TPHCM đứng trước cơ hội lịch sử để dẫn đầu về logistics

Tại phiên thảo luận chuyên đề của chương trình Đối thoại Hữu nghị TPHCM năm 2026 diễn ra chiều 11/9, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Bùi Hòa An đã thông tin về định hướng phát triển cảng biển của địa phương trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM cho biết, sau sáp nhập, phạm vi hệ thống cảng biển TPHCM không chỉ gồm các cụm cảng Cát Lái, Hiệp Phước, Nhà Bè mà còn mở rộng sang cụm cảng Bình Dương và cụm cảng Bà Rịa - Vũng Tàu, đặc biệt là Cái Mép - Thị Vải.

Điều này đã tạo điều kiện để TPHCM trở thành trung tâm điều phối cảng biển - logistics liên vùng lớn của cả nước, hướng tới tầm cỡ khu vực và châu lục.

Dự báo đến năm 2030, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển TPHCM đạt 463,4-512,5 triệu tấn; hàng container đạt 29,63-33,16 triệu TEU, chưa gồm hàng trung chuyển quốc tế. Lượng hành khách qua cảng biển dự kiến đạt 3-3,3 triệu lượt.

Tầm nhìn đến năm 2050, nhu cầu thông qua hàng hóa được dự báo tăng bình quân 4,4-4,9%/năm, trong khi hành khách tăng khoảng 1-1,4%/năm.

"TPHCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành trung tâm cảng biển, logistics lớn nhất của cả nước và khu vực", ông Bùi Hòa An chia sẻ.

Hiện tại, thành phố ưu tiên 3 nhóm nhiệm vụ phát triển hệ thống cảng biển. Trong đó, địa phương đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng cảng và hệ thống giao thông kết nối với các trung tâm logistics, khu vực sản xuất nhằm tối ưu hóa luồng hàng hóa, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức hấp dẫn đối với các tuyến tàu quốc tế.

TPHCM cũng xây dựng chính sách thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải thủy; ưu tiên phát triển cảng xanh, tự động hóa. Đây là một trong những nội dung nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị.

Ngoài ra, thành phố cũng hướng tới xây dựng chính sách tạo thuận lợi thương mại cho hàng hóa qua cảng. Địa phương sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù như khu thương mại tự do, cảng mở nhằm giảm thủ tục hành chính, chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Theo ông Bùi Hòa An, việc chính quyền thành phố tăng cường vai trò điều phối, doanh nghiệp đồng hành và đặt tiêu chuẩn phát triển bền vững lên hàng đầu sẽ tạo nền tảng xây dựng hệ thống cảng biển hiện đại, xanh, thông minh, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng của TPHCM.

Phát biểu tại sự kiện, bà Ngô Thị Thanh Vy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng quốc tế QTM, cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, năng lực của một cảng không chỉ được đánh giá qua quy mô cầu bến, công suất, thiết bị hay khả năng tiếp nhận tàu.

Khách hàng quan tâm nhiều tới thời gian hàng hóa di chuyển từ nơi sản xuất đến thị trường, chi phí của toàn bộ chuỗi, mức độ minh bạch thông tin cũng như tính ổn định, an toàn và bền vững.

Do đó, năng lực cạnh tranh của cảng ngày càng phụ thuộc vào hệ sinh thái logistics xung quanh; gồm kết nối giao thông, kho bãi, trung tâm logistics, vận tải đường bộ và đường thủy; công nghệ, dữ liệu, thủ tục và các doanh nghiệp dịch vụ. 

Đối với xu hướng cảng thông minh, cảng xanh, bà Vy cho rằng doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng câu hỏi sẽ đầu tư công nghệ nào mà cần xác định khách hàng đang gặp vấn đề gì.

Theo đó, công nghệ cần hướng tới việc giảm thời gian tàu chờ, giúp khách hàng theo dõi chính xác tình trạng hàng hóa, tăng năng suất, giảm chi phí và kết nối dữ liệu giữa cảng, doanh nghiệp logistics, chủ hàng với cơ quan quản lý.