"Thế trận lòng dân" từ dấu ấn Nghị quyết 72

Điểm đột phá từ Nghị Quyết 72

Một ngày giữa tháng 7, bà Nguyễn Thị Lý (79 tuổi), cựu thanh niên xung phong ở xã Thạch Hà, Hà Tĩnh, tự đạp xe 5km đến điểm khám sức khỏe miễn phí từ sáng sớm.

Hơn nửa thế kỷ trước, trong một trận bom năm 1972, bà bị thương khi đang xúc đá đắp đường. Những vết sẹo vẫn còn trên cơ thể người phụ nữ từng đi qua mưa bom, bão đạn.

Ở tuổi gần 80, điều khiến bà vui không phải một món quà vật chất, mà là được các bác sĩ tuyến Trung ương về tận xã thăm khám, tư vấn sức khỏe.

Cũng trong hành trình ấy, tại Quảng Trị, cựu thanh niên xung phong Võ Thị Nghĩa xúc động khi cầm trên tay phiếu kết quả khám bệnh và túi thuốc. Năm 1968, mới 18 tuổi, bà cùng đồng đội dự lễ truy điệu sống trước khi lên đường ra trận.

Gần 60 năm sau, niềm hạnh phúc của bà giản dị là được chứng kiến con cháu trưởng thành, quê hương yên bình, không còn tiếng bom.

Những câu chuyện của người dân mà chúng tôi ghi nhận được trong những chương trình khám sức khỏe miễn phí do báo Dân trí phối hợp tổ chức cho thấy một nhu cầu chính yếu trong chăm sóc sức khỏe.

Người dân, nhất là người cao tuổi, người có công và đồng bào ở vùng khó khăn, cần được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay nơi mình sinh sống.

Đó cũng là một trong những vấn đề căn cốt mà Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt ra.

Điểm đột phá của Nghị quyết không chỉ nằm ở những mục tiêu lớn, mà trước hết ở sự thay đổi tư duy: Chuyển mạnh từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; từ chăm sóc khi người dân đã mắc bệnh sang quản lý, bảo vệ sức khỏe liên tục trong suốt cuộc đời.

Theo đó, từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo lộ trình triển khai, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời.

Đến năm 2030, chính sách hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.

Đây là những mục tiêu tác động trực tiếp đến đời sống của hàng chục triệu gia đình, đặc biệt là những người còn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Quan trọng hơn, Nghị quyết xác lập rõ quan điểm: Người dân là chủ thể trung tâm, được ưu tiên cao nhất trong xây dựng và thực hiện chính sách chăm sóc sức khỏe.

Điều đó đồng nghĩa chất lượng chăm sóc sức khỏe không chỉ được đánh giá bằng số bệnh viện, giường bệnh hay kỹ thuật hiện đại, mà còn phải được đo bằng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của mỗi người dân, bất kể họ sinh sống ở thành thị, nông thôn hay miền núi.

Từ chủ trương đến hành động, tiến trình thể chế hóa cũng được đẩy nhanh. Chính phủ ban hành Nghị quyết 282/NQ-CP về chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 72. Quốc hội tiếp tục ban hành Nghị quyết 261/2025/QH15 về những cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Các địa phương bắt đầu cụ thể hóa bằng kế hoạch khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí, củng cố y tế cơ sở và ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử.

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí nhân Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4/2026, Anh hùng Lao động, GS.TS Nguyễn Anh Trí, nguyên Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, đánh giá Nghị quyết 72 là nghị quyết đề cập toàn diện nhất đến công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Theo ông, điều đặc biệt có ý nghĩa là chăm sóc sức khỏe không còn được nhìn nhận như nhiệm vụ riêng của ngành y tế, mà trở thành một ưu tiên chiến lược, gắn trực tiếp với chất lượng cuộc sống và sự phát triển của đất nước.

Tuy nhiên, một chính sách đúng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện đồng bộ, có nguồn lực bảo đảm và đến được với người dân.

Bởi vậy, thước đo của Nghị quyết 72 không dừng ở việc ban hành cơ chế hay hoàn thành chỉ tiêu. Thước đo quan trọng hơn là người dân có được phát hiện bệnh sớm, được theo dõi sức khỏe thường xuyên và được điều trị kịp thời hay không.

Khi Nghị Quyết 72 tạo động lực cho toàn xã hội

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của Nghị quyết 72 là củng cố y tế cơ sở, đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng đến gần người dân.

Đây cũng là điều PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhiều lần trăn trở khi nói về việc đưa bác sĩ tuyến trên hỗ trợ vùng sâu, vùng xa. Trước đây, không ít hoạt động phụ thuộc vào nhiệt huyết cá nhân; nay chủ trương tăng cường nhân lực, hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở đã có thêm điểm tựa từ chính sách.

Với đội ngũ thầy thuốc trẻ, Nghị quyết 72 không chỉ mở ra một định hướng lớn cho ngành y tế, mà còn truyền thêm động lực để họ vượt ra khỏi phạm vi công việc thường ngày tại bệnh viện, chủ động đưa kiến thức, kỹ năng và dịch vụ y tế đến gần người dân hơn.

