Tìm lại bước chân sau đột quỵ
Đang sinh sống tại Mỹ, ông N.M (73 tuổi) bất ngờ ngã quỵ, liệt nửa người trái. Ông được gia đình đưa đến bệnh viện cấp cứu và chẩn đoán đột quỵ dạng xuất huyết não. Sau giai đoạn điều trị cấp tính, người bệnh tiếp tục tập phục hồi chức năng trong ba tháng.
Tuy nhiên, khả năng vận động của ông cải thiện chậm. Nam bệnh nhân vẫn gặp khó khăn khi đi lại và cần người chăm sóc hỗ trợ trong phần lớn sinh hoạt hằng ngày. Trước tình trạng này, gia đình quyết định đưa ông về Việt Nam, tiếp tục điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM- cơ sở 3.
Thời điểm nhập viện, người bệnh đã bước sang tháng thứ tư sau đột quỵ. Sau khi đánh giá tình trạng sức khỏe và khả năng vận động, các bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị kết hợp y học cổ truyền với phục hồi chức năng. Mục tiêu là cải thiện sức cơ bên liệt, khả năng giữ thăng bằng và từng bước khôi phục các hoạt động vận động cơ bản.
Người bệnh được chỉ định điện châm, xoa bóp bấm huyệt, sử dụng thuốc y học cổ truyền kết hợp các bài tập phục hồi chức năng. Quá trình tập luyện được triển khai theo từng bước, từ vận động các chi, giữ thăng bằng khi ngồi, chuyển tư thế đến tập đứng và đi lại với dụng cụ hỗ trợ.
Những chuyển biến đầu tiên được ghi nhận sau tháng điều trị thứ nhất. Người bệnh đã có thể nhấc chân trái khỏi mặt giường và ngồi vững hơn. Sang tháng thứ hai, ông có thể đứng mà không cần người đỡ, bắt đầu tập đi những bước ngắn giữa hai thanh vịn song song.
Sau ba tháng điều trị và tập luyện liên tục tại Việt Nam, khả năng vận động của người bệnh cải thiện rõ rệt so với thời điểm nhập viện. Ông có thể tự đứng dậy, đi lại bằng gậy và chủ động thực hiện phần lớn hoạt động sinh hoạt cá nhân cơ bản. Khi bệnh nhân kết thúc đợt điều trị để trở lại Mỹ cùng gia đình, mức độ phụ thuộc vào người chăm sóc của ông đã giảm đáng kể.
Theo BSCKI Âu Văn Khê, phục hồi chức năng sau đột quỵ cần được duy trì liên tục, với mục tiêu và cường độ phù hợp khả năng của từng người bệnh. Ngay cả khi đã qua những tháng đầu sau đột quỵ, bệnh nhân vẫn có thể tiếp tục cải thiện chức năng vận động ở những mức độ khác nhau.
Việc phối hợp y học cổ truyền và phục hồi chức năng cần dựa trên đánh giá lâm sàng, tình trạng sức khỏe và mục tiêu điều trị cụ thể, không áp dụng một liệu trình giống nhau cho tất cả người bệnh.
Cá thể hóa tập phục hồi
Sau đột quỵ, mức độ tổn thương và khả năng hồi phục ở mỗi người rất khác nhau. Người bệnh có thể bị yếu hoặc liệt một bên cơ thể, khó đứng, đi lại, giữ thăng bằng; một số trường hợp còn gặp tình trạng co cứng, đau hoặc cần hỗ trợ trong các hoạt động thường ngày. Tuổi tác, thể trạng và bệnh lý đi kèm cũng ảnh hưởng đến quá trình phục hồi.
Vì vậy, kế hoạch điều trị cần được xây dựng dựa trên tình trạng cụ thể của từng người. Bác sĩ đánh giá khả năng vận động, mức độ độc lập trong sinh hoạt và những chức năng đang bị hạn chế để xác định mục tiêu ưu tiên. Trong quá trình tập luyện, kế hoạch tiếp tục được điều chỉnh theo tiến triển và khả năng đáp ứng.
Tùy tình trạng, người bệnh có thể được bố trí các buổi điều trị và tập luyện vào cả sáng và chiều. Nội dung, thời lượng và cường độ tập cần phù hợp với thể trạng, khả năng vận động và mức độ dung nạp, tránh tập luyện quá sức.
Theo bác sĩ Khê, các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt có thể được phối hợp với tập vận động, tập thăng bằng và các kỹ thuật phục hồi chức năng khác khi có chỉ định.
Song song với đó, người bệnh cần được theo dõi, kiểm soát các bệnh lý nền và yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch nhằm hạn chế nguy cơ tái phát đột quỵ.