Thanh Niên • 10/09/2026 08:00

Thống nhất nhận thức và hành động: Chìa khóa khơi thông nguồn lực phát triển

Thống nhất nhận thức và hành động theo tinh thần mới chính là bước chuyển khẩn trương từ 'thông suốt chủ trương' sang 'chủ động dấn thân', kiên quyết xóa bỏ tư tưởng bàn lùi, đùn đẩy trách nhiệm.

Lời tòa soạn: Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị vào sáng 3.9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về yêu cầu khẩn trương đưa các chủ trương chiến lược của Đảng vào thực tiễn đời sống. Nhằm giúp bạn đọc nhận thức sâu sắc và toàn diện hơn về định hướng quan trọng này, Báo Thanh Niên trân trọng giới thiệu loạt 5 bài viết chuyên luận của tác giả - thạc sĩ Phạm Tấn Xuân Tước (Học viện Chính trị khu vực II).

Loạt bài viết mang đến một góc nhìn hệ thống về quá trình hiện thực hóa quyết sách, bắt đầu từ việc phải thống nhất nhận thức nhằm khơi thông các nguồn lực phát triển và tháo gỡ triệt để tâm lý e ngại.

Xuyên suốt các bài viết, tác giả nêu rõ yêu cầu cấp bách trong việc xóa bỏ điểm nghẽn thể chế và gắn liền với cơ chế phân công "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả". Một nền hành chính thực sự phục vụ phải được đo lường bằng những sản phẩm thực tế, kiên quyết dẹp bỏ tư tưởng quản lý "thuận cán bộ, khó nhân dân".

Bên cạnh đó, các bài viết cũng nêu bật phẩm chất người đứng đầu trong kỷ nguyên mới: nhạy bén chọn đúng trọng tâm, dám dấn thân đột phá việc khó và chịu trách nhiệm đến cùng. Cuối cùng, để mọi chính sách đi đúng hướng, công tác giám sát cần được đẩy mạnh từ sớm, lấy sự hài lòng cùng những phản hồi từ nhân dân làm kênh kiểm chứng khách quan để uốn nắn kịp thời.

Báo Thanh Niên trân trọng giới thiệu loạt bài viết cùng bạn đọc.

Mọi sự trì trệ trong thực tiễn thường bắt nguồn từ "điểm nghẽn" tư duy. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải biến nhận thức thành hành động, quyết tâm thành sản phẩm; đã thống nhất chủ trương phải chuyển ngay thành thống nhất thực thi. Đó chính là chìa khóa tháo gỡ tâm lý e ngại, kích hoạt bộ máy và giải phóng các nguồn lực để đất nước bứt phá.

Từ "nghẽn tư tưởng" đến "ách tắc hành động"

Nhìn lại thực tiễn điều hành kinh tế - xã hội thời gian qua, không khó để nhận diện hàng loạt "điểm nghẽn" kéo dài: tiến độ giải ngân vốn đầu tư công chậm chạp, nhiều dự án lớn không kịp tiến độ vì vướng mắc pháp lý, nguồn lực đất đai và tài nguyên bị lãng phí, một bộ phận cán bộ thì co cụm, né tránh, làm việc cầm chừng.

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng này không hoàn toàn nằm ở sự thiếu hụt nguồn lực vật chất, mà bắt nguồn từ sự đứt gãy giữa nhận thức và tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định tư tưởng có thống nhất, hành động mới thống nhất. Tư tưởng và hành động có thống nhất mới đánh thắng được giặc. Tư tưởng đúng đắn là "kim chỉ nam" định hướng cho hành động. Tư tưởng chưa thông suốt, các quyết sách dù đúng đắn đến đâu cũng dễ rơi vào tình trạng "trên nóng, dưới lạnh", hoặc triển khai mang tính hình thức, đối phó.

Khi mỗi ngành, mỗi địa phương diễn giải chính sách theo quan điểm riêng hoặc nhìn nhận qua lăng kính lợi ích cục bộ, bộ máy sẽ lập tức phát sinh lực cản nội tại. Thống nhất nhận thức vì vậy là "mặt bằng tư tưởng" bắt buộc phải xác lập để toàn bộ hệ thống chính trị vận hành trơn tru, đồng bộ.

Năng lực thực thi: Thước đo sự thống nhất giữa "nói" và "làm"

Sự thống nhất về nhận thức và hành động của hệ thống chính trị hiện nay là sự vận hành thông suốt, hiệu quả của bộ máy trong đời sống.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn "nói thì phải làm", tuyệt đối tránh bệnh "nói nhiều làm ít" hoặc "nói một đằng làm một nẻo". Tư tưởng chỉ thực sự sống động khi được hiện thực hóa bằng những sản phẩm cụ thể, tháo gỡ được những vướng mắc thực tiễn.

Mạch nguồn lý luận ấy tiếp tục chảy tràn và kết tinh sâu sắc trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Nhấn mạnh yêu cầu hàng đầu về tổ chức thực thi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ thước đo chất lượng vận hành của Đảng và hệ thống chính trị không chỉ nằm ở việc ban hành chủ trương, mà chính là năng lực thực thi và hiệu quả phục vụ nhân dân.

Khi chủ trương đã rõ, bộ máy phải bắt tay vào làm ngay; xác định đúng trọng tâm, rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, bảo đảm đầy đủ điều kiện thực hiện. Kết quả công việc phải được kiểm chứng bằng chuyển biến thực tế, hiệu quả phục vụ, sự hài lòng của nhân dân.

Thống nhất nhận thức theo tinh thần mới chính là bước chuyển khẩn trương từ "thông suốt chủ trương" sang "chủ động dấn thân", kiên quyết xóa bỏ tư tưởng bàn lùi, đùn đẩy trách nhiệm.

Mối quan hệ biện chứng giữa "xây" và "chống"

Một "điểm nghẽn" tư duy cần tháo gỡ triệt để hiện nay là tâm lý e ngại: liệu siết chặt kỷ luật có làm triệt tiêu tinh thần đổi mới, sáng tạo?

Soi rọi từ di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, "xây" và "chống" là hai mặt của một thể thống nhất hữu cơ. Để nâng cao đời sống nhân dân, Bác yêu cầu phải gắn kết chặt chẽ giữa tăng gia sản xuất ("xây" để tạo của cải) với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ("chống" để bảo toàn nguồn lực). Lơ là "chống" thì thành quả tạo ra như "nước đổ thùng không đáy"; nhưng nếu chỉ lo "chống" mà không "xây", xã hội sẽ không thể phát triển.

Quán triệt tư tưởng trên, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV (tháng 4.2026) về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới đã chính thức nâng tầm "chống lãng phí" thành nhiệm vụ chiến lược tương đương phòng, chống tham nhũng.

"Chống" lãng phí đất đai, nguồn vốn hay quỹ thời gian chính là hành động tích cực nhất để "xây" nên một môi trường pháp lý minh bạch, khơi thông mọi nguồn lực phát triển. Kiên quyết loại bỏ lãng phí và xử lý nghiêm tư tưởng né tránh trách nhiệm không phải để kìm hãm, mà chính là tạo dựng hành lang an toàn, mở đường cho những cán bộ tâm huyết dấn thân vì lợi ích chung.

Lấy con người và niềm tin nhân dân làm trung tâm nguồn lực

Nguồn lực quốc gia không chỉ đo đếm bằng tài chính, tài nguyên hay cơ sở hạ tầng. Nguồn lực lớn nhất, sâu xa và bền vững nhất chính là lòng dân và niềm tin xã hội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết bài học lịch sử vô giá: "Dễ mười lần không dân cũng chịu, Khó trăm lần dân liệu cũng xong".

Thống nhất nhận thức và hành động trong giai đoạn mới chính là trả vai trò chủ thể về cho nhân dân. Mọi quyết sách từ Trung ương đến địa phương khi ban hành phải lấy sự hài lòng của nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả.