BSCKI Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, là một trong những bác sĩ thường xuyên đồng hành cùng báo Dân trí trong các chương trình khám bệnh nhân ái tại vùng sâu, vùng xa.

Lịch làm việc dày đặc tại bệnh viện khiến anh chủ yếu có thể tham gia những chuyến đi vào cuối tuần. Nhưng với bác sĩ Thiệu, đó không đơn thuần là hoạt động thiện nguyện, mà còn là cơ hội để người thầy thuốc thực hiện trách nhiệm với cộng đồng ngay từ nơi người dân đang sinh sống.

"Khi đọc Nghị quyết 72, tôi thấy những việc mình và đồng nghiệp vẫn làm cùng báo Dân trí nay đã có một định hướng rất rõ ràng. Phòng bệnh, phát hiện sớm, đưa y tế chất lượng về gần dân. Người thầy thuốc trẻ như chúng tôi càng có thêm động lực để lên đường", bác sĩ Thiệu chia sẻ.

Theo anh, tinh thần của Nghị quyết 72 đã tiếp thêm ý nghĩa cho những hành trình ấy. Người thầy thuốc không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ khám, chữa bệnh trong bệnh viện, mà còn cần chủ động bước ra ngoài cổng viện, về với cơ sở, đến với những người dân còn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Đặc biệt, bác sĩ Thiệu cảm nhận ngày càng rõ tinh thần hướng về cộng đồng đang lan tỏa trong đội ngũ đồng nghiệp. Nhiều bác sĩ trẻ sẵn sàng dành ngày nghỉ, vượt những chặng đường dài để khám bệnh, tư vấn, sàng lọc và giúp người dân nhận biết nguy cơ bệnh tật từ sớm.

Từ những hành động vốn xuất phát từ tâm huyết cá nhân, tinh thần phục vụ cộng đồng nay có thêm điểm tựa trong một chủ trương lớn của Đảng, trở thành động lực để nhiều thầy thuốc cùng tham gia và cống hiến.

Với bác sĩ Thiệu, chuyến khám bệnh tri ân cựu thanh niên xung phong, thương binh tại Hà Tĩnh và Quảng Trị từ ngày 17 đến 20/7/2026 là một minh chứng sâu sắc.

Trong 4 ngày, báo Dân trí phối hợp với Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và chính quyền địa phương tổ chức khám sức khỏe, cấp thuốc miễn phí cho 1.000 người có công tại bốn xã Thạch Hà, Kỳ Anh, Sen Ngư và Vĩnh Hoàng.

Tại các điểm khám, nhiều cựu thanh niên xung phong đã ngoài 80 tuổi, đi lại khó khăn, mang trong mình thương tật chiến tranh và nhiều bệnh lý tuổi già. Các bác sĩ kiên nhẫn thăm khám, giải thích kết quả, hướng dẫn người bệnh theo dõi sức khỏe.

"Có những bác chân đau nhức, mắt mờ, vẫn đến từ rất sớm, ngồi chờ rất kiên nhẫn. Khi khám, các bác hay kể chuyện ngày xưa mở đường, gùi hàng giữa mưa bom. Nghe xong, tôi thấy mình càng phải khám thật kỹ, giải thích thật cặn kẽ, vì đó là cách để thế hệ chúng tôi trả ơn", bác sĩ Thiệu nhớ lại.

Tại điểm khám ở xã Thạch Hà, các bác sĩ ghi nhận nhiều trường hợp tăng huyết áp, trong đó có người chưa được kiểm soát bệnh đầy đủ. Đoàn cũng phát hiện một phụ nữ có khối u dù bên ngoài chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt.

Tại xã Sen Ngư, khoảng 10% số người được xét nghiệm có kết quả dương tính với viêm gan B. Kết quả thăm khám cũng ghi nhận những trường hợp xơ hóa gan, đường huyết cao. Ở xã Kỳ Anh, qua siêu âm, bác sĩ phát hiện một số bất thường như xơ gan, u bàng quang, sỏi thận, giãn niệu quản.

Những trường hợp cần theo dõi chuyên sâu được tư vấn, hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa để tiếp tục thăm khám, điều trị.

Các phát hiện ấy cho thấy giá trị của việc đưa hoạt động sàng lọc đến gần người dân. Một bệnh lý được nhận diện sớm có thể giúp người bệnh tránh biến chứng, giảm chi phí điều trị và hạn chế gánh nặng cho gia đình.

Đó cũng chính là ý nghĩa thiết thực của chuyển đổi tư duy từ chữa bệnh sang phòng bệnh mà Nghị quyết 72 đặt ra.

Nghị quyết 72 từng bước đạt được hiệu quả (Ảnh: Mạnh Quân).

Tuy nhiên, phát hiện bệnh mới là bước đầu. Để người dân thực sự được hưởng lợi, kết quả sàng lọc cần được kết nối với hệ thống quản lý sức khỏe, theo dõi và điều trị lâu dài. Những chuyến khám thiện nguyện có thể hỗ trợ, nhưng không thể thay thế trách nhiệm thường xuyên của mạng lưới y tế cơ sở.

