Đối với hàng triệu người, cà phê là đồ uống không thể thiếu. Một lời khuyên được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội là nên đợi khoảng 90 phút sau khi thức dậy mới uống cà phê.
Nhiều người cho rằng việc trì hoãn uống cà phê vào buổi sáng có thể giúp ổn định mức năng lượng, giảm tình trạng mệt mỏi, uể oải vào buổi chiều, đồng thời giúp caffeine phát huy tác dụng hiệu quả hơn.
Vậy quy tắc 90 phút này thực sự hữu ích hay chỉ là một trào lưu chăm sóc sức khỏe nhất thời?
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Uống cà phê mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe (Ảnh: Bảo Trung).
Quy tắc 90 phút khi uống cà phê là gì?
Theo Jackson Health System (hệ thống y tế Jackson, Mỹ), quy tắc này khuyên bạn nên đợi khoảng 60 đến 90 phút sau khi thức dậy rồi mới uống tách cà phê đầu tiên. Ý tưởng này dựa trên sự tương tác giữa caffeine với các cơ chế điều hòa giấc ngủ và tỉnh táo của cơ thể.
Một trong những chất được nhắc đến là adenosine, hợp chất tham gia tạo ra áp lực buồn ngủ. Khi chúng ta thức, adenosine dần tích tụ trong não, khiến cảm giác buồn ngủ tăng lên theo thời gian. Trong khi đó, caffeine có tác dụng ngăn adenosine gắn vào các thụ thể tương ứng, nhờ vậy giúp chúng ta cảm thấy tỉnh táo hơn.
Trong lúc ngủ, lượng adenosine giảm xuống. Vì thế, sau một đêm nghỉ ngơi, áp lực buồn ngủ thường thấp hơn so với cuối ngày. Đây là cơ sở để một số người cho rằng uống cà phê ngay khi thức dậy chưa chắc là thời điểm tối ưu.
Dù vậy, chưa có đủ bằng chứng để kết luận caffeine sẽ phát huy tác dụng tốt hơn ở tất cả mọi người nếu được sử dụng sau đúng 90 phút. Thực tế, mức độ tỉnh táo sau khi thức dậy còn phụ thuộc vào thời lượng và chất lượng giấc ngủ, nhịp sinh học cũng như tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Ngoài ra, ngay sau khi thức dậy, cơ thể sẽ giải phóng một lượng lớn cortisol, một loại hormone giúp tăng cường sự tỉnh táo và điều hòa chu kỳ thức - ngủ. Nồng độ cortisol thường tăng vào buổi sáng, đặc biệt trong khoảng thời gian sau khi thức dậy, góp phần giúp cơ thể chuyển sang trạng thái tỉnh táo.
Từ đó, những người ủng hộ quy tắc 90 phút cho rằng nên để cơ thể trải qua quá trình tỉnh táo tự nhiên trước khi bổ sung caffeine. Tuy nhiên, việc cortisol tăng vào buổi sáng không đồng nghĩa uống cà phê trong thời gian này là có hại. Cũng chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy uống cà phê ngay sau khi thức dậy khiến cơ thể nhanh dung nạp caffeine hơn.
Bạn có nên đợi 90 phút sau khi thức dậy mới uống cà phê?
Như vậy, quy tắc 90 phút khi uống cà phê dựa trên cơ chế tương tác giữa caffeine với các hóa chất liên quan đến giấc ngủ trong não bộ, cũng như chu kỳ hormone tự nhiên của cơ thể vào buổi sáng. Về lý thuyết, việc trì hoãn uống cà phê một khoảng thời gian có thể giúp duy trì mức năng lượng ổn định hơn trong suốt cả ngày.
Tuy nhiên, quy tắc này không mang tính tuyệt đối và các nghiên cứu khoa học về thời điểm chính xác nhất vẫn đang tiếp tục được cập nhật.
Nếu việc đợi một lát trước khi uống tách cà phê đầu tiên giúp bạn tránh được tình trạng uể oải vào buổi chiều, thì đây là một phương pháp đáng thử. Ngược lại, nếu bạn vẫn muốn thưởng thức cà phê ngay sau khi thức dậy, điều đó hoàn toàn bình thường.
Điều quan trọng hơn cả thời điểm chính xác bạn uống cà phê chính là những thói quen đơn giản giúp duy trì năng lượng ổn định và cải thiện chất lượng giấc ngủ:
- Uống nước trước: Một ly nước sau khi thức dậy sẽ giúp bù đắp tình trạng mất nước.
- Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng: Điều này giúp điều hòa nhịp sinh học của cơ thể.
- Vận động nhẹ nhàng: Một vài động tác giãn cơ hoặc đi bộ ngắn sẽ giúp tăng cường sự tỉnh táo.
- Giới hạn lượng caffeine nạp vào.
- Tránh dùng caffeine vào cuối ngày để bảo vệ chất lượng giấc ngủ.
Nếu bạn thường xuyên cảm thấy kiệt sức, rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải mỗi buổi chiều hoặc phải phụ thuộc quá nhiều vào caffeine mới có thể làm việc được, bạn nên cân nhắc trao đổi với chuyên gia về giấc ngủ.
Tiến sĩ - Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược Cổ truyền Việt Nam, cho biết thêm, cà phê dường như là con dao hai lưỡi. Cà phê có thể mang lại lợi ích về sự tỉnh táo, năng suất và động lực làm việc. Tuy nhiên, tác dụng của loại đồ uống này không giống nhau ở tất cả mọi người.
Với một số người, caffeine giúp cải thiện sự tập trung. Ngược lại, người nhạy cảm với caffeine có thể gặp tình trạng lo lắng, bồn chồn hoặc khó tập trung.
"Ở mức độ vừa phải, hầu hết mọi người có thể thưởng thức cà phê một cách an toàn như một phần của chế độ ăn uống lành mạnh. Tuy nhiên, có một số đối tượng không nên tiêu thụ caffeine", TS Giang lưu ý.