Vụ Hiệu trưởng thu 15.000 đồng/tiết học thêm: An ninh thắt chặt, âm thanh phòng báo chí bị ngắt

Ngày 10 tháng 9, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên phúc thẩm bị cáo Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình, cùng bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu Kế toán nhà trường. Cả hai bị cáo bị xét xử về tội danh Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ trong vụ án liên quan đến thu tiền học thêm. Dù là phiên tòa công khai, an ninh từ 8 giờ 30 phút đã thắt chặt với băng rôn chắn ngang cửa và toàn bộ thiết bị điện tử của người tham gia tố tụng bị giữ lại. Khoảng 20 phóng viên báo chí được sắp xếp theo dõi qua màn hình truyền trực tiếp tại phòng báo chí riêng nhưng bị yêu cầu để lại laptop và điện thoại thông minh ngoài cửa. Đáng chú ý, tín hiệu âm thanh truyền từ phòng xét xử sang phòng báo chí bất ngờ bị ngắt tiếng không rõ lý do trong suốt quá trình theo dõi của lực lượng báo chí. Việc chỉ được tác nghiệp bằng giấy bút cùng sự cố ngắt âm thanh đã khiến các phóng viên và nhiều người dân quan tâm bày tỏ sự bức xúc vì không thể theo dõi trọn vẹn. Trước đó, Tòa án nhân dân khu vực 1 thành phố Hà Nội xử sơ thẩm đã tuyên phạt cô Nguyễn Thị Bình 3 năm tù và bà Phạm Thị Minh Nguyệt 24 tháng tù treo. Bản án sơ thẩm xác định năm 2013 Hà Nội quy định mức thu thỏa thuận dạy thêm từ 6.000 đến 26.000 đồng mỗi học sinh cho một tiết học tùy theo quy mô sĩ số. Đáng lẽ với sĩ số từ 20 đến 40 học sinh thì mức thu quy định là 7.000 đến 9.000 đồng, nhưng hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình lại chỉ đạo giáo viên thu 15.000 đồng. Để tránh việc kiểm tra của quận, cựu hiệu trưởng bị cáo buộc đã chỉ đạo thủ quỹ nhà trường lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm che giấu hành vi vi phạm. Cơ quan tố tụng xác định tổng tiền thu dạy thêm là hơn 2,1 tỷ đồng, trong đó khoản thu vượt quy định hơn 1 tỷ đồng được coi là thiệt hại của phụ huynh. Trong số tiền thu vượt quy định nêu trên, bản án sơ thẩm cho rằng cá nhân bị cáo Nguyễn Thị Bình đã trực tiếp hưởng lợi số tiền 72 triệu đồng. Sau phiên sơ thẩm, cựu Hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình đã quyết định kháng cáo kêu oan toàn bộ bản án và mời 5 luật sư tham gia bào chữa tại phiên phúc thẩm. Nhiều phụ huynh có con em học thời điểm đó cũng lên tiếng cho rằng cô Bình không có tội vì mức thu 15.000 đồng dựa trên chủ trương chung và đã được đồng thuận. Đại diện các phụ huynh khẳng định việc thu tiền hoàn toàn có sự nhất trí của cha mẹ học sinh và không ai có ý kiến về việc bị thiệt hại tài chính. Vụ án xuất hiện tình tiết pháp lý quan trọng khi ngày 4 tháng 5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật thuộc Bộ Tư pháp ban hành kết luận kiểm tra. Cục dẫn Thông tư 17 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định tiền học thêm do thỏa thuận chứ không giao chính quyền địa phương quy định mức thu tối đa. Như vậy, Quyết định 22 năm 2013 của UBND thành phố Hà Nội và Hướng dẫn 5898 của Sở Giáo dục và Đào tạo giới hạn mức thu tối đa là chưa phù hợp quy định. Cơ quan thuộc Bộ Tư pháp đã kiến nghị thành phố Hà Nội khẩn trương xử lý các nội dung trái pháp luật và xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân tham mưu ban hành. Chỉ một ngày sau kết luận của Bộ Tư pháp, hôm 5 tháng 5, UBND thành phố Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22 có hiệu lực từ ngày ký. Việc văn bản pháp lý làm căn cứ xác định mức thu vượt quy định bị bãi bỏ đã đặt ra những câu hỏi quan trọng về cơ sở buộc tội đối với bị cáo Nguyễn Thị Bình. Tại phiên phúc thẩm, Hội đồng xét xử đã triệu tập nhiều nhân chứng, người liên quan và các giáo viên nhà trường để làm rõ các tình tiết khách quan của vụ án. Diễn biến phiên tòa thu hút sự chú ý đặc biệt từ dư luận bởi tính chất pháp lý phức tạp và sự thay đổi của các quy định quản lý thu chi giáo dục. Phán quyết cuối cùng của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội được kỳ vọng sẽ bảo đảm tính thượng tôn pháp luật và giải quyết thấu đáo quyền lợi của các bên.