' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhà máy thép Zaporizhstal của Ukraine biến thành đống gạch vụn sau khi Nga không kích (Ảnh: Keystone Press).
Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong khả năng tấn công tầm xa của Nga, nhờ việc phát triển các mô-đun lập kế hoạch và hiệu chỉnh đa năng (UPMK) mới.
Bước đột phá công nghệ của Nga, ngành thép Ukraine chao đảo
Vào ngày 11/8, nhà máy luyện kim Zaporizhstal, cơ sở sản xuất thép lớn nhất còn hoạt động của Ukraine, đã phải ngừng sản xuất hoàn toàn sau các cuộc không kích dữ dội.
Các lò cao khổng lồ và nhiều cơ sở quan trọng khác của nhà máy đã bị phá hủy nghiêm trọng, khiến Ukraine mất khoảng 40% sản lượng thép. Đây là một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế và khả năng sản xuất quốc phòng của nước này.
Trong nửa đầu năm 2026, Zaporizhstal đã sản xuất 1,44 triệu tấn thép, chiếm gần một nửa tổng sản lượng 3,57 triệu tấn của cả nước. Việc mất nhà máy khổng lồ sản xuất thép tấm cán nóng và cán nguội - những nguyên liệu thiết yếu cho ngành cơ khí - đặt ra khó khăn nghiêm trọng cho Ukraine trong tương lai.
Vấn đề là tại sao Nga lại chỉ có thể thực hiện được điều này vào năm thứ 5 của cuộc xung đột khi mà họ sở hữu lực lượng không quân hùng hậu? Câu trả lời nằm ở sự phát triển của các vũ khí tấn công tầm xa đủ mạnh.
Trước năm 2026, Nga gặp khó khăn trong việc phá hủy các lò cao kiên cố của Zaporizhstal. Tuy nhiên, các kỹ sư Nga đã thành công trong việc phát triển các mô-đun UMPK mới, cho phép các loại bom hạng nặng (1,5 và 3 tấn) tập kích mục tiêu ở cự ly lên tới 200km. Thông tin này đã được Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) và tạp chí The National Interest (NI) của Mỹ xác nhận.
Ngay trong năm thứ nhất khi xung đột nổ ra, Không quân Nga đối mặt với khủng hoảng do thiếu vũ khí tấn công tầm xa, buộc phi công phải mạo hiểm bay vào khu vực phòng không đối phương, dẫn đến nhiều máy bay bị bắn rơi. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi từ mùa xuân năm 2023, khi họ được trang bị bom lượn UMPK, tương đương với bom JDAM-ER của Mỹ.
Ban đầu, UMPK chỉ được lắp trên bom 500kg với tầm bay 40-50km, giúp máy bay Su-34 và Su-35 tấn công mục tiêu ở tiền tuyến mà không phải đối mặt với hỏa lực phòng không tầm gần. Sau đó, các loại bom lớn hơn như 1,5 tấn và 3 tấn cũng được lắp UMPK, tầm bay lập tức được nâng lên hàng trăm km.
Bước đột phá công nghệ thực sự diễn ra ngay trước năm 2026, với sự ra đời của các mô-đun UMPK-PD nâng cấp, mở rộng tầm bay đáng kể. Phiên bản cơ bản cung cấp tầm bay khoảng 100km cho bom FAB-500, và có thể đạt tới 200km hoặc hơn nhờ động cơ phản lực bổ sung.
Đối với bom hạng nặng FAB-1500 và FAB-3000, tầm bay cũng được cải thiện đáng kể, cho phép máy bay Nga tấn công mục tiêu ở cự ly 60-80km, thậm chí lên tới 140km khi phóng ở tốc độ siêu âm và độ cao lớn.
Thiếu phòng không, Ukraine bất lực trước "mưa bom"
Việc Ukraine thiếu nghiêm trọng các loại đạn tên lửa phòng không tầm xa như Patriot cũng là một yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của các chiến dịch không kích của Nga. Do thiếu đạn, lực lượng phòng không Ukraine gần như không thể tổ chức phục kích hiệu quả nhằm bắn hạ chiến đấu cơ Nga bằng hệ thống Patriot gần khu vực chiến tuyến.
Điều này cho phép các máy bay tiêm kích bom Su-34 bay gần hơn đến khu vực giao tranh, tăng đáng kể cự ly đánh phá các mục tiêu phía sau chiến tuyến của Ukraine. Bom tăng tầm gắn động cơ phản lực trên FAB-1500 và FAB-3000 giờ đây có thể vươn tới những khu vực mà trước đây chỉ có UAV tấn công và tên lửa tầm xa đảm nhiệm.
Cục diện chiến đấu trên bộ cũng đã thay đổi đáng kể trong mùa hè này. Bộ binh và các lực lượng mặt đất của Nga chỉ phát động tấn công khi có sự hỗ trợ tuyệt đối từ không quân. Các công sự Ukraine, dù kiên cố đến mấy, cũng không thể chịu được sức công phá của những quả bom tấn này.
Ukraine có lợi thế về UAV FPV nhưng họ hoàn toàn bất lực trước bom FAB của Nga, khiến mặt trận tiến nhanh hơn về phía tây và phía nam.
Các đơn vị Ukraine ở tiền tuyến liên tục phàn nàn rằng bom lượn của Nga hiện là mối đe dọa lớn nhất, nhưng họ không có cách nào để bắn hạ những quả bom đang bay "như những đám mây" về phía mình.
Trong tháng 6, Không quân Nga ném 8.266 quả bom vào các vị trí của quân Ukraine, và con số này tăng lên 8.385 vào tháng 7\. Trung bình mỗi ngày có 270 quả bom cỡ lớn được thả xuống, với sức công phá lớn hơn nhiều so với tên lửa đạn đạo Iskander-M.
Rõ ràng, bom lượn hiện là vũ khí gây thương vong nhiều nhất đối với binh lính Ukraine trên chiến trường.