Thời gian qua, truyền thông quốc tế liên tục xuất hiện những thông tin về việc các quốc gia vội vã thuê chuyên cơ, chuyển hàng tấn vàng từ nước ngoài về cất giữ trong các hầm ngầm nội địa. Lập luận phổ biến cho rằng sự suy giảm niềm tin vào trật tự cũ đang thôi thúc các nhà quản lý dự trữ thu hồi tài sản về “sân nhà”.
Thế nhưng, kết quả khảo sát thực tế vừa được Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố với 76 ngân hàng trung ương lại chỉ cho thấy số lượng tổ chức chuyển vàng ra nước ngoài thậm chí còn nhỉnh hơn số đưa vàng về nước.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Khảo sát 76 ngân hàng trung ương cho thấy lượng tổ chức tăng lưu trữ vàng ở nước ngoài còn nhỉnh hơn số đưa vàng về nước (Ảnh: Money).
Nghịch lý dòng chảy: Xuất ngoại nhiều hơn hồi hương
Theo Khảo sát Dự trữ Vàng năm 2026 của WGC, phần lớn vàng tiền tệ toàn cầu hiện vẫn nằm trong các kho lưu trữ nước ngoài. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) tiếp tục là điểm đến được ưa chuộng nhất khi có tới 57% ngân hàng được hỏi lựa chọn. Kế tiếp là các kho dự trữ trong nước với 49%, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) chiếm 16%, trong khi Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) giảm xuống mức 6%.
Tổng các tỷ lệ này vượt 100% bởi các cơ quan quản lý dự trữ không bao giờ “bỏ tất cả trứng vào một giỏ”. Họ phân bổ khối tài sản chiến lược này tại nhiều trung tâm tài chính lớn trên thế giới thay vì dồn về một điểm duy nhất.
Số liệu trong 12 tháng qua cho thấy chỉ có 9% số ngân hàng trung ương gia tăng lượng vàng lưu trữ nội địa. Ngược lại, có tới 10% lựa chọn đa dạng hóa thêm các địa điểm lưu ký ở nước ngoài. Kế hoạch trong 12 tháng tới cũng duy trì xu hướng này, với 9% dự định mở rộng kho ngoại và 7% tính chuyện đưa thêm vàng về nước.
Thực chất, đây không phải là một làn sóng rút vàng ồ ạt về cố thủ trong nước. Giới điều hành chính sách tiền tệ toàn cầu đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nơi lưu ký, và tốc độ mở rộng ra các kho lưu trữ nước ngoài thậm chí còn tăng trưởng mạnh hơn.
Nước cờ thanh khoản và bài học quản trị rủi ro
Theo GoldSilver, quyết định phân bổ vàng của các ngân hàng trung ương bắt nguồn từ bài toán cân bằng giữa an toàn pháp lý và khả năng huy động vốn. Bài học từ việc khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Nga bị đóng băng vào năm 2022 khiến các nhà quản lý nhận thức rõ rủi ro khi tài sản nằm dưới quyền tài phán của một chính phủ khác.
Tuy nhiên, việc gom toàn bộ vàng về két sắt trong nước cũng tiềm ẩn rủi ro lớn về thanh khoản. Vàng cất giữ tại London - trung tâm giao dịch vàng bán buôn lớn nhất thế giới - có thể được đem ra cho vay, hoán đổi ngoại tệ hoặc thanh lý chỉ trong vòng vài giờ.
Trường hợp của Pháp là một ví dụ điển hình thường bị hiểu nhầm. Ngân hàng Trung ương Pháp (Banque de France) từng sở hữu 129 tấn vàng tại New York không đáp ứng chuẩn "Good Delivery" (độ tinh khiết 99,99%) của Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA). Thay vì tốn chi phí vận chuyển số vàng cũ vượt Đại Tây Dương, Pháp đã bán chúng ngay tại New York và mua lại lượng vàng chuẩn cao cấp tại châu Âu.
Thương vụ nâng cấp kỹ thuật này hoàn tất vào đầu năm 2026, giúp Pháp ghi nhận khoản lãi kỷ lục 11 tỷ euro trong năm 2025 mà tổng dự trữ 2.437 tấn vẫn giữ nguyên. Trả lời phỏng vấn Reuters, Thống đốc François Villeroy de Galhau khẳng định động thái đưa vàng về Paris hoàn toàn vì lý do kỹ thuật và thanh khoản giao dịch, không xuất phát từ động cơ chính trị.
Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng khi giữ tới 1.236 tấn vàng tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York, tương đương 1/3 tổng dự trữ của quốc gia này.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Pháp từng được xem là một trong những ví dụ điển hình của xu hướng đưa vàng về nước trong năm nay (Ảnh: TechStory).
Bí mật hầm ngầm Manhattan: Sở hữu thực hay chỉ là lời hứa?
Một trong những địa điểm lưu trữ vàng lớn nhất hành tinh nằm sâu 24m dưới lòng đường đá Manhattan của Fed New York. Nơi đây đang lưu giữ khoảng 507.000 thỏi vàng với tổng trọng lượng 6.331 tấn, giảm gần một nửa so với mức đỉnh hơn 12.000 tấn vào năm 1973 khi Mỹ chấm dứt cơ chế đổi USD lấy vàng.
Đáng chú ý, toàn bộ số vàng này đều thuộc về Chính phủ Mỹ, các ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế chính thức, Fed New York chỉ đóng vai trò là đơn vị trông giữ hộ. Số vàng này được quản lý theo cơ chế "gắn định danh” (earmarked) - tức từng thỏi vàng có số seri riêng biệt, là tài sản định danh thuộc quyền sở hữu tuyệt đối của khách hàng và tách rời khỏi bảng cân đối kế toán của đơn vị lưu ký.
Điều này hoàn toàn khác biệt với hình thức “vàng chưa phân bổ” (unallocated), nơi người gửi chỉ nắm giữ quyền đòi nợ và trở thành chủ nợ không có bảo đảm của tổ chức lưu ký.
Giữa bối cảnh giá vàng ở mức 4.640 USD/ounce và bạc gần 68 USD/ounce (cập nhật sáng 25/8 theo giờ Việt Nam), có tới 45% ngân hàng trung ương cho biết sẽ tiếp tục gia tăng tích lũy kim loại quý. Vàng là tài sản dự trữ duy nhất không gắn liền với nghĩa vụ nợ của bất kỳ quốc gia nào, không thể bị pha loãng hay từ chối thanh toán.
Dù vậy, giá trị nội tại của vàng chỉ phát huy tối đa khi chủ sở hữu duy trì được quyền tiếp cận thông suốt và tức thì đối với tài sản của chính mình.