Thị trường Việt đang ngày càng nhiều dòng xe hybrid, xuất hiện ở hầu hết các phân khúc, tạo nên hai kiểu sản phẩm điện hóa song song là thuần điện và lai xăng - điện. Nếu như trước đây, hybrid là công nghệ thường bị dè dặt với khách Việt vì lo lắng chi phí sửa, thay pin về lâu dài. Nhưng việc kiểm với các dòng hybrid từ phổ thông đến cao cấp vài năm qua dần tạo niềm tin cho người dùng về một dòng xe hiệu quả về tiêu thụ nhiên liệu và trải nghiệm lái mà không cần lo lắng về bảo dưỡng.
Sự quan tâm đến hybrid cũng đến từ việc người dùng có thể tiếp cận công nghệ điện hóa mà chưa phải thay đổi hoàn toàn thói quen sử dụng xe. Với hybrid, người dùng vẫn đổ xăng như xe thông thường và không cần tìm trạm sạc.
Hybrid không chỉ có một kiểu công nghệ. MHEV (Mild Hybrid Electric Vehicle) là hybrid nhẹ, trong đó môtơ chủ yếu hỗ trợ động cơ xăng khi khởi động, tăng tốc hoặc giảm tải cho động cơ. HEV (Hybrid Electric Vehicle) kết hợp động cơ xăng và môtơ, tự nạp năng lượng cho pin trong quá trình xe vận hành và không cần cắm sạc bên ngoài. Ở mức điện hóa cao hơn, PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) có bộ pin lớn hơn và cho phép sạc bằng nguồn điện bên ngoài, nhờ đó xe có thể chạy thuần điện trên một quãng đường nhất định.
Tại Việt Nam, sự khác biệt về cách tiếp cận hybrid thể hiện khá rõ giữa các nhóm thương hiệu xe phổ thông. Trong đó, các hãng xe Nhật chủ yếu tự sạc. Đặc điểm của nhóm xe này là người dùng không cần cắm sạc bên ngoài. Pin tự thu hồi năng lượng qua quá trình phanh tái sinh, hoặc nhờ động cơ xăng dẫn động máy phát. Nhờ vậy, người dùng vẫn sử dụng xe gần giống ôtô xăng truyền thống, không phải tìm điểm sạc hay thay đổi lịch trình để nạp pin.
Các công nghệ hybrid trên xe hiện nay. Đồ họa: Hải Đăng
Tuy cùng là tự sạc, các hệ thống hybrid lại khác nhau đáng kể về cách hệ thống vận hành, đặc biệt là sự tham gia của môtơ vào quá trình dẫn động. Suzuki chỉ bán hybrid nhẹ, tức môtơ điện tham gia không đáng kể, cục pin có dung lượng rất nhỏ. Toyota và Honda sử dụng pin lớn hơn, môtơ điện can thiệp nhiều hơn. Nhưng mô tơ trên hybrid của Toyota chỉ là bổ trợ, trong khi môtơ trên hybrid của Honda lại đóng vai trò chủ đạo trong quá trình lăn bánh.
Hệ thống cũng sử dụng hai môtơ nhưng ở phần lớn điều kiện chạy tốc độ thấp và trung bình, môtơ trực tiếp dẫn động bánh xe, còn động cơ xăng chủ yếu kéo môtơ phát điện để cung cấp năng lượng. Khi xe chạy ở tốc độ cao, động cơ xăng có thể truyền động trực tiếp với bánh xe thông qua bộ ly hợp.
Cách tiếp cận này của Honda phần nào có tính tương đồng với các hãng xe Trung Quốc, những người chơi vốn khá mạnh ở mảng PHEV (plug-in hybrid). Cùng là công nghệ hybrid sạc ngoài, các hãng cũng có các cách tiếp cận khác nhau, nhưng điểm chung môtơ điện vẫn dẫn động chủ yếu.
Hiện tại các mẫu PHEV phổ thông đang phân phối tại Việt Nam như BYD Sealion 6, BYD Seal 5, BYD M9, Lynk & Co 08, Lynk & Co 900, Geely EX5 EM-i và Jaecoo J7 SHS-P. BYD mới tiết lộ chiếc Sealion 5 ở phân khúc crossover cỡ C cũng sử dụng PHEV, sẽ ra mắt khách hàng khoảng tháng 10.
Sealion 5 tại Hà Nội. Ảnh: Lương Dũng
Điểm đặc trưng của PHEV là người dùng có thể cắm sạc để nạp điện cho pin, đồng thời vẫn giữ động cơ xăng cho những hành trình dài. Bộ pin lớn hơn HEV cho phép xe chạy thuần điện trên quãng đường dài hơn, đặc biệt phù hợp với những chuyến đi hằng ngày trong đô thị. Nếu có thể sạc tại nhà hoặc nơi làm việc, người dùng có thể tận dụng phần lớn dung lượng pin cho các chuyến đi ngắn, giảm thời gian động cơ xăng phải hoạt động. Khi cần đi xa và pin cạn, xe vẫn có động cơ xăng để tiếp tục hành trình mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào trạm sạc.
PHEV cũng không chỉ có một công thức chung. BYD với hệ thống DM-i là một ví dụ về cách tiếp cận thiên về dẫn động điện. Trên chiếc Sealion 5, hệ thống sử dụng động cơ xăng dung tích nhỏ 1.5 chuyên dụng cho hybrid kết hợp với môtơ, trong đó môtơ đảm nhiệm phần lớn việc kéo xe ở nhiều điều kiện vận hành. Khi pin còn đủ năng lượng, xe có thể chạy thuần điện, khi cần, động cơ xăng tham gia cung cấp năng lượng cho hệ thống. Trên một số cấu hình, động cơ xăng cũng có thể truyền lực trực tiếp tới bánh xe. Nhờ cách tiếp cận này, Sealion 5 được hãng công bố là có thể chạy 1.200 km với một lần sạc đầy.
Trong khi đó, Lynk & Co với hệ thống EM-P lại sử dụng hộp số hybrid chuyên dụng nhiều cấp, cho phép động cơ xăng và môtơ phối hợp theo nhiều chế độ và hướng tới ưu tiên trải nghiệm vận hành nhiều hơn. Khi chạy ở tốc độ thấp hoặc pin còn đủ năng lượng, môtơ có thể đảm nhiệm việc dẫn động. Khi cần công suất lớn hoặc chạy tốc độ cao, động cơ xăng có thể tham gia truyền lực cùng môtơ điện. Hộp số nhiều cấp cũng giúp động cơ xăng hoạt động ở dải tốc độ phù hợp hơn khi xe chạy đường trường.
Theo các chuyên gia của Car Awards, với những thay đổi hiện nay trong việc quản lý phương tiện, hướng tới giảm phát thải, xu hướng sử dụng xe hybrid với môtơ dẫn động chính sẽ ngày càng rõ rệt, để cạnh tranh với xe thuần điện. Ưu thế của hybrid là không bắt buộc phải cắm sạc trong khi vẫn có thể trải nghiệm như một chiếc xe thuần điện.
Hồ Tân