TPHCM xây dựng hệ thống 5 tầng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

UBND TPHCM vừa ban hành quyết định phê duyệt đề án “Phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trong bối cảnh thành phố đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh, đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế và an sinh xã hội.

Theo đề án, TPHCM chính thức bước vào thời kỳ “già hóa dân số” từ năm 2017, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt 10,28%, tương ứng hơn 889.000 người.

Đến năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi tại TPHCM sau sáp nhập tăng lên 11,4%, với tổng số 1.572.988 người. Đây cũng là địa phương có số người cao tuổi nhiều nhất cả nước.

Theo dự báo, TPHCM sẽ chính thức bước vào thời kỳ “dân số già” vào năm 2038, khi số người cao tuổi đạt khoảng 3 triệu người. Nếu mức sinh và tình hình gia tăng dân số cơ học không thay đổi, thành phố có thể bước vào thời kỳ “dân số siêu già” vào năm 2048, với hơn 4.6 triệu người cao tuổi.

Những số liệu trên cho thấy TPHCM đang chuyển dịch nhanh từ giai đoạn “cơ cấu dân số vàng” sang “già hóa dân số”, tạo áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội và mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.

Một trong những khoảng trống lớn hiện nay là thành phố chưa hình thành được hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thống nhất, bảo đảm chuỗi chăm sóc liên tục từ dự phòng, hỗ trợ tại cộng đồng đến chăm sóc lưu trú dài hạn và can thiệp chuyên sâu.

Theo định hướng của đề án, hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại TPHCM sẽ được tổ chức theo mô hình 5 tầng dịch vụ, bảo đảm tính liên tục, liên thông và phù hợp với nhu cầu chăm sóc của từng người.

Tầng thứ nhất là tự chăm sóc và nâng cao sức khỏe. Người cao tuổi được khuyến khích chủ động duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ, quản lý các yếu tố nguy cơ và sử dụng hồ sơ sức khỏe điện tử.

Tầng thứ hai là chăm sóc hỗ trợ tại cộng đồng, phát huy vai trò của trạm y tế, các trung tâm, cơ sở và điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày, câu lạc bộ người cao tuổi... Các hoạt động tập trung vào theo dõi sức khỏe, tư vấn, phục hồi chức năng cơ bản và hỗ trợ người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập.

Tầng thứ ba là chăm sóc hỗ trợ tại nhà thông qua đội chăm sóc sức khỏe liên tục, bác sĩ gia đình, điều dưỡng tại nhà, phục hồi chức năng tại nhà và nhân viên chăm sóc.

Tầng thứ tư là chăm sóc tại cơ sở lưu trú, khuyến khích phát triển đa dạng các mô hình dưỡng lão, chăm sóc điều dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc người sa sút trí tuệ và chăm sóc giảm nhẹ. Các cơ sở này cần bảo đảm liên kết chuyên môn với hệ thống y tế.

Tầng thứ năm là chăm sóc tại bệnh viện. Các bệnh viện cấp cơ bản và chuyên sâu đảm nhiệm điều trị những trường hợp phức tạp, hỗ trợ chuyên môn cho toàn hệ thống và bảo đảm chuyển tiếp người bệnh an toàn sau điều trị.

Việc chuyển người cao tuổi giữa các tầng dịch vụ sẽ căn cứ vào kết quả đánh giá tình trạng sức khỏe, mức độ phụ thuộc và nhu cầu chăm sóc theo quy trình thống nhất trên toàn thành phố. TPHCM sẽ xây dựng bộ công cụ đánh giá chức năng người cao tuổi phù hợp với đặc điểm sức khỏe, văn hóa, môi trường sống và điều kiện triển khai thực tế.