BS.CKI Trần Thị Huyền Trang, khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết phụ nữ sau sinh cần thời gian để cơ thể đào thải dịch, co hồi tử cung cũng như điều chỉnh các thành phần cơ thể khiến cân nặng khó giảm. Những thay đổi trong cuộc sống khi dành nhiều thời gian chăm sóc con, ngủ ít, ít vận động có thể ảnh hưởng đến hiệu quả giảm cân.
Bác sĩ Trang chỉ ra một số nguyên nhân khiến phụ nữ sau sinh khó giảm cân.
Ăn nhiều hơn nhu cầu
Phụ nữ sau sinh thường được khuyến khích ăn nhiều để hồi phục và có sữa. Thói quen ưu tiên các món nhiều chất béo, đồ ngọt hoặc thức uống được cho là "lợi sữa" có thể cung cấp lượng lớn năng lượng cao, gây tăng cân.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), phụ nữ cho con bú khỏe mạnh thường cần thêm khoảng 330-400 kcal mỗi ngày so với trước mang thai. Mức này thay đổi tùy thể trạng, vận động và hình thức nuôi con.
Bữa ăn của phụ nữ sau sinh cần cân bằng, đủ chất. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thiếu ngủ, ít vận động
Thức đêm chăm con khiến giấc ngủ của người mẹ ngắn và gián đoạn, làm thay đổi cảm giác đói, no, tăng xu hướng ăn đồ ngọt, thức ăn nhanh hoặc ăn đêm. Rối loạn giấc ngủ dễ dẫn đến căng thẳng, trầm cảm, khiến người mẹ ăn uống theo cảm xúc, ảnh hưởng đến cân nặng.
Cơn đau vết mổ hoặc tầng sinh môn, mệt mỏi và thiếu thời gian khiến phụ nữ vận động ít hơn sau sinh. Khi đó, mức năng lượng tiêu hao giảm nhưng khẩu phần không thay đổi.
Bác sĩ Trang cho biết phụ nữ sau sinh có thể trở lại vận động từng bước, tăng dần thời gian và cường độ theo khả năng hồi phục, hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình mỗi tuần theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Người sinh mổ, có biến chứng hoặc chảy máu, đau bất thường cần hỏi bác sĩ sản khoa trước khi tập luyện.
Rối loạn nội tiết
Hormone estrogen và progesterone giảm đột ngột sau sinh khiến cơ thể thay đổi cách tích trữ năng lượng và dễ tích mỡ, đặc biệt là ở vùng bụng. Đây là hiện tượng sinh lý thường gặp, kéo theo nhiều triệu chứng như tăng cân kèm mệt mỏi kéo dài, sợ lạnh, táo bón, da khô hoặc khó tập trung.
Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cũng cần theo dõi đường huyết sau sinh vì nguy cơ đái tháo đường type 2 cao hơn so với người không mắc. Tiền sử này không phải nguyên nhân trực tiếp của mọi trường hợp tăng cân nhưng cảnh báo nguy cơ rối loạn chuyển hóa lâu dài. Phụ nữ có tiền sử mắc đái tháo đường thai kỳ nên được tầm soát định kỳ suốt đời, mỗi 1-3 năm.
Bác sĩ Trang khuyên phụ nữ nên đi khám nếu cân nặng tiếp tục tăng dù đã điều chỉnh ăn uống, vận động hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Bác sĩ sẽ đánh giá cân nặng trước mang thai, mức tăng trong thai kỳ, chế độ sinh hoạt, thuốc đang dùng và bệnh nền trước khi chỉ định xét nghiệm.
Để kiểm soát cân nặng, người mẹ nên ăn đa dạng, điều chỉnh khẩu phần theo nhu cầu, hạn chế thức uống có đường và thực phẩm giàu năng lượng. Không tự dùng thuốc, hormone, trà hoặc thực phẩm giảm cân vì có thể ảnh hưởng sức khỏe mẹ và trẻ đang bú.
Vân Anh
Độc giả đặt câu hỏi bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp