 2 Điều 127, Bộ luật Lao động còn quy định nghiêm cấm hành vi dùng hình thức phạt tiền, cắt lương khi xử lý kỷ luật lao động.

Do đó, khi nhân viên đi làm muộn, doanh nghiệp không được tự ý áp dụng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương. Nếu doanh nghiệp tự ý áp dụng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Tại TPHCM từng xảy ra khiếu nại tập thể khi một công ty may mặc lấy lý do hàng hóa bị mất rồi trừ lương của cả xưởng may để bù vào giá trị số hàng bị mất. Sau khi tập thể công nhân khiếu nại, cơ quan quản lý lao động đã vào cuộc thanh tra, xử phạt công ty này gần 200 triệu đồng.

Theo quy định mới tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng) có hiệu lực từ ngày 10/9, hành vi tự ý phạt tiền, trừ lương như trên còn bị xử phạt nặng hơn.

Cụ thể, tại Điểm c Khoản 3 Điều 25 Nghị định 283/2026 quy định người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 20 đến 40 triệu đồng nếu dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.

Mức phạt tiền trên là mức phạt đối với cá nhân. Đối với tổ chức, mức phạt bằng 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Tức là nếu người sử dụng lao động là doanh nghiệp vi phạm hành vi trên sẽ bị xử phạt từ 40 đến 80 triệu đồng.

Ngoài bị phạt tiền, theo Điểm d Khoản 4 Điều 25 Nghị định 283/2026, người sử dụng lao động còn bị buộc trả lại khoản tiền đã thu (đã phạt) hoặc trả đủ tiền lương (đã trừ lương) cho người lao động.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn duy trì thông lệ trừ lương hoặc phạt tiền khi người lao động đi làm muộn để sung vào quỹ tập thể. Tuy nhiên, hành vi này vi phạm trực tiếp các nguyên tắc quản trị nhân sự được quy định trong Bộ luật Lao động hiện hành. Việc áp dụng các chế tài tài chính tự phát không chỉ gây bức xúc trong nội bộ mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn cho tổ chức. Theo quy định pháp luật, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương để bồi thường thiệt hại tài sản do nhân viên làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị theo Điều 102. Ngoài ra, Điều 124 và Điều 127 Bộ luật Lao động nghiêm cấm việc dùng tiền phạt hoặc cắt lương thay cho bốn hình thức kỷ luật hợp pháp gồm khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương, cách chức và sa thải. Các quy chế nội bộ mang tính trừng phạt tài chính đối với lỗi vi phạm giờ giấc hoàn toàn vô hiệu về mặt pháp lý. Mức chế tài đối với hành vi xâm phạm quyền lợi tiền lương của người lao động đã được siết chặt tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Điểm c Khoản 3 Điều 25 của văn bản này quy định mức phạt tiền từ 40 đến 80 triệu đồng đối với tổ chức dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay cho xử lý kỷ luật. Bên cạnh việc nộp phạt hành chính, doanh nghiệp còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu hoặc trả đủ lương cho người lao động.