Trên đường phố, không khó để bắt gặp những chiếc xe máy chỉ lắp một gương chiếu hậu bên trái, trong khi gương bên phải bị tháo bỏ hoặc không được trang bị từ đầu.
Nhiều người cho rằng xe máy phải có đủ hai gương mới đúng quy định, nhưng thực tế pháp luật hiện hành quy định cụ thể hơn: gương bên trái là yêu cầu bắt buộc, còn không có gương bên phải không bị xử phạt theo lỗi này.
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, phương tiện tham gia giao thông phải đáp ứng các điều kiện an toàn kỹ thuật theo quy định. Với xe mô tô, xe gắn máy, bắt buộc lắp ít nhất 1 gương chiếu hậu bên trái của người lái. Trường hợp phương tiện có gương đúng quy định, người điều khiển có thể bị xử phạt nặng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 14 Nghị định 168 quy định phạt tiền từ 400-600 nghìn đồng đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự khi không có gương chiếu hậu bên trái người điều khiển hoặc có nhưng không có tác dụng.
Vì sao quy định chỉ bắt buộc gương bên trái?
Theo các chuyên gia, việc quy định bắt buộc phải có gương bên trái có liên quan đến nhu cầu quan sát khi điều khiển xe trong điều kiện giao thông tại Việt Nam.
Các phương tiện lưu thông bên phải đường, trong khi việc vượt xe thông thường được thực hiện từ bên trái. Do đó, gương bên trái giúp người lái theo dõi phương tiện đang tiếp cận từ phía sau, đặc biệt trước khi chuyển hướng, chuyển làn hoặc đi vào dòng xe khác.
Trong bối cảnh xe máy thường xuyên đi chung làn hoặc di chuyển sát ô tô, xe buýt và xe tải, khả năng quan sát phía sau có ý nghĩa quan trọng. Việc thiếu gương bên trái có thể khiến người lái khó phát hiện phương tiện đang vượt, làm tăng nguy cơ va chạm khi chuyển hướng hoặc dịch chuyển sang bên trái.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng pháp luật quy định gương bên trái là điều kiện tối thiểu bắt buộc, chứ không có nghĩa gương bên phải không có tác dụng. Việc không bắt buộc lắp cả hai gương theo lỗi xử phạt nêu trên không đồng nghĩa với khuyến cáo người dân tháo bỏ gương bên phải.
Không bị phạt khi thiếu gương phải, nhưng vẫn nên lắp đủ
Gương bên phải giúp người lái quan sát phương tiện phía sau ở phía phải, nhất là khi chuẩn bị rẽ phải, tránh chướng ngại vật, đi sát lề đường.
Trong điều kiện giao thông đông đúc, có thể xuất hiện xe máy vượt bên phải hoặc phương tiện đi sát bên cạnh, khiến việc quan sát bằng một gương không đủ để bao quát mọi tình huống.
Vì vậy, dù không bị xử phạt chỉ vì thiếu gương bên phải theo quy định tại Nghị định 168, người điều khiển xe máy vẫn nên trang bị đủ hai gương để mở rộng tầm quan sát. Người lái cũng cần kết hợp quan sát gương với việc nhìn trực tiếp khi điều kiện cho phép, bật tín hiệu sớm và chuyển hướng từ từ, không phụ thuộc hoàn toàn vào hình ảnh trong gương.
Ngoài vị trí lắp đặt, gương chiếu hậu cũng phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy chuẩn hiện hành. Gương cần được lắp chắc chắn, có thể điều chỉnh từ vị trí lái và bảo đảm vùng quan sát theo quy định. Những loại gương quá nhỏ, rung lắc hoặc chỉ mang tính trang trí có thể không đáp ứng yêu cầu an toàn, dù được gắn trên xe.
Quy định bắt buộc gương bên trái vì thế nên được hiểu là mức yêu cầu tối thiểu để xe máy đủ điều kiện tham gia giao thông, không phải giới hạn về số lượng gương mà người lái nên sử dụng. Trong thực tế, lắp đủ hai gương và điều chỉnh đúng vị trí vẫn là lựa chọn an toàn hơn, giúp người điều khiển chủ động xử lý tình huống và hạn chế điểm mù khi lưu thông.