Vì vậy, những hạn chế về phương tiện đang trở thành một trong những điểm nghẽn đối với khả năng cơ động, bám biển và bảo đảm an toàn khi thực hiện nhiệm vụ của lực lượng kiểm ngư tỉnh Nghệ An.
Tàu xuống cấp trầm trọng
Lực lượng kiểm ngư Nghệ An hiện có hai tàu kiểm ngư và hai xuồng công tác, trong đó hai tàu kiểm ngư đã hoạt động từ 20-30 năm, nhiều hạng mục xuống cấp, phải thường xuyên bảo dưỡng, sửa chữa để duy trì hoạt động. Tàu KN-701-NA được đóng năm 1996 tại Nam Định, dài 20,83m, rộng 4,4m, sử dụng 2 máy chính công suất 330 CV. Sau gần 30 năm hoạt động, tàu đã qua nhiều lần sửa chữa, đại tu nhưng chưa thể khắc phục đồng bộ tình trạng xuống cấp. Đáng chú ý, hiện tại hệ thống radar, máy đo độ sâu, thiết bị định vị của tàu đã cũ, hoạt động không ổn định. Radar chỉ có thể quét trong phạm vi khoảng từ 3-4 hải lý.
Ông Nguyễn Văn Hùng, thuyền trưởng tàu KN-701-NA bộc bạch, trong điều kiện bình thường, khả năng quan sát bằng mắt thường đôi khi còn thuận lợi hơn sử dụng thiết bị. Hệ thống thông tin liên lạc Icom cũng có thời điểm chập chờn, nhất là khi tàu hoạt động ở khoảng cách xa. Hơn nữa, tàu thuyền của ngư dân đi khai thác hải sản di chuyển tốc độ đạt từ 9-10 hải lý mà tàu kiểm ngư hết công suất chỉ đạt từ 7-8 hải lý thì tuần tra biển không đạt hiệu quả.
Đồng chí Trần Châu Thành, Trưởng phòng Kiểm ngư, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Nghệ An cho biết, sau 30 năm hoạt động, động cơ tàu KN-701-NA đã yếu, thường xuyên hư hỏng, tiêu hao nhiều nhiên liệu, trong khi phụ tùng thay thế khó tìm do máy quá cũ. Nhiều vị trí trên vỏ tàu đã phải hàn đắp, gia cố nhiều lần. Khi thời tiết thuận lợi, tàu vẫn có thể thực hiện nhiệm vụ, nhưng gặp gió lớn, sóng cao, những hạn chế về kết cấu bộc lộ rõ, khi tăng tốc, tàu có hiện tượng rung, lắc do kết cấu vỏ đã yếu.
Còn đối với tàu KN-688-NA dù có tuổi đời thấp hơn cũng đã hoạt động khoảng 20 năm. Tàu được đóng năm 2006 tại Hải Phòng, dài 17,5m, rộng 4,6m, được trang bị 2 máy chính công suất 550 CV và 2 máy phát điện công suất 60 CV, tốc độ khai thác tối đa hiện nay khoảng 12 hải lý/giờ. Sau thời gian dài khai thác, nhiều máy móc, thiết bị cũng đã xuống cấp, đòi hỏi phải thường xuyên bảo dưỡng, sửa chữa mới có thể duy trì hoạt động.
Cần đầu tư đồng bộ
Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang tập trung triển khai các nhiệm vụ cấp bách nhằm chống khai thác IUU, khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) để gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, lực lượng kiểm ngư giữ vai trò quan trọng trong công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản, góp phần duy trì trật tự, kỷ cương trong hoạt động nghề cá và nâng cao hiệu quả công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản, lực lượng kiểm ngư còn thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng khác như tham gia tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên biển; phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn cho ngư dân hoạt động trên biển; tham gia giải quyết tranh chấp ngư trường; bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại các khu bảo tồn biển, khu vực cấm khai thác có thời hạn; đồng thời phối hợp các lực lượng chức năng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Thực tế tại Nghệ An cho thấy, các phương tiện đã có thời gian khai thác dài, nhiều hạng mục máy móc, thiết bị đã xuống cấp. Việc sửa chữa theo từng hạng mục giúp duy trì hoạt động trước mắt nhưng chưa giải quyết căn bản bài toán về tuổi tàu và đồng bộ thiết bị. Khi phương tiện càng cũ, chi phí duy tu, sửa chữa càng tăng, trong khi nguy cơ hư hỏng đột xuất trong quá trình làm nhiệm vụ vẫn hiện hữu.
Đồng chí Trần Châu Thành cho biết thêm, vấn đề cấp bách hiện nay là cần rà soát toàn diện từng phương tiện, từ vỏ tàu, hệ thống máy móc đến thiết bị liên lạc, radar, định vị; xác định rõ hạng mục còn khả năng sửa chữa, nâng cấp và hạng mục quá cũ, sử dụng không còn hiệu quả để có phương án đầu tư phù hợp. Thiết bị còn khả năng khai thác cần được bảo dưỡng theo kế hoạch, sửa chữa đồng bộ; phương tiện xuống cấp nghiêm trọng cần được nghiên cứu thay thế, từng bước hiện đại hóa đội tàu. Đồng thời, cần đề xuất quy định cụ thể về tiêu chuẩn kỹ thuật, niên hạn sử dụng, chế độ bảo dưỡng, sửa chữa tàu, xuồng kiểm ngư địa phương, tạo cơ sở chủ động quản lý tài sản, xây dựng kế hoạch đầu tư và sử dụng kinh phí.
Ngoài những khó khăn nêu trên, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An cho biết, biên chế thuyền viên hiện chưa được bố trí đầy đủ theo nhu cầu thực tế và yêu cầu vận hành phương tiện. Hiện nay mới có 9 lao động là thuyền viên phục vụ trên hai tàu. Trong khi đó, hiện chưa có cơ chế, chính sách dành cho thuyền viên kiểm ngư địa phương, khiến cho việc tuyển dụng, thu hút và giữ chân nhân lực có chuyên môn, tay nghề vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa tàu thuyền gặp nhiều khó khăn. Đối với phương tiện, hiện cũng chưa có quy định cụ thể về định mức kỹ thuật, niên hạn sử dụng, chu kỳ bảo dưỡng và sửa chữa tàu, xuồng kiểm ngư địa phương, đây là trở ngại trong xây dựng kế hoạch, đề xuất kinh phí bảo dưỡng định kỳ cũng như đầu tư thay thế, nâng cấp phương tiện khi hết niên hạn hoặc xuống cấp nghiêm trọng...
Nghệ An hiện có hơn 3.700 tàu cá; trong đó, có 2.664 tàu cá thuộc diện quản lý theo quy định từ 6m trở lên và hơn 1.000 tàu khai thác vùng khơi từ 15m trở lên. Trước yêu cầu ngày càng cao trong quản lý nghề cá, nhất là chống khai thác IUU, việc khắc phục tình trạng phương tiện xuống cấp là nhiệm vụ cấp thiết để nâng cao năng lực kiểm ngư Nghệ An. Việc đầu tư, nâng cấp đồng bộ sẽ góp phần giúp lực lượng kiểm ngư chủ động bám biển, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và đồng hành cùng ngư dân.
Bài và ảnh: ĐÌNH PHƯỢNG