Xét nghiệm ctDNA, còn gọi sinh thiết lỏng, dựa trên công nghệ sinh học cấp độ phân tử, cho phép phát hiện bệnh tồn dư vi thể (tế bào ung thư siêu nhỏ) sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng. Từ đó, bác sĩ phân tầng nguy cơ tái phát, hướng dẫn điều trị sớm.
PGS.TS.BS Triệu Triều Dương, Giám đốc Khối Ngoại, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, giải thích người ung thư đại trực tràng giai đoạn 1-3 có thể được phẫu thuật cắt u triệt căn với diện cắt xung quanh không còn tìm thấy tế bào ung thư. Tuy nhiên, một lượng rất nhỏ tế bào ung thư vẫn có thể tồn tại trong máu ngoại vi, tủy xương hoặc vi môi trường mô, gọi là bệnh tồn dư vi thể (MRD). Các tế bào này có thể tồn tại ở trạng thái "ngủ" suốt thời gian dài, trước khi tái hoạt động và phát triển thành khối u tái phát.
"Các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh học hiện đại như nội soi, CT, MRI, PET/CT, tìm marker ung thư huyết thanh... hiện đều chưa có khả năng phát hiện bệnh tồn dư vi thể khi lượng tế bào quá nhỏ", bác sĩ Dương nói.
Sinh thiết lỏng ctDNA (DNA khối u lưu hành) tiến hành bằng cách lấy 10 ml máu của người bệnh, chiết tách, giải trình tự gene để tìm những đoạn DNA được khối u phóng thích và lưu thông trong máu, phát hiện bệnh tồn dư vi thể.
PGS Dương (giữa) phẫu thuật nội soi cắt triệt căn ung thư đại tràng cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Như ông Xuân, 64 tuổi, ung thư đại tràng giai đoạn ba xâm lấn thành bụng. PGS Dương phẫu thuật cho bệnh nhân cắt đại tràng chứa u kèm vùng thành bụng bị u xâm lấn, kết quả các diện cắt đều không phát hiện tế bào ung thư.
Sau 4 tuần phẫu thuật, ông Xuân tái khám xét nghiệm ctDNA âm tính. 15 tháng sau, ông Xuân không có triệu chứng song kết quả ctDNA dương tính, bác sĩ Dương chỉ định tăng tần suất tái khám và tầm soát. Đến tháng thứ 20 ông Xuân chụp CT phát hiện khối tái phát tại chỗ. Các bác sĩ hội chẩn đa chuyên khoa, chỉ định phẫu thuật cắt u triệt căn lần hai. Sau 4 tuần, kết quả xét nghiệm ctDNA trở lại âm tính.
Ông Xuân là một trong 38 bệnh nhân ung thư đại trực tràng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội được xét nghiệm ctDNA trước và sau phẫu thuật 2-4 tuần. Họ đều có kết quả ctDNA âm tính sau phẫu thuật, không tái phát bệnh suốt quá trình theo dõi, cho thấy bệnh đã triệt căn.
Nhân viên y tế chuẩn bị mẫu máu cho người bệnh xét nghiệm ctDNA. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Theo PGS Dương, kết quả ctDNA cho phép tiên lượng bệnh chính xác hơn, nguy cơ tái phát và xây dựng kế hoạch tái khám. Phương pháp này phù hợp theo dõi ung thư đại trực tràng sau phẫu thuật, kiểm soát bệnh trong thời gian dài, nâng cao tuổi thọ cũng như chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Globocan năm 2024 ghi nhận Việt Nam có hơn 22.500 ca ung thư đại trực tràng và gần 11.000 người bệnh tử vong, xếp thứ ba trong các loại ung thư thường gặp.
Thanh Long
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp