Người đứng đầu Cơ quan Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) Barham Salih vừa cảnh báo, hệ thống bảo hộ người tị nạn toàn cầu đang đứng trước nguy cơ sụp đổ do thiếu kinh phí nghiêm trọng, trong khi số người phải rời nhà vì xung đột và khủng hoảng trên thế giới tăng lên mức kỷ lục.
Tại phiên họp Ủy ban Điều hành UNHCR ở Geneva (Thụy Sĩ) hôm đầu tuần, ông Salih nêu một thực tế đáng buồn: Đến nay, UNHCR mới nhận được tài trợ 3 tỷ USD trong tổng số 8,5 tỷ USD kinh phí cần thiết cho năm 2026. Kể từ năm 2024, UNHCR đã phải cắt giảm 8.000 nhân sự, dù nhu cầu cứu trợ ngày càng tăng.
UNHCR cho biết, tình trạng thiếu kinh phí ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động bảo vệ người tị nạn tại nhiều quốc gia. Chẳng hạn, dịch vụ chăm sóc y tế, hỗ trợ tâm lý cho hơn 50.000 nạn nhân xung đột tại Sudan, chương trình bảo vệ trẻ em ở Chad, hay việc đăng ký tị nạn cho hàng chục nghìn người đến Ethiopia từ Nam Sudan và Eritrea đều bị ngừng trệ… UNHCR cũng lo ngại, thiếu viện trợ sẽ khiến phụ nữ và trẻ em gái đối mặt với nguy cơ bạo lực, bóc lột, trẻ em mất cơ hội học tập và người khuyết tật gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ bảo vệ.
Trong khi đó, nhu cầu viện trợ lại không ngừng tăng, với số người phải rời bỏ quê hương vì xung đột và khủng hoảng trên thế giới lên tới 117 triệu người, khiến nhu cầu hỗ trợ ngân sách cho các cơ quan như UNHCR tăng cao, vượt xa khả năng đáp ứng. Theo UNHCR, từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan này đã phải hỗ trợ ứng phó 22 tình trạng khẩn cấp tại 18 quốc gia.
Thiếu ngân sách nghiêm trọng, UNHCR buộc phải giảm mạnh các hoạt động nhân đạo trên toàn thế giới, cũng như thúc đẩy đợt tái cấu trúc lớn nhất trong lịch sử. Ông Salih cho biết, nhân sự của UNHCR đã giảm từ 20.000 nhân viên năm 2024 còn chưa đến 12.000 người hiện nay.
Theo LHQ, tình trạng thiếu ngân sách phần lớn do nguồn đóng góp từ các quốc gia tài trợ sụt giảm. Là những nhà tài trợ chính, song nhiều nước phát triển hiện đối mặt áp lực về kinh tế, lạm phát và thâm hụt ngân sách, dẫn đến việc thu hẹp quy mô ngân sách đối ngoại và viện trợ quốc tế.
Giải quyết tình trạng thiếu ngân sách không đơn thuần là câu chuyện "thắt lưng buộc bụng", hay giảm bớt các khoản hỗ trợ những người yếu thế nhất trên thế giới. Người đứng đầu UNHCR kêu gọi cộng đồng quốc tế đoàn kết và chia sẻ trách nhiệm lấp đầy “khoảng trống viện trợ” này.
NINH SƠN