Trạm y tế TP HCM thiếu bác sĩ, bệnh viện tuyến trên 'đỡ đầu'

Gánh vác việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho hơn 180.000 dân, Trạm y tế xã Đông Thạnh chỉ có hai bác sĩ cơ hữu có chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh. 6 bác sĩ còn lại thuộc lĩnh vực y học cổ truyền, y tế dự phòng hoặc mới ra trường chưa có chứng chỉ, khiến trạm gặp khó khăn trong khám chữa bệnh và triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe trên địa bàn. Để duy trì hoạt động, trạm phải ký hợp đồng thêm 4 bác sĩ.

Không chỉ thiếu bác sĩ, trạm còn chưa có phòng xét nghiệm, X-quang. Người bệnh cần thực hiện các kỹ thuật này phải chuyển lên tuyến trên.

"Chúng tôi rất cần bệnh viện hỗ trợ để thành lập phòng khám đa khoa tại trạm, có đủ điều kiện pháp lý và chuyên môn phục vụ người dân", BS.CK2 Ngô Hồng Việt Thanh, Giám đốc Trạm y tế xã Đông Thạnh, nói.

Tương tự, tại xã Hóc Môn với khoảng 100.000 dân, BS.CK2 Nguyễn Văn Trường, Giám đốc Trạm Y tế xã cho biết dù nhân sự khá hơn với 12 bác sĩ, trạm vẫn thie các chuyên khoa lẻ như nhi, tai mũi họng, da liễu. Trạm hiện khám bảo hiểm y tế khoảng 50-60 lượt mỗi tuần. Trong các đợt khám sức khỏe toàn dân, co ngày trạm phải gồng gánh khám cho 400-500 người. Trang thiết bị tại đây cũng lạc hậu, chiếc máy X-quang duy nhất đã sử dụng hơn 15 năm nay phải ngưng hoạt động chờ kinh phí mua mới.

Tình trạng thiếu hụt bác sĩ, bác sĩ chưa có chứng chỉ hành nghề và thiếu thiết bị cận lâm sàng như máy xét nghiệm, X-quang, chưa có xe chuyển bệnh cấp cứu cũng là tình trạng chung tại các trạm y tế Bà Điểm, Xuân Thới Sơn. "Người dân mong muốn trạm có thêm cận lâm sàng, đặc biệt là xét nghiệm và X-quang để giảm việc phải chuyển lên tuyến trên", BS.CK2 Ngô Cao Dũng, Giám đốc Trạm Y tế Xuân Thới Sơn, nói.

Nhằm tăng năng lực y tế cơ sở cho hơn 500.000 dân tại khu vực, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn triển khai kế hoạch kết nối, hỗ trợ toàn diện cho trạm y tế 4 xã Hóc Môn, Bà Điểm, Đông Thạnh, Xuân Thới Sơn, chiều 2/10. Hoạt động nằm trong Chương trình kết nối bệnh viện với Trạm y tế do Sở Y tế TP HCM triển khai. Theo đó, mỗi trạm y tế có một bệnh viện đa khoa làm đầu mối hỗ trợ toàn diện và kết nối với các bệnh viện chuyên khoa khi cần.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, cho biết bệnh viện sẽ căn cứ nhu cầu từng trạm để cử nhân sự hỗ trợ chuyên môn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật. Một nội dung khác là phối hợp chăm sóc sức khỏe tại nhà cho các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình chính sách và người yếu thế không có khả năng đi lại.

Theo BS.CK2 Nguyễn Thị Trúc Chi, Trưởng Phòng Kế hoạch Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, bệnh viện xây dựng 9 hình thức kết nối, gồm luân phiên hoặc biệt phái bác sĩ, đào tạo cầm tay chỉ việc, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, hỗ trợ nhận mẫu xét nghiệm... Bác sĩ từ bệnh viện có thể được luân phiên xuống trạm tối thiểu hai tháng mỗi đợt. Bệnh viện cũng thiết lập đường dây nóng 24/7 để hỗ trợ hội chẩn khi trạm gặp ca bệnh khó.

Mô hình chuyển tuyến được tổ chức theo hai chiều. Người bệnh nặng từ trạm y tế được chuyển lên bệnh viện để điều trị; khi tình trạng ổn định, thông tin điều trị và hướng dẫn sử dụng thuốc được chuyển về trạm để tiếp tục theo dõi tại địa phương. Cách làm này nhằm hạn chế việc người bệnh phải đi lại nhiều lần và giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên.

Một vướng mắc được các trạm y tế đặt ra là cơ chế thanh toán BHYT khi bác sĩ bệnh viện xuống khám. Đại diện Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn cho biết bác sĩ được luân phiên sẽ do trạm tiếp nhận, cập nhật thông tin trên cổng BHYT để thực hiện khám chữa bệnh trong phạm vi được cấp phép.

TP HCM đang có chính sách hỗ trợ nhân viên y tế luân phiên về cơ sở, từ ngày 1/10/2026 đến hết năm 2030. Các bác sĩ được hỗ trợ 12-20 triệu đồng mỗi tháng, tùy trình độ; tối đa 30 triệu đồng tại một số địa bàn đặc thù như xã đảo Thạnh An và đặc khu Côn Đảo. Dự kiến ngân sách chi khoảng 108 tỷ đồng mỗi năm, tương ứng khoảng 1.300 lượt nhân viên y tế luân phiên.

Sở Y tế TP HCM cũng đang xây dựng phương án biệt phái bác sĩ bệnh viện tuyến trên về trạm y tế làm giám đốc trong thời gian 3-5 năm.

Lê Phương