Hiền chỉ ăn một bữa chính và một bữa phụ mỗi ngày trong suốt ba tháng kết hợp uống trà giảm cân. Trong thời gian này cô mất kinh, mất ngủ, dễ cáu gắt, da khô và rụng tóc. Hiền còn hút mỡ tại một phòng khám ở TP HCM. Khi sức khỏe suy kiệt, cô đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám với cân nặng 44 kg, cao 1,65 m, chỉ số BMI 16.3 - thiếu cân.
Kết quả siêu âm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận buồng trứng Hiền teo nhỏ, không thấy nang noãn, rối loạn nội tiết. Bụng có 5 vết sẹo khoảng 1-2 cm do hút mỡ. Bác sĩ khám nghi ngờ người bệnh giảm cân đột ngột và hút mỡ gây rối loạn nội tiết, chỉ định khám chuyên sâu về nội tiết.
Xét nghiệm máu cho thấy estrogen dưới 10 pmol/L, thấp hơn mức 70-220 pmol/L ở phụ nữ tuổi sinh sản. Chỉ số dự trữ buồng trứng AMH thấp, buồng trứng suy giảm chức năng nghiêm trọng, gần như lão hóa hoàn toàn, không còn khả năng mang thai.
Chị Hiền được bác sĩ dinh dưỡng tư vấn về chế độ ăn khoa học, đảm bảo sức khỏe. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tiến sĩ, bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, cho biết giảm cân đột ngột khiến khối lượng mỡ trong cơ thể giảm nhanh, gây rối loạn các chức năng cần thiết, trong đó có điều tiết nội tiết tố. Tế bào mỡ có thể sản xuất estrone (E1- một loại estrogen), chất này ảnh hưởng đến trục tuyến sinh dục vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng, từ đó ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng.
Khi cắt bỏ nhóm thực phẩm như carbs, chất béo, có thể làm giảm hormone leptin, kéo theo giảm hormone sinh dục estrogen khiến kinh nguyệt không đều, ngừng rụng trứng.
Ngoài ra, tỷ lệ mỡ trong cơ thể quá cao hoặc quá thấp, đều tác động đến chuyển hóa và chu kỳ kinh nguyệt. Bởi chất béo có chứa steroid - chất có liên quan đến lượng hormone trong cơ thể.
Chị Hiền được tư vấn ngừng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt, xây dựng lại khẩu phần đầy đủ dinh dưỡng và điều trị bằng liệu pháp hormone để cải thiện nội tiết. Tuy nhiên, bác sĩ cho biết hiện chưa có phương pháp phục hồi hoàn toàn buồng trứng đã suy giảm. Với trường hợp này, nếu muốn có con, người bệnh có thể phải nhờ đến các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như xin trứng, thụ tinh trong ống nghiệm.
Bác sĩ Hoàng khuyến cáo phụ nữ không nên áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan thay vào đó cần giảm cân khoa học, ăn uống cân bằng, đầy đủ các nhóm chất để duy trì sức khỏe nội tiết và khả năng sinh sản lâu dài.
Đức Hạnh
*Tên người bệnh đã thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp