Xây dựng nguồn nhân lực bảo vệ hạ tầng số trước làn sóng AI

Ngày 25.9, Cuộc thi Sinh viên An ninh mạng 2026 chính thức khởi động vòng sơ khảo trực tuyến, mở ra sân chơi học thuật gắn với những thách thức bảo vệ hạ tầng số trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Chương trình nhận sự bảo trợ của Cục An ninh mạng thuộc Bộ Công an, Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng sự chủ trì của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia. Theo Thanh Niên, cuộc thi mang chủ đề “Bảo vệ các hạ tầng trọng yếu trong kỷ nguyên AI”, hướng tới bài toán cấp thiết về nguồn nhân lực an toàn thông tin chất lượng cao. Mùa giải năm nay thu hút 334 đội, gồm 294 đội đến từ 52 trường đại học, cao đẳng trong nước và 40 đội quốc tế thuộc khu vực ASEAN. Quy mô mở rộng cho thấy nhu cầu giao lưu, cọ xát và phát triển năng lực an ninh mạng đang ngày càng rõ nét trong môi trường giáo dục khu vực. Đằng sau cuộc tranh tài là yêu cầu chuẩn bị nhân lực phù hợp với thực tiễn, đồng thời bám sát những yêu cầu thực thi của Nghị định số 329/2026/NĐ-CP vừa được ban hành. Vòng sơ khảo kéo dài 8 giờ, không chỉ kiểm tra kiến thức học thuật mà còn đưa thí sinh vào những bài toán kỹ thuật mô phỏng sát hoạt động vận hành mạng lưới. Sáu nhóm nội dung chuyên sâu gồm Pwnable, Reverse Engineering, Web, Crypto/ACM, Forensic và AI/IoT, đòi hỏi các đội phối hợp nhanh, xử lý chính xác và vận dụng kiến thức linh hoạt. Cách thiết kế này giúp cuộc thi vượt khỏi khuôn khổ kiểm tra lý thuyết, trở thành phép thử tương đối gần với áp lực mà chuyên gia an ninh mạng có thể gặp trong thực tế. Các bài toán đa dạng buộc thí sinh nhận diện lỗ hổng, phân tích mã, bảo vệ ứng dụng, giải quyết vấn đề mật mã và truy tìm dấu vết trong những tình huống phức tạp. Nội dung AI/IoT cũng phản ánh sự thay đổi nhanh chóng của hạ tầng số, khi thiết bị thông minh và công nghệ trí tuệ nhân tạo ngày càng hiện diện rộng rãi. Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh cuộc thi không chỉ tìm kiếm nhà vô địch, mà còn hướng tới việc phát hiện những “chiến sĩ an ninh mạng” tương lai. Những đội đạt kết quả tốt tại vòng sơ khảo sẽ tiếp tục tranh tài ở vòng chung khảo diễn ra ngày 16.10, với hai bảng thi có thể lệ và yêu cầu chuyên môn khác nhau. Bảng A gồm 20 đội đại diện cho 20 trường đạt kết quả cao nhất, trong đó mỗi trường cử một đội tham gia tranh tài theo hình thức Attack - Defense. Mô hình đối kháng trực tiếp yêu cầu các đội đồng thời bảo vệ hệ thống của mình, phát hiện điểm yếu và khai thác sơ hở từ đối phương. Bảng B dành cho các trường chưa có đội tham dự Bảng A, với đại diện được lựa chọn dựa trên thành tích cao nhất tại vòng sơ khảo của từng trường. Các đội tại bảng này thi theo hình thức Jeopardy, tập trung giải quyết những thử thách riêng biệt thuộc nhiều mảng kỹ thuật khác nhau. Hai hình thức thi tạo nên môi trường cạnh tranh đa dạng, giúp thí sinh thể hiện cả năng lực phòng thủ, tấn công, phân tích và giải quyết vấn đề trong thời gian giới hạn. Ban tổ chức kỳ vọng cuộc thi tạo được liên kết thực chất giữa bốn trụ cột gồm cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ và đội ngũ chuyên gia. Việc đưa các bài toán thực tiễn vào sân chơi sinh viên có thể thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức giảng đường với nhu cầu vận hành an ninh mạng tại doanh nghiệp. Đây cũng là kênh để các tổ chức trọng yếu nhận diện, tuyển dụng những nhân sự trẻ có khả năng xử lý tình huống thay vì chỉ dựa trên thành tích học tập. Kết quả thi đấu tại Bảng A của các đội trong nước sẽ là căn cứ chuyên môn để Hiệp hội An ninh mạng quốc gia lựa chọn nhân tố đại diện Việt Nam tại những đấu trường khu vực như Cyber SEAGame hoặc ASEAN Cyber Shield. Trong tháng 10, chương trình còn kết hợp các hội thảo chuyên đề về nhân lực AI tại Hà Nội, hoạt động UniTour và Ngày hội Sinh viên An ninh mạng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ sinh thái đào tạo bền vững, giúp người trẻ nâng cao kỹ năng tự vệ số và đóng góp vào chiến lược làm chủ công nghệ an toàn thông tin của đất nước.