UBND TPHCM đang lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết của HĐND thành phố liên quan lộ trình chuyển đổi, chính sách phát triển giao thông xanh và quy định vùng phát thải thấp (LEZ).
Theo dự thảo, LEZ được triển khai theo hai giai đoạn. Từ ngày 1/1/2028 đến hết năm 2029, thành phố thí điểm tại khu vực 1 rộng khoảng 15,6 km², gồm trung tâm hiện hữu và khu đô thị Thủ Thiêm.
Khu vực này được giới hạn bởi các tuyến Cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, Cầu Văn Thánh 2, Cầu Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng 8, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, Hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Định Của, Trần Não và Cầu Sài Gòn.
Từ ngày 1/1/2030, phạm vi LEZ dự kiến mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 2, với diện tích khoảng 280 km², sau khi đánh giá kết quả thí điểm.
Tại các địa bàn đặc thù, vùng bảo vệ nghiêm ngặt phát thải sẽ được áp dụng từ năm 2028 ở Đặc khu Côn Đảo và xã Thạnh An. Đến năm 2030, thành phố triển khai vùng hạn chế phát thải tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ.
TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2040 chuyển đổi toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ trong vùng LEZ sang năng lượng sạch. Trên toàn địa bàn, thời hạn này là năm 2045.
Thành phố không chủ trương cấm sở hữu hoặc cấm tuyệt đối xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, mà kiểm soát hoạt động lưu thông theo lộ trình, thông qua việc nâng tiêu chuẩn khí thải và các biện pháp kinh tế.
Nhiều nhóm phương tiện phải chuyển sang năng lượng sạch
Theo lộ trình đề xuất, từ ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh và ô tô, xe máy trang bị mới hoặc thay thế của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập phải sử dụng năng lượng sạch.
Năm 2028, quy định tiếp tục áp dụng với xe buýt liên tỉnh do thành phố quản lý và xe ba bánh thu gom rác.
Đến năm 2030, taxi, xe công nghệ hai bánh chở hàng và hành khách phải chuyển sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Cán bộ, công chức, viên chức khi đi xe máy cá nhân cũng thuộc nhóm phải chuyển đổi.
Riêng tại vùng LEZ, từ năm 2028, taxi và xe hợp đồng dưới 9 chỗ phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5, ô tô cá nhân đạt mức 4 trở lên khi lưu thông vào khu trung tâm.
Đến năm 2035, phần lớn phương tiện tại đây phải chuyển sang xe năng lượng sạch hoặc xe hybrid sạc điện ngoài. Thành phố hướng tới xanh hóa 100% phương tiện trong vùng vào năm 2040.
Hộ khó khăn được hỗ trợ đổi xe máy điện đến 20 triệu đồng
Để khuyến khích người dân chuyển đổi phương tiện, TPHCM đề xuất hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách, với mức khác nhau tùy địa bàn và hoàn cảnh.
Đối với hộ gia đình thông thường, khi đổi xe máy xăng sang xe điện, người dân trong vùng LEZ được hỗ trợ 1,77 triệu đồng mỗi xe, tương đương 100% lệ phí trước bạ và phí cấp biển số.
Mức hỗ trợ tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ là 3,62 triệu đồng mỗi xe; những khu vực còn lại là 885.000 đồng.
Với ô tô dưới 9 chỗ sử dụng năng lượng sạch, cá nhân và hộ gia đình tại vùng LEZ hoặc khu vực Cần Giờ được hỗ trợ 14 triệu đồng mỗi xe. Nếu chuyển sang ô tô hybrid sạc điện ngoài, mức hỗ trợ là 7 triệu đồng.
Đối với hộ có hoàn cảnh khó khăn và toàn bộ người dân xã đảo Thạnh An, mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng mỗi xe. Hộ cận nghèo được hỗ trợ tối đa 14 triệu đồng, hộ mới thoát nghèo nhận tối đa 11 triệu đồng.
Riêng tại Đặc khu Côn Đảo, người dân được hỗ trợ 18,97 triệu đồng khi đổi xe máy điện. Ô tô cá nhân dưới 9 chỗ được hỗ trợ tối đa 105,8 triệu đồng nếu chuyển đổi trước năm 2028.
Đối với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vận tải, mức hỗ trợ dao động 10-14 triệu đồng mỗi xe khi chuyển đổi taxi, xe hợp đồng, xe khách hoặc xe tải sang phương tiện năng lượng sạch. Tại Côn Đảo, mức này từ 52,9 triệu đến 250 triệu đồng, tùy loại xe và thời điểm chuyển đổi.
Tài xế xe công nghệ hai bánh được hỗ trợ 5 triệu đồng mỗi xe, trong khi người thu gom rác dân lập nhận 16,25 triệu đồng. Thành phố cũng dự kiến miễn 100% chi phí kiểm định khí thải lần đầu đối với xe máy đến hết tháng 6/2028.
Miễn phí vỉa hè 5 năm để phát triển trạm sạc
Cùng với chính sách hỗ trợ phương tiện, TPHCM đề xuất miễn phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè trong 5 năm để bố trí trạm sạc, trạm đổi pin và điểm xe điện công cộng.
Thành phố cũng ưu tiên quỹ đất xây dựng bãi đỗ xe trung chuyển, kết nối với hệ thống xe buýt và metro, tạo thuận lợi cho người dân sử dụng giao thông công cộng.
Hệ thống camera nhận diện biển số và nền tảng dữ liệu số sẽ được đầu tư để giám sát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp, phục vụ công tác quản lý và kiểm soát khí thải.