Việt Nam nhận chuyển giao công nghệ tế bào trị ung thư từ Nhật Bản

Công nghệ tế bào thế hệ mới do Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara phát triển; được Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) phê duyệt, cấp phép ứng dụng nhiều năm tại nước này. Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Tâm Anh sẽ nhận chuyển giao hai công nghệ phân lập, nuôi cấy, biệt hóa chọn lọc: tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ (Mesenchymal Stem Cells - MSC) và tế bào miễn dịch tự nhiên NK (Natural Killer cells) điều trị ung thư.

Lễ công bố diễn ra ngày 9/11, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các lãnh đạo cấp cao Việt Nam - Nhật Bản, nhân chuyến thăm Nhật ngày 8-11/11.

Các công nghệ tế bào hiện đại sẽ được áp dụng trên toàn hệ thống BVĐK Tâm Anh tại 5 cơ sở ở TP HCM và Hà Nội, hiện phục vụ hơn 10.000 lượt bệnh nhân mỗi ngày.

Trong công nghệ tế bào miễn dịch tự nhiên NK (Natural Killer cells), máu của người bệnh được thu thập để phân lập tế bào miễn dịch, tuyển chọn những tế bào miễn dịch phù hợp, sau đó nuôi cấy trong môi trường chuyên biệt nhằm tăng sinh và hoạt hóa chức năng. Khi đạt các tiêu chuẩn chất lượng, tế bào được truyền trở lại cơ thể, góp phần tăng cường khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư của hệ miễn dịch. Giải pháp này được ứng dụng trong điều trị ung thư, góp phần thay đổi chiến lược điều trị và cải thiện kết quả ở nhiều loại bệnh, như ung thư vú, phổi, dạ dày, bàng quang, thận, đại trực tràng...

Theo GS.TS.BS Tạ Thành Văn, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào, BVĐK Tâm Anh Hà Nội, liệu pháp tế bào NK có tiềm năng bổ sung thêm một hướng tiếp cận trong chiến lược điều trị ung thư đa mô thức, bên cạnh phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và điều trị đích.

"Công nghệ tế bào miễn dịch NK giúp tạo thêm một 'vũ khí' hiện đại hàng đầu thế giới trong chiến lược dự phòng, điều trị ung thư đang gia tăng nhanh tại Việt Nam", ông cho biết.

Với công nghệ tế bào gốc trung mô (MSC), tế bào được lấy từ mô mỡ của chính người bệnh, sau đó trải qua quá trình phân lập, xử lý, nuôi cấy và sử dụng trở lại cho họ. MSC có khả năng điều hòa đáp ứng miễn dịch và tham gia vào quá trình sửa chữa mô. Công nghệ này đang được nghiên cứu, phát triển trong nhiều hướng ứng dụng liên quan đến bệnh lý tim mạch, thần kinh (đột quỵ, sa sút trí tuệ), tiểu đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), trẻ hóa da...

Trước hoàn tất chuyển giao, các chuyên gia Nhật Bản đã đến Tâm Anh đánh giá, thẩm định toàn diện, xác nhận đơn vị Việt Nam đáp ứng các yêu cầu ở mức rất cao. Do đó quá trình tiếp nhận chuyển giao đã hoàn thành trước thời gian dự kiến.

GS.TS Matsuo Yoshinobu, Tập đoàn Y tế Grandsoul, chuyên gia Công nghệ cấp cao tại Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara, đánh giá Hệ thống BVĐK Tâm Anh có nền tảng công nghệ, nhân sự và các quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm túc, bài bản. Điều này tạo thuận lợi để tiếp nhận, phát triển các công nghệ tiên tiến từ Nhật Bản rất chuyên nghiệp và nhanh chóng. "Chúng tôi đã sẵn sàng để hai bên cùng phát triển lĩnh vực y học tái tạo an toàn, chất lượng và bền vững tại Việt Nam, với hiệu quả điều trị, an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu", GS.TS Matsuo Yoshinobu nói.

GS.TS.BS Tạ Thành Văn cho biết, để đi đến hoàn tất hợp đồng chuyển giao công nghệ, tiếp nhận được đầy đủ các "công nghệ lõi", đơn vị đã đầu tư lớn để phát triển y tế công nghệ cao, từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, đến nhân lực chuyên sâu, cùng định hướng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế. Trong lĩnh vực y học tái tạo và trị liệu tế bào, hệ thống đã xây dựng Ngân hàng mô và máu cuống rốn và được Bộ Y tế cấp phép hoạt động, từ năm 2019; phát triển Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào.

BVĐK Tâm Anh xây dựng hệ sinh thái công nghệ cao trong chẩn đoán và điều trị ung thư, với các hệ thống CT Somatom Force VB30, MRI 3 Tesla, PET/CT, xét nghiệm chuyên sâu và sinh học phân tử. Bệnh viện sở hữu hai hệ thống phẫu thuật robot Da Vinci Xi (Mỹ), đã thực hiện thành công hơn 600 ca, đồng thời triển khai hóa trị, điều trị đích, miễn dịch và phác đồ đa mô thức. Đặc biệt, hệ thống xạ trị proton MEVION S250-FIT (Mỹ), trị giá gần 2.000 tỷ đồng, đang được lắp đặt, hoàn thiện trước khi vận hành.

Theo các chuyên gia, với sự chuyển giao từ Grandsoul tới Tâm Anh, Việt Nam trở thành số ít các quốc gia châu Á có thể hoàn toàn làm chủ công nghệ lõi trong công nghệ tế bào gốc, tế bào miễn dịch, đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn Nhật Bản ở mức cao nhất.

Ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT Hệ thống BVĐK Tâm Anh, cho biết kết quả có được nhờ các Nghị quyết của Trung ương Đảng và Chính phủ, giúp doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn đầu tư công nghệ chiến lược quốc gia. Việc tiếp nhận chuyển giao toàn bộ một công nghệ mới, không chỉ mang ý nghĩa làm chủ công nghệ lõi trong một lĩnh vực, còn có thể mở ra quá trình hợp tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản cùng nghiên cứu, cùng đầu tư, cùng phát triển.

Nhật Bản là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về nghiên cứu phát triển và những thành tựu trong ứng dụng công nghệ tế bào, tế bào miễn dịch trong chăm sóc, nâng cao sức khỏe, điều trị ung thư và nhiều bệnh mạn tính. Đến năm 2026, Nhật Bản sở hữu 3 giải Nobel y sinh từ thành tựu của những công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến tế bào gốc, tế bào miễn dịch.

Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Cả nước có khoảng 1,6 triệu người suy tim, tỷ lệ đột quỵ ở mức 1.541 trên 100.000 dân, thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á. Ngoài ra, khoảng 8 triệu người mắc bệnh đái tháo đường, khoảng trên 5% người dân trên 60 tuổi sa sút trí tuệ...

Tâm Anh kỳ vọng, với sự chuyển giao công nghệ tế bào từ Nhật Bản, người bệnh Việt Nam không còn phải tốn kém tiền, thời gian, công sức để ra nước ngoài để được sử dụng các công nghệ tế bào gốc, tế bào miễn dịch chữa trị ung thư, bệnh mạn tính.

Tuệ Diễm