Ngày trước, nhắc đến mùa thu Hà Nội, người ta thường nhớ một gói cốm xanh gói trong lá sen, một chiếc xe đạp chở hoa đi qua phố, hương hoa sữa từ một con đường Trung Hòa, Trần Duy Hưng thoảng sang. Còn bây giờ, mùa thu Hà Nội có thêm cách để đi vào lòng người: Một cốc trà sữa lạnh, phía dưới là những hạt cốm non dẻo mềm, xanh nhạt như màu lúa vừa qua thì con gái. Tôi cầm chiếc cốc đi trên phố và tự nhiên bất giác mỉm cười khi nhận ra mùa thu cũng có thể trẻ trung đến thế.
Cốm non trong chiếc cốc trong veo, mỗi lần nghiêng cốc, những hạt nhỏ màu xanh lại chầm chậm trôi theo lớp sữa. Ngụm đầu tiên có vị ngọt mát. Ngụm sau mới thấy cốm. Mùi thơm không đậm, chỉ thoảng lên rất nhẹ, như mùi lúa non bay từ một cánh đồng nào đó sau cơn gió. Những hạt cốm dẻo mềm chạm vào đầu lưỡi, khiến tôi bất giác nhớ đến màu xanh của những thửa ruộng khi còn chưa trổ bông. Tôi vừa đi vừa uống. Hà Nội hiện ra phía trước qua một lớp nắng nhạt. Những mái nhà cũ im lìm sau hàng cây. Ban công một căn nhà có giàn hoa giấy buông xuống. Một bà cụ ngồi bên cửa, nhặt rau trong chiếc rổ nhỏ. Một cô gái trẻ mặc váy dài, tay cầm điện thoại, vừa đi vừa nũng nịu chỉ cho anh người yêu cách chụp sao cho đẹp. Một nhóm học sinh tan học ríu rít chuyện trò. Họ uống trà sữa cốm non thay vì nhâm nhi chén trà đá vỉa hè. Họ chụp một bức ảnh trước cửa quán có ánh nắng đẹp, gửi cho nhau một chiếc “story” có nền trời xanh nhạt, rủ nhau đi ăn một món mới chỉ vì nghe tên đã thấy mùa thu.
Tôi đi thêm một đoạn. Phố lúc này bắt đầu đông hơn. Những cửa hàng bật đèn, ánh sáng vàng rơi xuống vỉa hè, chạm vào những chiếc xe dựng sát nhau. Một quán bánh mở cửa, hơi nóng và mùi bơ thơm lẫn vào không khí. Tôi đứng lại dưới một mái hiên, uống thêm một ngụm. Cốm dẻo quyện với vị sữa, bỗng thấy mùa thu ở rất gần. Bên kia đường, một hàng hoa nhỏ vừa được bày ra. Cúc trắng, cúc vàng, vài bó thạch thảo tím nhạt nằm nghiêng trong những chiếc xô nước. Một cô gái cúi xuống chọn hoa, mái tóc dài đổ qua vai. Cô nhấc từng bó lên, ngắm nghía rất lâu rồi cuối cùng chọn một bó cúc nhỏ. Người bán hoa lấy dây buộc lại, cô ôm bó hoa vào ngực, bước đi giữa dòng người. Tôi bắt đầu để ý đến những cửa hàng hai bên phố. Hình như cứ vào độ này, người ta lại khéo léo đặt mùa thu vào những nơi rất nhỏ. Một bình hoa cúc bên cửa kính. Một giỏ lá xanh trước hiên, bên cạnh là chiếc khăn trải bàn màu nâu nhạt. Vài cành lau đặt trong chiếc bình gốm cũ. Có quán chẳng cần trang trí gì nhiều, chỉ mở rộng ô cửa để ánh chiều tràn vào, đặt thêm vài chiếc ghế ngoài hiên, thế là đã có một khoảng thu để người ta ngồi xuống.
Những người chủ hình như có một cách rất riêng để làm đẹp cho mùa. Họ không bê nguyên mùa thu của ngày cũ vào hiện tại. Họ nhặt lấy những gì thân thuộc, rồi thử đặt chúng vào một hình dáng khác. Cốm có thể đi vào một món bánh, một cốc trà, một lớp kem mềm. Hoa không chỉ theo những chiếc xe đạp rong ruổi qua phố mà còn được cắm trong những bình thủy tinh nhỏ, đặt bên cửa sổ, trên quầy hàng, cạnh một chiếc máy pha cà-phê đang đều đều ngân tiếng. Tôi thích cách họ dụng công với những điều tưởng như rất đỗi bình thường. Bà chủ trong quán bánh đang dùng chiếc kẹp nhỏ xếp từng hạt cốm lên mặt bánh. Lưng cúi sát xuống, chăm chú đến mức quên cả tiếng người gọi phía sau. Một chàng trai đứng ngoài cửa, loay hoay chỉnh lại tấm bảng nhỏ cho ngay ngắn. Trên bảng chỉ có vài dòng chữ về những món mới của mùa.
Có lẽ, mùa nào cũng vậy, chỉ cần người ta còn biết nâng niu những điều nhỏ bé, mùa sẽ tìm được một cách mới để ở lại.
TRẦN TRỌNG