Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
Ông Vũ cho hay, chính sách hình sự đối với tội danh này vừa được điều chỉnh từ ngày 1/7/2025. Lần sửa đổi trước đã nâng ngưỡng áp dụng khung hình phạt tử hình khoảng 30 lần, trong đó nhóm heroin tăng từ 100g lên 3 kg.
Cho biết, chính sách mới thi hành hơn một năm, chưa được tổng kết, ông Vũ đề nghị cơ quan soạn thảo báo cáo cụ thể số bản án tử hình về tội này giảm bao nhiêu so với trước; số vụ có khối lượng từ 3 kg trở lên tăng hay giảm. Theo ông, đây là cơ sở để xem xét trước khi quyết định bỏ hình phạt tử hình.
Từ kinh nghiệm công tác trong lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Liêm, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị chia sẻ, ban đầu ông cũng có nhiều băn khoăn với đề xuất bỏ tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, khi đánh giá nhiều chiều, ông cho rằng bên cạnh trừng trị, răn đe, cần quan tâm công tác cảnh báo, phòng ngừa.
Đại biểu cho hay, nhiều đường dây ma túy do các đối tượng ở nước ngoài tổ chức, cầm đầu, còn người Việt Nam tham gia thực hiện một số khâu. Trong đó, có những đối tượng chủ mưu, cầm đầu chưa được truy tìm, xử lý.
Do vậy, cần cân nhắc vai trò của từng người khi áp dụng hình phạt. Thực tiễn, có những người Việt Nam tham gia đường dây vì mưu sinh, không giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu. Do vậy, ông bày tỏ băn khoăn về việc áp dụng hình phạt tử hình đối với những trường hợp này.
Xây dựng các xã, phường, tỉnh không ma túy
Ông Nguyễn Thanh Liêm cũng lưu ý sự khác biệt về vai trò giữa người tham gia và đối tượng tổ chức đường dây. Đối với những người chủ mưu, cầm đầu ở nước ngoài chưa bị xử lý, theo ông, đây mới là những đối tượng cần quy định tử hình.
Thực tế, số người bị tuyên án tử hình về tội mua bán trái phép chất ma túy nhưng chưa thi hành án còn lớn. Việc quản lý những người này tiềm ẩn rủi ro và gây áp lực cho lực lượng chuyên trách.
Giải pháp căn cơ hơn được đại biểu nhấn mạnh là vai trò của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, hướng tới xây dựng các xã, phường, tỉnh không ma túy.
Phó Giám đốc Học viện An ninh nhân dân Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai), đồng tình với hướng thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo.
Ông cho rằng, cần nhìn nhận việc điều chỉnh chính sách trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao nhận thức xã hội và hội nhập quốc tế. Lộ trình giảm và tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình phù hợp với xu hướng chung của thế giới.
Theo ông, việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình có thể khiến các cơ quan chức năng gặp thêm khó khăn trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Tuy nhiên, đặt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, vẫn cần thực hiện lộ trình này.
Ông Nguyễn Trung Kiên nhấn mạnh, tù chung thân không được giảm án vẫn là hình phạt có tính nghiêm khắc cao. Từ đó, ông đồng tình với phương án chỉ giữ lại bốn tội danh có hình phạt tử hình như nội dung dự thảo.