5 nguyên tắc dinh dưỡng cho trẻ dậy thì sớm

Dậy thì sớm được xác định khi trẻ xuất hiện các đặc tính sinh dục thứ phát trước tám tuổi ở bé gái hoặc trước chín tuổi ở bé trai, một tình trạng cần được theo dõi cẩn thận. Trẻ thường cao nhanh trong giai đoạn đầu, nhưng quá trình tăng trưởng có thể kết thúc sớm, từ đó ảnh hưởng đến chiều cao khi trưởng thành. Theo ThS.BS Hoàng Thị Hằng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, dinh dưỡng tác động trực tiếp đến cân nặng, chiều cao, sức khỏe xương và chuyển hóa của trẻ. Nguyên tắc đầu tiên là cho trẻ ăn đủ nhu cầu, đồng thời kiểm soát cân nặng thay vì ép ăn hoặc kiêng khem cực đoan. Thừa cân, béo phì có liên quan đến dậy thì sớm, vì vậy cha mẹ nên theo dõi cân nặng và chiều cao trên biểu đồ tăng trưởng phù hợp. Việc đánh giá cần dựa vào biểu đồ cùng tư vấn chuyên môn, không chỉ nhìn bằng mắt hoặc so sánh trẻ với bạn bè cùng tuổi. Khẩu phần hằng ngày nên cung cấp đủ năng lượng, đạm và các chất dinh dưỡng theo lứa tuổi, với thực phẩm đa dạng từ nhiều nhóm khác nhau. Thịt, cá, trứng và sữa giúp bổ sung chất đạm, trong khi rau xanh cùng trái cây cung cấp chất xơ, vitamin, canxi, sắt và kẽm cần thiết. Các món chiên rán nhiều chất béo nên được hạn chế, bởi dùng thường xuyên dễ làm tăng năng lượng dư thừa và nguy cơ thừa cân, béo phì. Nguyên tắc thứ hai là giảm đường, đặc biệt từ nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng hộp, bánh kẹo, kem, snack và trái cây sấy khô. Những sản phẩm này thường nhiều năng lượng nhưng ít vi chất, khiến trẻ dễ tăng cân và đối mặt nguy cơ rối loạn chuyển hóa nếu sử dụng thường xuyên. Cha mẹ nên tập cho trẻ uống đủ nước, từng bước loại bỏ thói quen dùng nước ngọt thay cho nước lọc trong ngày. Trẻ ở tuổi dậy thì nên uống khoảng 500 ml sữa mỗi ngày, còn trẻ có nguy cơ thừa cân, béo phì nên chọn sữa tươi không đường và loại giảm béo. Trái cây nên được ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước, bởi cách ăn này giữ lại nhiều chất xơ và hạn chế đường hấp thu nhanh. Thói quen lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp trẻ vẫn nhận đủ dưỡng chất mà không nạp quá nhiều năng lượng từ đồ uống hoặc món ăn vặt. Nguyên tắc thứ ba là bổ sung đủ dưỡng chất cho xương, gồm canxi, vitamin D, magie và vitamin K2, vì đây là giai đoạn trẻ tăng trưởng nhanh. Nếu khẩu phần thiếu chất, khối cơ, mật độ xương và tiềm năng chiều cao đều có thể bị ảnh hưởng, nhất là khi trẻ dậy thì sớm. Canxi có trong sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương và tôm, còn vitamin D được cung cấp qua ánh sáng mặt trời cùng trứng, sữa và nấm. Cha mẹ không nên tự cho trẻ dùng canxi hoặc vitamin D liều cao nếu chưa có chỉ định, bởi bổ sung sai cách không đồng nghĩa với tăng trưởng tốt hơn. Nguyên tắc thứ tư là thận trọng với các sản phẩm gắn nhãn tăng chiều cao, dù nhiều phụ huynh lo trẻ dậy thì sớm sẽ thấp hơn khi trưởng thành. Theo bác sĩ Hằng, những sản phẩm này có thể không an toàn và ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ nếu sử dụng kéo dài hoặc không được kiểm soát. Nguyên tắc thứ năm là duy trì giờ ăn ổn định, không bỏ bữa sáng, tránh ăn quá khuya, đồng thời kết hợp ngủ đủ và vận động thường xuyên. Bữa ăn đều đặn giúp trẻ kiểm soát năng lượng, giảm ăn vặt theo cảm xúc, tăng khối cơ và hỗ trợ sức khỏe xương. Khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu dậy thì trước tuổi, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá tuổi xương, xét nghiệm nội tiết và tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa, theo khuyến cáo được VnExpress dẫn từ bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.