Anh chị em tôi lớn lên khi hòa bình vừa lập lại. Thời bao cấp nhà ai cũng khó khăn và thiếu thốn như nhau. Chỉ cần một cây xà bông đá là đủ để đáp ứng mọi nhu cầu từ tắm, gội, chà chân cho tới rửa chén, giặt đồ trong nhà.
Xà bông Cô Ba và những mùa Tết của má
Vào dịp Tết hoặc nhà có khách mới đem xà bông Cô Ba ra xài. Đây là loại xà bông cục màu xanh lá nhạt đựng trong hộp giấy cỡ bao thuốc lá. Trên vỏ hộp in hình người phụ nữ mặc áo dài, búi tóc, đeo dây chuyền, gương mặt phúc hậu.
Không lẽ cứ mãi 'thương thương' thương hiệu Việt?
Mời tham gia cuộc thi viết 'Thương hiệu tôi yêu' 2026
Thương hiệu tôi yêu: Khi chiếc đèn lồng giữ chân một khách hàng
Nhớ nhất vào chiều 30 Tết, khi cái nắng vẫn còn vàng ươm sau nhà, mấy chị em tôi lần lượt được má tắm, gội cho. Là những tiếng cười như nắc nẻ cùng cảm giác nhồn nhột khi má cầm cục xà bông màu xanh chà lên người. Xà bông Cô Ba có mùi thơm dịu nhẹ, lâu phai nên tắm xong cả buổi thì hương thơm đặc trưng ấy vẫn còn phảng phất quanh mình.
Xà bông Cô Ba mới mua về, má phát cho mỗi đứa một cục bỏ vô tủ là y như rằng vài hôm sau áo quần đứa nào cũng thơm phức mùi thơm. Để rồi đến tận bây giờ mỗi lần cầm trên tay cục xà bông nhiều kỷ niệm ấy tự dưng lòng tôi cứ bồi hồi nhớ má, nhớ những tháng ngày tuy thiếu thốn nhưng đầy ắp niềm vui.
Không chỉ là loại xà bông để tắm gội thông thường, gắn liền thương hiệu Cô Ba còn là câu chuyện dài về thương hiệu Việt được kỳ công gầy dựng bởi một doanh nhân có tầm, có tâm cách nay đã gần 100 năm.
Một thời đánh bật xà bông ngoại
Ngược dòng thời gian, vào những năm 1930 thế kỷ trước, xà bông nội địa thường kém về chất lượng lẫn mẫu mã và đa số xà bông được tiêu thụ ở miền Nam đều được nhập khẩu từ Pháp. Với tham vọng sử dụng nguyên liệu Việt Nam sẵn có, ông Trương Văn Bền đã tạo ra sản phẩm xà bông tốt phục vụ nhu cầu của số đông người tiêu dùng bình dân.
Xà bông Cô Ba của ông Bền nức tiếng một thời với chất lượng hảo hạng, giá cả phải chăng, đủ sức cạnh tranh với các hàng nhập khẩu từ Pháp. Ông Bền có nhiều phương thức kinh doanh và quảng cáo độc đáo gắn liền với lợi ích kinh tế dân tộc. Ông cũng là doanh nhân đầu tiên kêu gọi người Việt dùng hàng nội địa với khẩu hiệu đi vào lòng người "Người Việt Nam nên xài xà bông Việt".
Việc quảng cáo đánh vào lòng tự tôn dân tộc của ông Bền mang lại hiệu quả vượt bậc Thương hiệu xà bông Cô Ba không chỉ có mặt khắp các chợ miền Nam mà còn xuất khẩu sang Lào, Campuchia, Hồng Kông, Tân đảo và một số quốc gia ở Châu Phi.
Sau năm 1954, không còn xà bông Pháp, xà bông Mỹ các loại bắt đầu tràn ngập miền Nam. Từ xà bông thơm Camay, Lifebuoy đến xà bông bột Tide với bao bì đẹp, chất lượng tốt, giá thành phù hợp đã nhanh chóng chiếm được thị phần ở nhiều đô thị. Thế nhưng xà bông Cô Ba vẫn tồn tại được lâu dài như một thương hiệu Việt Nam uy tín.
Việc vẫn giữ nhãn hiệu và hình ảnh Cô Ba, một người phụ nữ Việt Nam đôn hậu, chính là một bí quyết quan trọng để chinh phục khách hàng trong nước.
Đến nay xà bông Cô Ba vẫn được sản xuất nhưng thị phần của sản phẩm này đã không còn như trước khi thói quen tiêu dùng của lớp trẻ đã khác xưa rất nhiều. Có chăng là sự hoài niệm của những người đứng tuổi về một thương hiệu xà bông chất lượng từng đất bật hàng ngoại nhưng giờ đang gặp khó ngay trên sân nhà.
Bất ngờ với nhiều thông tin ít người còn nhớ ở ngành công thương qua một bộ sáchGạch Hưng Ký, xà bông Cô Ba… của người Việt cạnh tranh ngang ngửa được với các sản phẩm của Pháp, được xuất khẩu tới nhiều nước. Còn Giang hải Luân thuyền Bạch Thái Bưởi thì tới đầu những năm 1930 đã có 40 tàu, sà lan, đến nhiều nước lân cận...