Hạ nhiệt giá dầu thế giới
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine nhất trí thực hiện lệnh “ngừng bắn năng lượng”, theo đó chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, không chỉ gây bất ngờ cho dư luận mà ngay cả các bên trong cuộc. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết, lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức, đồng thời nhấn mạnh hai bên đều đã nhất trí thực hiện và cảnh báo: “Đừng phá vỡ thỏa thuận này!”.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ không công bố chi tiết về các điều khoản của thỏa thuận giữa các bên liên quan, trong khi cả Moscow và Kiev chưa lập tức xác nhận thông tin về việc này. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết, Ukraine chưa đạt thỏa thuận nào như vậy: "Tôi mới biết về thông báo ngừng bắn qua truyền thông. Nếu Nga đồng ý ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng, Ukraine cũng sẽ nhất trí". Nhà lãnh đạo Ukraine cũng nói thêm rằng, Kiev sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công nhà máy lọc dầu của đối phương nếu Nga chấm dứt tập kích hạ tầng năng lượng Ukraine.
Trong khi đó, theo các quan chức Nga, Moscow không có thông tin về thỏa thuận “ngừng bắn năng lượng” mà Tổng thống Donald Trump công bố. Phó Chủ tịch thứ nhất Ủy ban Năng lượng thuộc Hạ viện Nga Igor Ananskikh cho biết, ông không có thông tin về thỏa thuận này. "Chúng ta đều biết ông Donald Trump thường tung ra những thông tin kiểu như vậy để kìm hãm giá dầu. Tôi không biết tuyên bố này thật đến mức nào", ông Ananskikh nói với Hãng tin Ostorozhno Novosti.
Cho dù Nga và Ukraine chưa chính thức xác nhận, nhưng thông tin hai bên đồng ý về “thỏa thuận ngừng bắn năng lượng” đã lập tức tác động tới thị trường năng lượng, giúp kéo giảm giá dầu. Mở cửa phiên giao dịch ngày 12/10, giá dầu Brent giảm 1,3%, xuống còn 103,4 USD/thùng. Giá dầu thô Mỹ WTI cũng hạ 1,5%, về 90 USD/thùng.
Ngoài thị trường, các nước cũng phản ứng tích cực trước thông tin hai bên tham chiến là Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận “ngừng bắn năng lượng”. Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách đối ngoại và an ninh, bà Kaja Kallas nhấn mạnh, liên minh này hoan nghênh lệnh ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng giữa Ukraine và Nga “khi nó thực thi”. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố, Paris ủng hộ “lệnh ngừng bắn năng lượng thật sự” giữa Nga và Ukraine. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Australia nêu rõ, “Canberra ủng hộ lệnh ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng được Nga tôn trọng và góp phần hướng tới nền hòa bình công bằng và lâu dài.
Câu hỏi còn để ngỏ
Giá dầu thế giới, trong đó có dầu diesel đã tăng mạnh thời gian qua do các nguyên nhân như các cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ - Iran tại khu vực “rốn dầu” Trung Đông cùng sự tham gia của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen, cũng như giữa Nga và Ukraine. Việc Ukraine liên tiếp tấn công và gây ra những thiệt hại đáng kể cho các nhà máy lọc dầu của Nga được xem là một nguyên nhân quan trọng đẩy giá dầu diesel - thứ nhiên liệu đầu vào quan trọng của nền kinh tế thế giới - tăng cao. Do giảm sản lượng bởi các cuộc tấn công của Ukraine, Nga đã phải hạn chế xuất khẩu dầu diesel từ đầu năm nay
Tổng thống Donald Trump mới đây đã lên tiếng cáo buộc người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky phớt lờ đề nghị của Washington về việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu tại Nga, khi cho rằng động thái này có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu toàn cầu. Theo CNN, ông Donald Trump đã thể hiện sự tức giận trong bối cảnh các cuộc tập kích của Ukraine nhằm vào hạ tầng năng lượng Nga đã tăng mạnh trong một năm qua, khiến hàng loạt nhà máy lọc dầu trên lãnh thổ Nga bị hư hại. Hậu quả là giá xăng và dầu diesel tại Nga đã tăng khoảng 20% kể từ đầu năm dẫn tới việc nước này hạn chế xuất khẩu dầu diesel. Đây là nguyên nhân quan trọng châm ngòi cho cuộc khủng hoảng dầu diesel trên thị trường thế giới thời gian qua.
Thỏa thuận “ngừng bắn năng lượng” nếu được tôn trọng và thực thi, vì thế sẽ góp phần làm lắng dịu cơn sốt giá dầu diesel nói riêng, giá năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, thỏa thuận này xem ra khá mong manh nếu nhìn vào thực tế cuộc xung đột Ukraine - Nga. Bế tắc trên chiến trường, Nga và Ukraine đều xem tấn công vào hệ thống năng lượng là “mục tiêu đắt giá”, là đòn giáng mạnh khiến đối phương phải trả giá đắt.
Trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đang đến gần, Tổng thống Donald Trump đang tìm mọi cách để kéo giảm giá nhiên liệu nhằm mang lại lợi thế cho đảng Cộng hòa. Washington được cho đã gây áp lực mạnh lên Kiev nhằm bảo đảm “không phá vỡ thỏa thuận”. Mỹ có thể ngừng bán vũ khí gián tiếp và đình chỉ chia sẻ tin tình báo nếu Ukraine vẫn tấn công hạ tầng năng lượng Nga. Song, câu hỏi “khóa an toàn” thỏa thuận ngừng bắn năng lượng Ukraine - Nga hiệu quả đến đâu thì áp lực bên ngoài dù mạnh thế nào cũng không thể trả lời thay cho chính những người trong cuộc.
PHẠM DƯƠNG