Trước khi có con, buổi tối của vợ chồng có thể là một bữa ăn riêng, một bộ phim hay đơn giản là vài phút nằm cạnh nhau. Sau khi có con, cùng khoảng thời gian ấy thường được thay bằng thay tã, pha sữa, ru con. Đến khi con ngủ, bố mẹ thường cũng đã kiệt sức. Đời sống tình dục vì thế dễ giảm sút, dù tình cảm giữa hai người không nhất thiết thay đổi.
Nghiên cứu của Ahlborg và cộng sự công bố trên The Journal of Sex Research, khảo sát 820 người lần đầu làm cha mẹ cho thấy, sáu tháng sau sinh, phần lớn vẫn hài lòng với mối quan hệ nhưng mức độ hài lòng về đời sống tình dục giảm ở cả hai giới. Tình trạng quá mệt để quan hệ là vấn đề nổi bật, đặc biệt ở người mẹ. Tần suất quan hệ phổ biến trong nhóm khảo sát là một đến hai lần mỗi tháng.
Thiếu ngủ là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến ham muốn. Khi trẻ thường xuyên thức giấc ban đêm, giấc ngủ của cha mẹ cũng bị gián đoạn, khiến cơ thể mệt mỏi và ít năng lượng cho hoạt động tình dục. Nghiên cứu của MacKenzie và cộng sự trên Journal of Family Psychology, ghi nhận chất lượng giấc ngủ của trẻ có liên quan đến giấc ngủ, ham muốn và tần suất quan hệ của cha mẹ trong năm đầu sau sinh.
Ở phụ nữ, những thay đổi sinh lý sau thai kỳ và cuộc sinh cũng tác động đáng kể đến đời sống tình dục. Người mẹ có thể còn đau tầng sinh môn, khó chịu ở vết mổ, mệt mỏi hoặc chưa tự tin với vóc dáng. Đặc biệt, khi cho con bú, prolactin tăng và estrogen giảm có thể khiến ham muốn suy giảm, âm đạo khô và dễ đau khi quan hệ. Tổng quan 22 nghiên cứu của Adeli và cộng sự đăng trên BMC Women's Health, ghi nhận bên cạnh hormone, stress, hình ảnh cơ thể và sự hỗ trợ từ bạn đời cũng ảnh hưởng đến chức năng tình dục.
Người cha cũng chịu nhiều áp lực sau khi có con. Trách nhiệm tài chính, công việc, thiếu ngủ và những thay đổi trong sinh hoạt gia đình có thể khiến người đàn ông căng thẳng, giảm ham muốn hoặc cảm thấy ít được bạn đời quan tâm. Khi hai người không chia sẻ, những khác biệt trong nhu cầu dễ dẫn đến hiểu lầm: người chồng cho rằng vợ không còn muốn gần gũi, trong khi người vợ cảm thấy chồng chưa thấu hiểu sự mệt mỏi của mình.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, sau khi có con, vợ chồng thường dành phần lớn thời gian cho vai trò làm cha mẹ, dần ít quan tâm đến mối quan hệ đôi lứa. Những câu chuyện về công việc, sở thích, cảm xúc hay dự định chung được thay bằng việc con ăn chưa, còn tã không, ai đưa con đi khám. Hai người vẫn ở cạnh nhau mỗi ngày nhưng thời gian thực sự dành cho nhau ngày càng ít. Khi sự kết nối cảm xúc suy giảm, ham muốn tình dục cũng khó duy trì như trước.
Ảnh minh hoạ tạo bởi AI
Để cải thiện tình trạng này, các cặp đôi không nhất thiết phải bắt đầu bằng mục tiêu tăng tần suất quan hệ. Việc chia sẻ trách nhiệm chăm con, giúp bạn đời có thời gian nghỉ ngơi, cùng ăn một bữa riêng hoặc dành thời gian trò chuyện có thể giúp khôi phục sự gần gũi. Những cử chỉ âu yếm cũng không nên mặc định phải dẫn đến quan hệ tình dục, nhất là khi người mẹ chưa sẵn sàng.
Với phụ nữ còn đau hoặc khô âm đạo, cần đánh giá và xử lý các vấn đề thể chất trước khi kỳ vọng đời sống tình dục trở lại bình thường. Người chồng cũng nên chủ động chia sẻ cảm xúc thay vì im lặng hoặc tạo áp lực cho bạn đời.
Bác sĩ Duy lưu ý không nên áp đặt mốc thời gian cố định để vợ chồng phải trở lại nhịp sinh hoạt tình dục như trước khi có con. Mỗi phụ nữ có quá trình hồi phục khác nhau, mỗi gia đình có điều kiện chăm sóc trẻ và nhu cầu riêng. Nếu đau khi quan hệ, khô âm đạo, sợ gần gũi, giảm ham muốn kéo dài hoặc có biểu hiện buồn bã, kiệt sức không cải thiện, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân. Nam giới giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc căng thẳng tình dục kéo dài cũng cần được tư vấn.
Lê Phương