Khi chính sách giúp giải phóng sức sản xuất trong dân, làm cho dân hiểu, dân tin và dân chủ động tham gia, đó sẽ là nguồn nội lực vô tận để bộ máy vượt qua mọi rào cản, thực hiện thắng lợi các mục tiêu bứt phá của đất nước.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị sáng 3.9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương đưa các chủ trương chiến lược của Đảng vào đời sống. Theo giới thiệu của Báo Thanh Niên, loạt năm bài chuyên luận của thạc sĩ Phạm Tấn Xuân Tước, công tác tại Học viện Chính trị khu vực II, tập trung làm rõ con đường hiện thực hóa các quyết sách quan trọng. Thông điệp xuyên suốt là muốn khơi thông nguồn lực phát triển, trước hết phải thống nhất nhận thức, thống nhất hành động, đồng thời tháo gỡ tâm lý e ngại đang cản trở bộ máy vận hành hiệu quả. Từ thực tiễn điều hành kinh tế, xã hội thời gian qua, nhiều điểm nghẽn dễ nhận thấy gồm giải ngân vốn đầu tư công chậm, dự án lớn vướng pháp lý, đất đai cùng tài nguyên bị lãng phí. Ở một bộ phận cán bộ, tâm lý co cụm, né tránh trách nhiệm, làm việc cầm chừng khiến những chủ trương đúng đắn chưa chuyển hóa kịp thời thành kết quả cụ thể trong đời sống. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở sự thiếu hụt nguồn lực vật chất, mà còn bắt nguồn từ khoảng cách giữa nhận thức, quyết tâm và tổ chức thực hiện. Khi tư tưởng chưa thông suốt, chính sách dù đúng đến đâu vẫn có thể rơi vào tình trạng cấp trên thúc đẩy, cấp dưới chậm triển khai, hoặc thực hiện hình thức để đối phó. Ngược lại, nhận thức thống nhất tạo nên mặt bằng tư tưởng cần thiết, giúp các ngành, địa phương và đơn vị phối hợp đồng bộ, hạn chế cách hiểu riêng hoặc lợi ích cục bộ. Theo tinh thần được nêu trong bài viết, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định tư tưởng phải thống nhất thì hành động mới thống nhất, qua đó nhấn mạnh nền tảng nhận thức đối với mọi nhiệm vụ. Tư tưởng đúng đắn có vai trò như kim chỉ nam, định hướng hành động, nhưng chỉ thật sự phát huy giá trị khi được chuyển thành cách làm cụ thể, tiến độ rõ ràng và sản phẩm đo đếm được. Vì vậy, thống nhất nhận thức không thể dừng ở việc học tập nghị quyết, mà phải được kiểm chứng qua khả năng tháo gỡ vướng mắc, giải quyết công việc và phục vụ nhân dân. Sự thống nhất giữa nói và làm trở thành thước đo trực tiếp năng lực thực thi của hệ thống chính trị, thay cho cách đánh giá nặng về báo cáo, khẩu hiệu hoặc hình thức. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn nói thì phải làm, đồng thời cảnh báo căn bệnh nói nhiều làm ít, nói một đằng làm một nẻo, vốn dễ làm suy giảm niềm tin. Từ yêu cầu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chất lượng vận hành của Đảng và hệ thống chính trị không chỉ thể hiện ở việc ban hành chủ trương. Điểm quyết định nằm ở năng lực tổ chức thực hiện, hiệu quả phục vụ nhân dân và khả năng biến những định hướng lớn thành thay đổi hữu ích trong thực tế. Một nền hành chính phục vụ cần được nhận diện bằng sản phẩm cụ thể, bằng công việc hoàn thành đúng hạn, bằng thủ tục thuận lợi và bằng những vướng mắc được xử lý đến nơi đến chốn. Cách quản lý “thuận cán bộ, khó nhân dân” phải được kiên quyết loại bỏ, bởi nó làm đảo ngược mục tiêu phục vụ, đồng thời tạo thêm chi phí, thời gian và tâm lý bức xúc. Muốn bộ máy chuyển động, cơ chế phân công cần bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, để mỗi nhiệm vụ đều có chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Trong kỷ nguyên mới, người đứng đầu được kỳ vọng phải nhạy bén lựa chọn đúng trọng tâm, dám dấn thân vào việc khó, thúc đẩy đột phá và chịu trách nhiệm đến cùng. Phẩm chất ấy đặc biệt quan trọng khi nhiều vấn đề liên quan thể chế, đất đai, đầu tư công và tài nguyên đòi hỏi quyết định nhanh, đúng thẩm quyền, tránh kéo dài. Nếu chủ trương đã rõ mà khâu thực thi vẫn chậm, sự thống nhất trên giấy tờ sẽ không đủ tạo ra động lực, thậm chí còn làm gia tăng tâm lý ngại trách nhiệm. Bởi vậy, các bài viết do Báo Thanh Niên giới thiệu đặt yêu cầu xóa bỏ điểm nghẽn thể chế song hành với việc khơi dậy tinh thần hành động trong toàn bộ hệ thống. Công tác giám sát cũng cần được tiến hành từ sớm, lấy sự hài lòng và phản hồi của nhân dân làm kênh kiểm chứng khách quan, qua đó kịp thời điều chỉnh chính sách. Khi nhận thức đã thống nhất, trách nhiệm được phân định, hành động tạo ra kết quả và người dân được lắng nghe, các nguồn lực sẽ có thêm điều kiện vận động, góp phần đưa đất nước bứt phá.

Xem thêm tại Thanh Niên