Chính vì vậy, mục tiêu nâng cao năng lực trạm y tế cấp xã, tăng cường nhân lực và bảo đảm dịch vụ thiết yếu ngay từ tuyến đầu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bền vững của Nghị quyết 72.

Hưởng ứng lời kêu gọi từ chính sách của Đảng

Nghị quyết 72 xác định chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội và mỗi người dân.

Điều đó mở ra không gian để các cơ sở y tế công lập, y tế tư nhân, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia, góp sức đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến những nơi còn thiếu thốn.

Trên hành trình ấy, những hoạt động nhân ái của báo Dân trí như một nhịp cầu, nối những tấm lòng sẻ chia với những người đang cần được chăm lo. Tính đến nay, báo Dân trí đã phối hợp cùng các bệnh viện và địa phương tổ chức 44 chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí. Gần 9.200 người dân, phần lớn ở vùng sâu, vùng xa, đã được các y, bác sĩ tận tình thăm khám ngay tại nơi mình sinh sống.

Đồng hành cùng báo có Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện 19-8, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, Bệnh viện Thanh Nhàn, Liên chi hội Tim mạch Nhi và Tim bẩm sinh TPHCM cùng nhiều đơn vị, doanh nghiệp và nhà hảo tâm.

Từ Cao Bằng, Lào Cai, Điện Biên, Lai Châu đến Hà Tĩnh, Quảng Trị, Tây Ninh, những chuyến đi không chỉ mang theo thuốc men và thiết bị y tế, mà còn kết nối chuyên môn của các bệnh viện tuyến trên với nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở cơ sở.

Với báo Dân trí, đây là một phần trong hành trình nhân ái được vun đắp suốt hơn hai thập kỷ. Với các y, bác sĩ và đơn vị đồng hành, đó là sự sẻ chia trách nhiệm cộng đồng. Còn với người dân, giá trị lớn nhất là cơ hội được tiếp cận dịch vụ y tế mà trước đó không phải ai cũng có điều kiện sử dụng.

Anh hùng Lao động Thân Đức Nam, Phó Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, cho rằng phần lớn hội viên đã cao tuổi, nhiều người mang thương tật, di chứng chiến tranh và không thuận tiện đến bệnh viện tuyến trên. Vì thế, việc bác sĩ về tận xã thăm khám mang ý nghĩa đặc biệt thiết thực.

Ông cũng mong những chính sách chăm sóc sức khỏe tiếp tục quan tâm đến các cựu thanh niên xung phong còn khó khăn, nhất là trường hợp chưa có bảo hiểm y tế hoặc mức trợ cấp thấp.

Đó là một yêu cầu cần được nhìn nhận nghiêm túc khi triển khai Nghị quyết 72: Không chỉ mở rộng quyền lợi, mà còn phải bảo đảm những người yếu thế, khó khăn nhất có khả năng tiếp cận và thụ hưởng chính sách.

Ở đô thị, người dân đã bắt đầu cảm nhận sự thay đổi qua các chương trình khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí.

Bà Nguyễn Kim Cúc (86 tuổi), ở khu đô thị Việt Hưng, Hà Nội, chia sẻ sau khi tham gia chương trình khám tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang rằng điều bà trân trọng nhất là được quan tâm, theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện bệnh sớm thay vì chỉ đến bệnh viện khi đau ốm.

Tại vùng quê Quảng Trị, niềm vui ấy hiện diện trong ánh mắt những cựu thanh niên xung phong khi được bác sĩ tuyến Trung ương khám bệnh ngay tại địa phương.

Hai hoàn cảnh khác nhau, nhưng cùng phản ánh một mong muốn: Được chăm sóc sức khỏe kịp thời, thuận tiện và không phải chịu những gánh nặng quá lớn về chi phí.

GS Nguyễn Anh Trí từng đúc kết: "Một đất nước văn minh là một đất nước mà nhân dân được chăm sóc sức khỏe tốt".

Trở lại với những cựu thanh niên xung phong ở Hà Tĩnh, Quảng Trị, niềm vui sau buổi khám không chỉ là một túi thuốc hay tờ kết quả xét nghiệm. Điều đáng quý hơn là những người từng cống hiến tuổi xuân cho đất nước hôm nay tiếp tục được quan tâm, chăm sóc và trân trọng.

Một quyết sách hợp lòng dân không chỉ được khẳng định bằng tầm nhìn hay những mục tiêu tốt đẹp. Sức nặng của nó nằm ở khả năng biến chủ trương thành quyền lợi cụ thể, biến nguồn lực thành dịch vụ thiết thực, biến sự quan tâm thành những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống.

Khi người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, công bằng hơn và chủ động hơn, niềm tin xã hội được củng cố từ chính những điều thiết thực nhất. Đó là nền tảng của thế trận lòng dân bền vững, cũng là giá trị sâu xa mà Nghị quyết 72 hướng tới.