Tàu ngầm hạt nhân mới của Trung Quốc lộ diện trên ảnh vệ tinh

Ảnh vệ tinh thương mại mới công bố đang hé lộ một tàu ngầm được cho là thuộc lớp Type-095, mẫu chiến hạm hạt nhân thế hệ mới Trung Quốc đang phát triển. Công ty tư vấn tình báo tư nhân Janes công bố hình ảnh ngày 21/9, sau khi vệ tinh ghi nhận con tàu trong tháng tại nhà máy đóng tàu Bột Hải. Cơ sở này nằm ở thành phố Hồ Lô Đảo, tỉnh Liêu Ninh, một địa điểm quan trọng trong hoạt động chế tạo tàu ngầm Trung Quốc. Theo Janes, con tàu xuất hiện trong ảnh thuộc lớp tàu ngầm tấn công nhanh chạy bằng năng lượng hạt nhân Type-095, kế hoạch kế nhiệm các thiết kế hiện nay. Hình ảnh chụp ngày 1/9 cho thấy thân tàu nằm trong ụ nổi, với nhiều chi tiết bên ngoài đủ rõ để các chuyên gia tiến hành nhận dạng. Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận xét những bức ảnh này cung cấp thêm thông tin đáng chú ý về chương trình tàu ngầm thế hệ tiếp theo của Bắc Kinh. Điểm dễ nhận thấy nhất nằm ở phần đuôi, nơi con tàu sử dụng cánh lái hình chữ X thay vì cấu hình truyền thống. Thiết kế này chưa xuất hiện trên Type-093B, mẫu tàu được xem là bước chuyển tiếp giữa thế hệ tàu ngầm cũ và thế hệ mới của Trung Quốc. Một ảnh vệ tinh chụp nhà máy đóng tàu Giang Nam ở Thượng Hải hồi tháng 6 cũng cho thấy một tàu ngầm không có tháp chỉ huy, đồng thời mang cánh đuôi chữ X tương tự. Các chuyên gia Joseph Trevithick và Thomas Newdick cho rằng cánh lái chữ X có thể cải thiện khả năng cơ động, hiệu suất vận hành và mức độ an toàn khi tàu hoạt động gần bờ. Cấu hình này còn được nhận định giúp giảm tiếng ồn trong phần lớn thời gian hoạt động, so với cánh đuôi chữ thập vốn phổ biến trên nhiều tàu ngầm. Những lợi ích đó đặc biệt có ý nghĩa trong môi trường biển nông, nơi không gian cơ động hạn chế và khả năng ẩn mình đóng vai trò quyết định. Ảnh chụp ngày 1/9 cũng cho thấy một khoang hình chữ nhật nằm phía sau tháp chỉ huy, nhưng bộ phận này đã được che kín trong hình ảnh ghi nhận ngày 18/9. Các chuyên gia Mỹ nhận định khoang có thể dành cho hệ thống phóng thẳng đứng, thường gọi là VLS, hoặc làm lối tiếp cận khu vực lò phản ứng và những không gian kỹ thuật khác. Ở phần mũi, trước tháp chỉ huy, con tàu còn có hai cửa tròn tương đối lớn, nhiều khả năng liên quan đến VLS hoặc một mô-đun chiến đấu. Nếu được trang bị VLS, tàu ngầm Type-095 có thể mang nhiều loại tên lửa hành trình, trong đó các chuyên gia phương Tây không loại trừ khả năng xuất hiện vũ khí siêu vượt âm. Cấu hình này khiến Type-095 đôi khi được xếp vào nhóm tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa dẫn đường, thay vì chỉ xem đây là tàu tấn công thông thường. Tuy nhiên, ảnh vệ tinh chưa thể xác nhận đầy đủ số lượng ống phóng, loại tên lửa hoặc cấu hình chiến đấu cuối cùng của con tàu. Một chi tiết kỹ thuật khác gây chú ý là hệ thống đẩy phản lực dòng nước, còn gọi là pump-jet, thay cho chân vịt truyền thống. Công nghệ này có thể giúp tàu đạt tốc độ cao, giảm tiếng ồn, tăng khả năng ẩn mình và duy trì hiệu quả tốt hơn trong nhiều dải tốc độ khác nhau. Đổi lại, pump-jet thường nặng hơn, phức tạp hơn và tốn kém hơn đáng kể, tạo thêm thách thức cho quá trình chế tạo, vận hành và bảo dưỡng. Theo Trevithick và Newdick, con tàu trong ảnh dài khoảng 120 mét, nhỉnh hơn khoảng 10 mét so với chiến hạm đầu tiên được cho là Type-095 từng xuất hiện tại Bột Hải hồi tháng 2. Chuyên gia hải quân Alex Luck cho rằng chưa rõ hai tàu được thiết kế cho những vai trò tác chiến khác nhau, hay chỉ đại diện cho các giai đoạn phát triển hướng tới cấu hình hoàn chỉnh. Hình ảnh mới củng cố khả năng chiếc tàu xuất hiện hồi tháng 2 là nguyên mẫu đơn lẻ, chưa mang toàn bộ thông số kỹ thuật của Type-095A hoàn chỉnh. Sự xuất hiện liên tiếp của nhiều tàu ngầm mới thuộc các lớp khác nhau cho thấy Trung Quốc đang mở rộng đáng kể quy mô và năng lực lực lượng tàu ngầm. War Zone và Janes đánh giá xu hướng này đáng chú ý, bởi Bắc Kinh muốn tăng phạm vi tác chiến dưới biển, đồng thời nâng cao khả năng hoạt động xa bờ. Theo chuẩn đô đốc Mike Brookes, Type-095 cùng tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo Type-096 sẽ đại diện cho thế hệ chiến hạm kế tiếp, dự kiến hoạt động vào cuối những năm 2020 và trong thập niên 2030.