"Quần đảo Malvinas là của Argentina, cả về mặt lịch sử lẫn pháp lý. Đây là điều không thể tranh cãi", Tổng thống Argentina Javier Milei tuyên bố trong bài phát biểu trên truyền hình quốc gia tối 3/9. Malvinas là cách Argentina gọi quần đảo Falkland, vùng lãnh thổ nhỏ ở Nam Đại Tây Dương hiện thuộc quyền quản lý của Anh.
Tổng thống Milei cho rằng quần đảo là "phần lãnh thổ bị chiếm đoạt" và những người Anh định cư tại đây "không có quyền tự quyết hợp pháp".
"Chúng ta phải giành lại những hòn đảo này. Đó là cách tốt nhất để tưởng nhớ những người đã ngã xuống. Đó là nghĩa vụ quốc gia của chúng ta", ông tuyên bố trong động thái quyết liệt chưa từng thấy về tranh chấp chủ quyền kéo dài gần hai thế kỷ giữa Argentina và Anh liên quan đến Falkland/Malvinas.
Tổng thống Argentina Javier Milei phát biểu trên truyền hình quốc gia ngày 4/9. Ảnh: El Observador
Tổng thống Argentina đề cập đến dự án khai thác mỏ dầu Sea Lion ngoài khơi Falkland do công ty Israel và Anh nắm giữ, dự kiến đi vào khai thác từ năm 2028. Ngoài ra, ông cho biết còn một loạt "các dự án khác và các công ty khác cũng đại diện cho mối đe dọa đối với các lợi ích chiến lược của Argentina".
Nhìn nhận đây là một "mối đe dọa rõ ràng và hiện hữu" đối với lợi ích chiến lược của đất nước, ông Milei cảnh báo nếu không hành động nhanh chóng, đối phương sẽ sớm có đủ năng lực khai thác nguồn dầu mỏ nằm bên dưới vùng biển của Argentina.
Tổng thống Argentina thông báo sẽ ký một sắc lệnh áp đặt biện pháp trừng phạt kinh tế khẩn cấp với các công ty dầu mỏ hoạt động ngoài khơi Falkland, đồng thời kêu gọi quốc hội trao thêm quyền hạn ngoại giao và quân sự để đối phó với các bên đe dọa an ninh quốc gia.
"Những ai lén lút hoạt động trên các hòn đảo của chúng ta sẽ phải lựa chọn: hoặc là một canh bạc bất hợp pháp ở vùng lãnh thổ tranh chấp, hoặc là một hoạt động an toàn, có lợi nhuận tại một quốc gia có chủ quyền. Bạn không thể chọn cả hai", ông cảnh báo.
Tổng thống Milei kêu gọi Mỹ và các đồng minh hỗ trợ Argentina bảo vệ chủ quyền. "Để bảo vệ chủ quyền và giành lại quần đảo, chúng ta phải trở thành một quốc gia có sức nặng về chính trị, có ảnh hưởng về kinh tế và đáng gờm về quân sự. Hãy làm cho Argentina vĩ đại trở lại", ông nói.
Tuyên bố được ông Milei đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời câu hỏi về lập trường của Mỹ đối với việc có hỗ trợ Anh bảo vệ chủ quyền với quần đảo Falkland hay không.
"Tôi luôn cân nhắc mọi lập trường, đó chỉ là một trong nhiều vấn đề", ông Trump nói tuần trước.
Vị trí quần đảo Falkland. Đồ họa: BBC
Hiện tại, Mỹ vẫn giữ lập trường trung lập về việc bên nào nắm giữ chủ quyền hợp pháp đối với quần đảo. Bình luận của ông Trump là dấu hiệu mới nhất cho thấy Phòng Bầu dục sẵn sàng sử dụng quần đảo tranh chấp này làm đòn bẩy để gây áp lực buộc chính phủ Anh tăng chi tiêu quốc phòng và đóng góp tài chính cho NATO.
Một quan chức Mỹ giấu tên tuần trước chia sẻ rằng Nhà Trắng có thể sẽ thay đổi lập trường liên quan đến quần đảo Falkland nếu Anh không đáp ứng được yêu cầu của ông Trump về việc chi tối thiểu 5% GDP cho quốc phòng.
Đáp lại, chính phủ Anh khẳng định cam kết "lâu dài và không lay chuyển" trong việc bảo đảm quần đảo Falkland luôn là một phần lãnh thổ hải ngoại của nước này, đồng thời tái khẳng định vai trò trụ cột của mình trong NATO.
"Vương quốc Anh đang đóng vai trò trung tâm trong NATO và tăng cường phòng thủ tập thể trên khắp châu Âu. Chúng tôi là bên đóng góp tài chính lớn thứ ba cho quốc phòng trong NATO và là thành viên NATO châu Âu duy nhất cam kết sử dụng năng lực răn đe hạt nhân cho liên minh", báo Independent cuối tuần trước dẫn lời phát ngôn viên chính phủ Anh.
Đảo Tây Falkland, quần đảo Falkland nhìn từ trên cao hồi tháng 5/2018. Ảnh: Reuters
Falkland nằm cách bờ biển Argentina khoảng 500 km và cách Anh hơn 13.000 km. Quần đảo gồm hai đảo chính là Đông Falkland và Tây Falkland, cùng 778 đảo nhỏ, dân số khoảng 3.600 người, phần lớn có nguồn gốc Anh. Kinh tế hòn đảo chủ yếu dựa vào nguồn thu từ cấp phép đánh bắt cá, chăn nuôi và du lịch.
Falkland được cho là sở hữu tiềm năng dầu khí ngoài khơi và giữ vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải hướng về Nam Đại Tây Dương và Nam Cực. Chính những yếu tố này khiến quần đảo trở thành một trong những điểm tranh chấp chủ quyền dai dẳng nhất thế giới.
Hồng Hạnh (Theo Mirror, Telegraph)