Trong 8 tháng qua, lực lượng Quản lý thị trường TPHCM đã kiểm tra, xử lý 826 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng lậu trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội.
Hơn 220.000 đơn vị sản phẩm bị tạm giữ, tổng trị giá gần 19 tỷ đồng; số tiền xử phạt hơn 8,5 tỷ đồng. Cơ quan chức năng cũng chuyển 7 vụ có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan điều tra.
Tại tọa đàm “Minh bạch thông tin sản phẩm - Chung tay bảo vệ người tiêu dùng” do báo Công an nhân dân tổ chức sáng 24/8, các đại diện cơ quan chức năng và doanh nghiệp cho rằng môi trường mạng đang tạo điều kiện để hàng giả tiếp cận người mua nhanh hơn, trong khi người tiêu dùng lại khó kiểm chứng hàng hóa trước khi xuống tiền.
Thượng tá Nguyễn Thành Danh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường, Công an TPHCM, cho biết một trong những thủ đoạn phổ biến là quảng cáo hàng “xách tay”, “hàng chính hãng khuyến mại”, sau đó tung chương trình giảm giá để kích thích người mua. Không ít trường hợp hàng giả được làm giống hàng thật đến mức khó phân biệt bằng mắt thường. Các đối tượng còn sử dụng hình ảnh, bao bì, tem nhãn, giấy tờ giả hoặc gây nhầm lẫn, thậm chí làm giả tem chống giả, mã QR, hóa đơn, giấy chứng nhận để tạo niềm tin với khách hàng.
Trên sàn thương mại điện tử và các buổi livestream, những thông điệp như “giảm giá sốc”, “xả kho”, “giá độc quyền”, “chỉ còn vài sản phẩm”, “chốt đơn trong 30 giây”... được sử dụng để tạo tâm lý khẩn cấp. Khi bị thúc ép bởi thời gian và giá bán, người mua có ít cơ hội kiểm tra nguồn gốc, chất lượng hàng hóa.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Đội quản lý thị trường kiểm tra hàng hoá tại một cơ sở kinh doanh mỹ phẩm tại TPHCM (Ảnh: Quốc Nam).
Một thủ đoạn khác là lợi dụng hình ảnh, uy tín của người có sức ảnh hưởng, nhiều KOL, KOC được sử dụng để giới thiệu, chứng thực sản phẩm, góp phần tạo cảm giác đây là người bán chuyên nghiệp và hàng hóa đáng tin cậy.
Trong bối cảnh đó, theo Thượng tá Danh, việc xây dựng cơ chế định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm là giải pháp quan trọng để chuyển từ quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ. Công an TPHCM đang thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an về tổng rà soát các cơ sở sản xuất, kinh doanh theo ngành hàng trọng điểm. Đây được xác định là cơ sở dữ liệu phục vụ định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc, hướng tới ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Bác sĩ Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, cho hay trong cơ chế quản lý chủ yếu theo hướng hậu kiểm, doanh nghiệp càng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin chất lượng, hồ sơ công bố và nguồn gốc sản phẩm. Điều này đặc biệt quan trọng khi hàng hóa được bán trên mạng xã hội, nơi người mua không thể trực tiếp kiểm tra sản phẩm trước khi giao dịch.
Khi thông tin thiếu minh bạch, người tiêu dùng có nguy cơ mất an toàn, doanh nghiệp bị ảnh hưởng uy tín và cơ quan chức năng gặp khó khăn trong truy xuất, thu hồi khi xảy ra sự cố.
Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TPHCM, nói rằng dữ liệu sản phẩm là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý. Việc kết nối, chia sẻ thông tin về hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ và chủ thể kinh doanh, cùng với chuẩn hóa dữ liệu giữa các cơ quan, sẽ giúp nhận diện nhanh hơn những dấu hiệu bất thường. Chống hàng giả không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường. Cần chuyển từ tư duy “phát hiện và xử lý” sang phòng ngừa, kiểm soát ngay từ nguồn.
Theo đó, các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội cũng cần xác thực người bán, kiểm soát thông tin hàng hóa, kịp thời gỡ bỏ gian hàng, quảng cáo vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng.